جعفر تکبیری
بر اين اساس، دو روز پيش محمد جواد لاريجاني دبير ستاد حقوق بشر قوه قضائيه از احتمال انتقال يك شهروند ايراني به امريكا كه در استراليا بازداشت شده، انتقاد كرد تا پرونده جديدي از مجموعه پروندههاي اتباع ايراني اسير در زندانهاي امريكا گشوده شود.
بر اين اساس خرداد ماه سال جاري بود كه رسانهها خبر از بازداشت يك شهروند ايراني به نام نگار قدسكني در استراليا به اتهام نقض قانون تحريم امريكا عليه ايران خبر دادند؛ فردي كه گفته ميشود در ماههاي پاياني بارداري خود است و همواره نياز به كمكهاي پزشكي دارد. اين در حالي است كه پس از بازداشت اين شهروند ايراني، ايالات متحده تحركات زيادي را با هدف تحويل گرفتن اين شهروند ايراني از استراليا آغاز كرد تا به وسيله آن بتواند، پروژه پروندهسازي عليه كشورمان را در مسيري جديد دنبال كند؛ اتفاقي كه حالا به نظر ميرسد در حال وقوع است و طي روزهاي آتي، دولت استراليا اين تبعه ايراني را به امريكا تحويل خواهد داد. اين در حالي است كه دستگاه ديپلماسي ايران، تنها به يك مانور رسانهاي به نفع اين فرد توسط سخنگو اكتفا كرد و ديگر هيچ خبري از تلاشهاي ديپلماتيك براي ممانعت از انتقال وي به امريكا منتشر نشد.
اين در حالي است كه اگر اين فرد به امريكا منتقل شود، كار جمهوري اسلامي ايران براي آزادي شهروندان گرفتار در زندانهاي امريكا بسيار سختتر از هر زمان ديگري خواهد شد.
چه تعداد ايراني در امريكا زنداني هستند؟
بر اين اساس، اگرچه آمار دقيقي از تعداد زندانيان ايراني كه در امريكا در حبس هستند، در اختيار نيست اما بر اساس گزارشهاي موجود تعداد زيادي از شهروندان كشورمان به اتهام دور زدن تحريمهاي امريكا و فروش برخي محصولات هماكنون در زندانهاي امريكا و كشورهاي ديگر حبس هستند؛ با اين حال به دليل مهر امنيتي كه ايالات متحده بر پرونده بازداشت اتباع ايراني زده، آمار دقيقي از تعداد افراد بازداشت شده در دست نيست، اما برخي اخبار غيررسمي تأييد ميكند كه هماكنون به جز خانم نگار قدسكني، شش ايراني با اتهامات واهي در زندانهاي امريكا حضور دارند.
بر اين اساس، در سال 2016 رويترز مدعي شده بود ۱۲ ايراني مقيم امريكا به اتهام فروش تكنولوژيهايي كه ممكن است به توسعه برنامه هستهاي و نظامي تهران منتهي شده باشد، در اين كشور زنداني يا در حال محاكمه هستند. رويترز تصريح كرده بود كه اين آمار را از بررسي هزاران صفحه اسناد دادگاهي، مصاحبه با اعضاي خانواده و وكلا به دست آورده است. جستوجوهاي رويترز به افشاي جزئيات جديدي درباره اين افراد منتهي شد كه از تاجري در هيوستون تا كارگري در بروكلين و يك كارآفرين صنايع فضايي را شامل ميشد. 11 نفر از اين افراد متولد ايران هستند و همگي اقامت قانوني امريكا را در اختيار دارند.
اسامي زندانيان ايراني به ادعاي رويترز عبارت بود از: حميدرضا هاشمي، رضا اولنگيان، مظفر خزاعي، آرش قهرمان، اميرعباس تميمي، نادر مقانلو، بهرام مكانيك، تورج فريدي، خسرو افقهي، وحيد حسيني، علي صابونچي و مجيد ايرانپور مباركه.
از ميان اين 12 ايراني محبوس در زندانهاي امريكا، هفت تن يعني نادر مقانلو (بازرگان دوتابعيتي)، بهرام مكانيك (تاجر مقيم امريكا)، خسرو افقهي (تاجر مقيم لسآنجلس)، آرش قهرمان و تورج فريدي (تاجران مقيم امريكا)، نيما گلستانه (مقيم تركيه) و علي صابونچي (تاجر مقيم مريلند) در جريان تبادل زندانيان ميان تهران و واشنگتن كه در اواخر ديماه 94 اتفاق افتاد، آزاد شدند، اما از وضعيت پنج زنداني ايراني ديگر كه در گزارش رويترز نامشان ذكر شده بود، اطلاعي در دست نيست و آنها همچنان در شرايطي نامطلوب در زندانهاي امريكا محبوس هستند.
