پيشگيري از مصرف مواد مخدر بايد با مهارت آموزي همراه باشد، در مهارت خودآگاهي نيز بايد به كودكان ياد دهيم كه خودشان را دوست بدارند و عزتنفس داشته باشند؛ چراكه داشتن عزتنفس باعث ميشود كه از مشكلاتي مانند اعتياد جلوگيري شود. در مهارت قاطعيت نوجوانان و جوانان بايد كلمه «نه» را بياموزند، زيرا روزي كه فرزند ما در معرض تعارف مواد مخدر قرار ميگيرد، ما كنار او نيستيم و او در يك آزمون سخت قرار ميگيرد. در اين زمان مهمترين چيزي كه فرزند را حفظ ميكند، مهارتهايي است كه قبلاً به او ياد دادهايم. مسئله جرئتمندي فقط نه گفتن نيست، بلكه چطور بيانكردن نظر خود در جمع است و چطور با خواستههاي غيرمنطقي ديگران مقابلهكردن است. بايد به كودكان الگوهاي سالم در حوزههاي مختلف را معرفي كنيم.
آموزش استاندارد و هدفمند در زمينه پيشگيري از اعتياد نيز بايد از مقطع راهنمايي آغاز شود به گونهاي كه مربيان مربوطه بحث پيشگيري از اعتياد و مبارزه با مواد مخدر را به دانشآموزان آموزش دهند و آنها را با خطرات احتمالي كه در كمينشان است، آشنا كنند. علاوه بر اين، آموزش مهارتهاي زندگي بايد مورد توجه مربيان آموزشي قرار گيرد. در واقع ميتوان گفت اگر اين آموزشها همزمان با هم صورت گيرد، ميتوانيم به ميزان قابل توجهي دانشآموزان را در برابر اعتياد واكسينه كنيم. در اين راستا وزارت آموزش و پرورش، حركتهاي آموزشي را شروع كرد، اما اين آموزشها در حد استاندارد و تأثيرگذار نيست و بايد به صورت گستردهتر صورت گيرد. همان طور كه بيان شد آموزش در زمينه اعتياد نبايد فقط معطوف به مقطع خاصي باشد. قبل از دوره راهنمايي، مربيان آموزشي بايد با آموزش سلامت و مراقبت از خود، مهارتهاي مقابله با معضلات اجتماعي را به كودكان بياموزند.
اين آموزشها با مراقبت از بدن و چگونگي حفظ سلامتي آغاز ميشود. به عنوان نمونه به كودكان آموزش داده شود كه بايد به بدن خود توجه كنند و مواردي كه سلامتي آنها را به خطر مياندازند را بشناسند و سعي كنند به سلامت روح و جسم خود اهميت بدهند. همچنين تقبيح سيگار و الكل و به طور كلي موادمخدر در آگاه كردن كودكان از معضل اعتياد بسيار تأثيرگذار خواهد بود. اين آموزشها بايد در مقطع پيشدبستاني و دبستان صورت بگيرد تا كودكان با آگاهياي كه در اين مقطع به دست ميآورند وارد دوره راهنمايي شوند و آنجا نيز آموزشهاي پيشگيري از اعتياد را خواهند ديد. نحوه برخورد با دانشآموزان معتاد نيز مهم است، متأسفانه معلمان ما در اين زمينه، آموزشهاي لازم را نديدهاند و علاوه بر آن مشاوران ما نيز ضعيف عمل ميكنند. برخي حركات تدافعي مانند اخراج دانشآموز معتاد از مدرسه، اوضاع را بدتر ميكند و دانشآموز اخراج شده نه تنها اصلاح نميشود، بلكه بيشتر به سمت موادمخدر روي ميآورد. بنابراين لازم است كه معلمان ما در اين زمينه آموزشهاي لازم را ببينند و اگر اطلاعات كافي در مورد اعتياد ندارند، دانشآموزان را به يك مشاور حاذق معرفي كنند.
از آنجايي كه مواد روانگردان يكي از معضلات اساسي جامعه در زمينه اعتياد است، مربيان آموزشي از مقطع راهنمايي، دانشآموزان را با اين مواد آشنا كنند، چون در غير اين صورت بچهها اطلاعاتشان را از منابع غيراخلاقي به دست خواهند آورد.
*روانشناس