سعيد احمديان
در روزهايي كه روزنامهها با ورود شبكههاي اجتماعي و خبرگزاريها، كاركرد گذشتهشان را از دست دادهاند و با كاهش اقبال عمومي روبهرو شدهاند، تلويزيون اما همچنان يكي از رسانههايي است كه مخاطبان خودش را دارد، برنامههاي ورزشي جايگاه ويژهاي در آنتن برنامههاي تلويزيون و همچنين راديو دارند. قابل انكار نيست كه پخش زنده رشتههاي ورزشي از جمله فوتبال در كنار برنامههاي توليدي صدا و سيما در زمينه ورزش همواره از پرمخاطبترين باكسهاي در نظر گرفته شده در برنامه روزانه شبكههاي مختلف تلويزيوني و راديويي است. با توجه به اين اقبال و همچنين توجهي كه جامعه نسبت به برنامههاي ورزشي صدا و سيما دارد، ارزيابي و آسيبشناسي اين برنامهها براي جلب مخاطب بيشتر اهيمت ويژهاي دارد، به خصوص كه نگاهي به برنامههاي ورزشي پخش شده از تلويزيون نشان ميدهد كه برخي از اين برنامهها بر خلاف رسالت تلويزيون- كه به گفته امام خميني(ره) كه فرموده بودند «صدا و سيما يك دانشگاه عمومي است»- حركت ميكنند. نگاهي به روش در پيش گرفته شده در چنين برنامههايي حاكي از آن است كه گويا كمتر نظارتي روي برخي برنامهها وجود دارد و اين مسئله سبب شده تا برخي رو به سوءاستفاده از تريبون رسانه ملي بياورند و از آن در جهت مقاصد شخصي و گروهي استفاده كنند.
در سالهاي اخير متأسفانه همان طور كه اشاره شد برخي برنامههاي ورزشي تلويزيون از رسالت اصلي رسانه ملي فاصله گرفتهاند و در اين زمينه بارها نسبت به اين مسئله هشدار داده شده است. آخرين آن برنامه فوتبالي يكي از شبكهها بود كه با توجه به عدم نظارتي كه برخي مواقع ديده ميشود، مهمانان اين برنامه از جمله افراد مسئلهدار فوتبال كشورمان بودند كه با توجه به پروندهها و حرف و حديثهاي زيادي كه پشت سر اين افراد وجود دارد، شايستگي حضور در رسانه ملي را ندارند. با اين حال نمونه چنين اتفاقاتي در برخي برنامههاي ورزشي تلويزيون هر از گاهي ديده ميشود. اين مسئله باعث شده يكي از مجلات پرسابقه ورزشي در اين زمينه با نگارش گزارشي زنگ خطر را به صدا دربياورد و به مسئولان صدا و سيما گوشزد كند كه بعضي از برنامههاي ورزشي و به خصوص فوتبالي با دعوت از مهمانان خاص، بستري را براي دلالي و سوءاستفاده مالي از تريبوني كه در اختيار برخي افراد قرار ميدهند، فراهم كردهاند.
در چنين شرايطي بديهي است كه مسئولان تلويزيون بايد با نظارت بيشتر بر چنين برنامههايي، راه را بر سوءاستفاده برخي برنامهسازان و دستاندركاران آن ببندند، امري كه ضروري است و بايد نسبت به آن اقدام كرد. به همين خاطر نبايد مديران صدا و سيما اجازه بدهند جايگاهي كه تلويزيون به عنوان رسانه ملي دارد در بين افكارعمومي آسيب ببيند. در گزارش پرونده فساد در فوتبال كه دو سال پيش در صحن علني مجلس قرائت شد هم نسبت به آسيب چنين برنامههايي كه به افزايش ناهنجاريها و سوءاستفاده مالي ميانجامد در يكي از برنامههاي ورزشي تلويزيون هشدار داده شده بود. اين در شرايطي است كه صدا و سيما با توجه به ضريب نفوذي كه در جامعه دارد و در حوزه ورزش از پرمخاطبترين رسانههاست، ميتواند نقش پررنگي در رشد و پيشرفت ورزش كشورمان و همچنين ايجاد شور و نشاط در جامعه داشته باشد.
در همين راستا شايسته است نسبت به برخي برنامههاي ورزشي صدا و سيما كه راهي جدا از رسالت اصلي يك رسانه را برگزيدهاند و در آن طي مسير ميكنند، حساسيت بيشتري وجود داشته باشد و نسبت به سوءاستفادههاي احتمالي كه برخي از برنامههاي جامجم از موقعيت رسانه ملي در جامعه ميكنند، برخورد و جلوي آن گرفته شود. البته نقد و انتقاد نسبت به برخي برنامههاي ورزشي صدا و سيما، دليل بر اين نيست كه نقش مؤثر صدا و سيما با برنامهسازي در حوزههاي مختلف ورزشي ناديده گرفته شود. در ميان اندك تريبونهايي كه از رسانه ملي به عنوان تريبون شخصي در ورزش كشور از آن استفاده ميكنند، اكثر برنامههاي ورزشي توانستهاند پايهگذار تأثيرات مثبتي در ورزش باشند، مانند برنامه 90 كه سه دهه است روي آنتن سيما ميرود و با وجود برخي نقدها كه به آن وارد است، توانسته نقش مؤثري در فوتبال كشور ايفا كند. بايد نسبت به تكثير چنين برنامههايي صدا و سيما در حوزههاي مختلف ورزش كشور رسالتش را به بهترين شكل ممكن به سرانجام برساند، مسئلهاي كه براي تأثيرگذاري بيشتر، نظارت ويژه بر برنامههاي پخششده را نيز ميطلبد.