بازداشت احمد شيخزاده
همچنين بايد گفت كه يكي ديگر از اتباع ايراني بازداشت شده در امريكا احمد شيخزاده است؛فردي كه گفته ميشود مشاور هيئت نمايندگي ايران در سازمان ملل بوده و به اتهام نقض تحريمها عليه ايران و تخلف مالياتي پولشويي براي ايران در زندان به سر ميبرد. اخيراً نيز دادستانهاي امريكا با اشاره به سندي ادعا كردهاند كه شيخزاده مقدمات ديدار بين يك دانشمند هستهاي مستقر در امريكا با مقامهاي ايراني را فراهم آورده است.
شيخزاده، 60 ساله از سال 2005 مقدمات برگزاري جلساتي بين يك دانشمند اتمي و حسن روحاني، رئيسجمهور فعلي ايران و مذاكرهكننده وقت هستهاي اين كشور و محمدجواد ظريف، وزير خارجه فعلي و نماينده وقت ايران در سازمان ملل را فراهم كرده است. دادستانها اشارهاي به نام دانشمند مورد ادعا نكردهاند، اما گفتهاند كه وي يكي از اتباع ايران است كه در يكي از نيروگاههاي هستهاي امريكا كار ميكرده است. آنها مدعي شدهاند اين دانشمند توصيههايي درباره كمك به ايران براي مذاكره بر سر موضوع هستهاي خود به مقامهاي ايراني ارائه كرده است؛ ادعايي كه اگر حمل بر صحت آن بگذاريم، ميتوان گفت كه هفتمين ايراني بازداشت شده در امريكا، همين دانشمند هستهاي ايراني مقيم امريكا بوده كه با روحاني و ظريف در سال 2005 ملاقات كرده است.
مرگ مشكوك تبعه ايراني
نكته مهم اينجاست كه امريكا با تحت فشار قرار دادن ساير كشورها، آنان را مجبور به بازداشت اتباع ايراني كرده كه هنگامتحريمها، به كمك كشورشان آمده بودند. يكي از اين اتباع، فردي ايراني با نام خاكي بوده كه در فيليپين به درخواست امريكا بازداشت شد و در حالي كه قرار بود به امريكا تحويل داده شود، به طرز مشكوكي درگذشت؛ اتفاقي كه ميتواند تهديد كننده جان خانم قدسكني نيز باشد.
بر اين اساس، وزارت دادگستري امريكا در سال ۹۱ با صدور بيانيهاي اعلام كرد كه دو نفر را به اتهام صادرات غيرقانوني مواد غنيسازي اورانيوم به ايران تحت تعقيب قرار داده است. اين دو شهروند كه يكي ايراني و ديگري چيني است متهم هستند موادي را به ايران انتقال دادهاند كه قابليت استفاده در سانتريفيوژهاي هستهاي و فعاليتهاي مرتبط با غنيسازي اورانيوم دارند.
يكي از مقامات ارشد گمرك امريكا تحت تعقيب قرار گرفتن اين دو نفر را خنثيكردن تهديدي جدي عليه امنيت ملي امريكا دانسته است، لذا وي در خرداد ماه ۱۳۹۱ و بنا به درخواست دولت امريكا به بهانه واهي نقض تحريمها در فرودگاه مانيل دستگير شد و پس از 27 ماه اسارت به طرز مشكوكي در زندانهاي فيليپين درگذشت.
حال به نظر ميرسد يكي از اقدامات مهم دستگاه ديپلماسي جمعآوري اطلاعات مربوط به بازداشت اتباع ايراني در امريكا و ساير كشورهايي است كه به درخواست امريكا بازداشت شدهاند.
از جمله اين نفرات ميتوان به خانم نگار قدسكني اشاره كرد. اقدام مهم بعدي شروع رايزني با مجامع بينالمللي براي آزادسازي آنها و منع تعقيبشان در كشورهاي ديگر است؛ اتفاقي كه ميتواند زمينهساز تأمين حقوق شهروندي اتباع كشورمان شود و راه را براي پروندهسازيهاي آتي عليه كشورمان به اتهامات واهي ببندد.
