نوينسنده:
ميترا شهبازي
اين روزها استان
البرز مامن فعاليت بيرويه معادن شن و ماسه شده است. به طوري که کارشناسان محيط
زيست پيش بيني ميکنند تا 20 سال آينده ديگر خبري از شهرستانهاي خوش آب و هواي
ساوجبلاغ نباشد. منطقهاي که علاوه بر تامين نياز به محصولات کشاورزي البرز و
تهران، براي جمعيتي بالغ بر 12 هزار نفر به طور مستقيم اشتغال زايي ميکنند. حالا نزديک به 30 معدن شن و ماسه بر سر مزارع و
باغات آن آوار شده است و مايه حيات را به تاراج ميبرند. درحال حاضر به گفته
مسئولان عمق چاهها از 50 متر به بالاي 150 متر رسيده است و با افزايش خشکسالي و شمار
کانونهاي ريزگرد، بيم آن ميرود که البرز و تهران به خوزستاني دوم تبديل شوند. با
اين حال هيچ کدام از مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجرات به عنوان متولي اصلي براي
رفع اين معضل پاسخگو نيستند.
+++
هنوز البرز به طور
رسمي به استان تبديل نشده بود که معادن شن و ماسه در دل روستاهاي آن جا خوش و
فعاليتهاي مخربشان را آغاز کردند. اين معادن که ابتدا به بهانه اکتشافات و
تحقيقات علمي راهاندازي شده بودند، رفته رفته تبديل به معادن بهرهبرداري شدند.
از اين رو آنها منابع آبي مورد نيازشان براي شستشوي شن و ماسههاي برداشت شده را
از طريق حفر چاههاي عميق در داخل ويلاهاي محصور شده با سيم خاردار و دوربينهاي
مدار بسته تامين ميکردند. اتفاقي که به مرور زمان شهرستان ساوجبلاغ را با معضل کاهش
شديد سطح منابع آب زير زميني و به دنبال آن فروچالههايي عميق مواجه کرد. حالا امروز البرز
در رديف استانهاي کشور قرار دارد و به دليل فعاليت چند ساله کارگران، مسئولان بخشهاي
مختلفي چون محيط زيست، جهادکشاورزي، اداره منابع طبيعي، مديريت حفاظت و بهره برداري
منابع آب البرز، فرمانداري و غيره نميتوانند جلوي فعاليتهاي غيراستاندارد اين معادن
را بگيرند. در حال حاضر گفته ميشود بالغ بر 30 معدن در روستاهاي شهرستان ساوجبلاغ
در حال فعاليت هستند که برخي از آنها فاصلهاي کمتر از چند صد متر با مناطق مسکوني
دارند. از اين رو همواره روستاييان با معضلات متعددي همچون بلند شدن ريزگردها و مه
گرد و غبار، از بين رفتن آسفالت جادهها به واسطه ماشينهاي حمل شن و ماسه، افزايش
عمق چاه ها از 50 متر به 150 متر و غيره مواجه هستند.
سايه معادن جديد بر
سر البرز
البته مشکلات به
همين جا ختم نميشود و با صدور مجوزهاي جديد از سوي مسئولان وزارت صنعت، معدن و
تجارت استان، همچنان خبرهايي در خصوص حفر معادني جديد به گوش ميرسد. معدن جديدي
که چندي پيش با کمک بوميان منطقه و
مسئولان استاني جلوي حفر آن به طور موقت گرفته شد. اين معدن جديد قرار بود در کنار
2 روستاي سعيدآباد و جهان ويلا حفر شود و تنها يک خيابان با روستاي جهان ويلا و مناطق
مسکوني فاصله داشته باشد. در اين خصوص صفدر خيل فرهنگ از روستاييان منطقه سعيدآباد
به خبرنگار «جوان» ميگويد:« در حال حاضر در شهرستان ساوجبلاغ 30 معدن حفر شده است
که تمامي منابع آبي مورد نياز زندگي روستاييان را به تاراج ميبرند.» وي که از اعضاي شوراي روستاي سعيدآباد است، ميافزايد:«
با توجه به اينکه تمام اشتغال و معيشت مردم اين مناطق از طريق کشاورزي تامين ميشود،
بيم آن ميرود که به زودي همگي بيکار شويم و تن به مهاجرت دهيم.» در اين خصوص فرماندار
ساوجبلاغ نيز در گفتگو با «جوان» ميگويد:« درحال حاضر حدود 22 معدن از تعداد معادن
فعال شهرستان با بهرهبرداريهاي بيرويه از چاههاي متعدد و غير مجاز، به حدي منابع
آبي شهرستان را به تاراج بردهاند که مصرف آنها اکنون به اندازه شهر جديد هشتگرد با
جمعيت 60 هزار نفري رسيده است.» ابوالقاسم پالیزگیر ميافزايد:« اغلب معادن با تخطي
از ميزان حفر 25 متري به 50 متر، مردم روستاهاي اين مناطق با معضل مه هميشگي مواجه
کردهاند.»
قطب کشاورزي البرز
در معرض تخريب
شهرستان ساوجبلاغ که
هميشه به لحاظ توليدات کشاورزي از اهميت بالايي برخوردار بوده است، به گفته مسئول شوراي
اسلامي روستاي سعيد آباد، اکنون با معضل جدي کمبود منابع آبي مواجه شده است. به
طوري که اسدالله پيروز رنجبر به «جوان» ميگويد:«
متاسفانه در حال حاضر عمق آبهاي زير زميني از 50 متر به 150 متر رسيده است و بيم
آن ميرود که همين منابع آبي اندک هم از بين برود.» حالا با اين شرايط که فعاليتهاي
کشاورزي به شدت به خطر افتاده، جاي دارد، اشارهاي به اهميت توليدات اين شهرستان در
سطح استان البرز و کشور کنيم. شهرستان ساوجبلاغ بر اساس اعلام سازمان جهاد کشاورزي
حدود 12 هزار نفر بهرهبردار کشاورز دارد که به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان
البرز سطح اراضي کشاورزي اين شهرستان بالاي 23 هزار هکتار است. مجید موسوی در گفتگو
با خبرنگار «جوان» ميگويد:« سطح زير کشت اراضي زراعي 8 هزار و 562 هکتار است که از
اين ميزان بيش از 260 هزار تن محصول برداشت ميشود.» علاوه بر اين سطح باغات شهرستان هم به هزار و 350 هکتار ميرسد که
بيش از 56 درصد محصولات باغي استان را تامين ميکند. البته توليدات آنها تنها به همين
چند قلم ختم نميشود و روستاييان شهرستان ساوجبلاغ دست توانايي هم در توليدات دام،
طيور و آبزيان دارند. بنابراين اين شهرستان با توجه به اينکه در کنار استان تهران قرار
گرفته، در راستاي تامين مايحتاج مردم تهران و استانهاي همسايه از اهميت بالايي برخوردار
است.
متوليان فعاليت
معادن پاسخگو نيستند
همانطور که گفته شد،
اثرات مخرب فعاليت بيرويه اين معادن تنها به بخش کشاورزي لطمه نميزند و به گفته
اسماعيل کهرم فعاليت اين معادن به قدري به اراضي آسيبهاي جدياي وارد ميکند که تعطيلي
آنها صرفه بيشتري نسبت به فعاليتشان دارند. مشاور رئيس سابق سازمان حفاظت از محيط زيست
به خبرنگار «جوان» ميگويد:« با خالي شدن سفرههاي آب زير زميني، لايههاي خاک ديگر
قابليت جذب منابع آبي خود را از دست ميدهند و فروچالهها پديد ميآيند و بعد از
15 سال تازه ضررهاي زيست محيطي چنين معادني بروز پيدا ميکند.» به گفته اين
کارشناس محيط زيست، گرفتن مجوز احداث چنين معادني کار هرکسي نيست و دستهاي پشت
پرده بسياري دارد. در اين رابطه مديريت حفاظت و بهره برداري منابع آب استان البرز
نيز به «جوان» ميگويد: متاسفانه تا زماني که وزارت صنعت، معدن و تجارت در خصوص اصلاح
اين وضع وارد عمل نشود، ما هم نميتوانيم راهي از پيش ببريم.»
حميد منصوري با
اشاره به اينکه به دليل همجواري برخي از گودالهاي حفر شده در کنار خطوط برق فشار قوي
و خط راهآهن سراسري تهران- پرديس بيم آن ميرود که حتي با زلزلهاي به عمق 2 ريشتر
هم، تمام خطوط برق و مسير راهآهن در اين گودالهاي حفر شده سقوط کنند و فاجعهاي
بزرگ را به بار آورند، ادامه ميدهد:« با اينکه به عنوان رفع اين معضل بهره برداري
از فاضلاب شهر هشتگرد و استفاده از چاههاي مجاز با محدوديت مصرف را براي صاحبان
معادن در نظر گرفتهايم، اما تخلفات همچنان ادامه دارد.» متاسفانه طي پيگيريهاي
خبرنگار جوان براي گفتگو با مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجارت استان البرز و محمود
بهمني، نماينده مردم ساوجبلاغ در مجلس شوراي اسلامي هيچ کدام حاضر به پاسخگويي
نشدند. گويي آنها تا ساوجبلاغ را از نقشه حذف نکنند، دست بردار نيستند!.
ببینم خونه شما با کاهگل ساخته شده ؟خوب مرد مومن خونه خودتم بتن و شن و ماسه میخواد ...شما ها املاکتون رو به ویلاسازی تبدیل کردید و تو هر کدومش یه چاه آب و استخر زدید و آب رو هدر میدید و بعدش میگید ۲۵ تا معدن آب رو خورد و برد ؟. معدن تو روز به اندازه یه استخر شما هم آب مصرف نمیکنه .اگر شما راضی شدی تو خونه گلی زندگی کنی اونوقت از این حرفهای چرت بزن .. 
