ديروز رسانهها به نقل از سيدمحمد بطحايي، وزير آموزشوپرورش در آيين افتتاحيه كشوري چهارمين دوره المپيادهاي ورزشي درون مدرسهاي نوشتند: «بسياري از آسيبهاي اجتماعي همه ما را نگران كرده و به عنوان يك خطر جدي مطرح است.»
اگر فرض كنيم برنامه ارائه شده از سوي وي به مجلس براي دفاع در جلسه رأي اعتماد مبناي عملكردش در وزارت آموزشوپرورش باشد، در اين برنامه هيچ اشاره صريحي به وجود آسيبهاي اجتماعي و شيوع آن در مدارس و پايين آمدن سن مواجهه و ابتلا به آنها نشده است. دستكم نه به اندازهاي كه استفاده از ظرفيت بخش خصوصي در آن تأكيد شده است. همچنين آسيبهاي اجتماعي در برنامه يكشبه نوشته شده بطحايي جزو مشكلات و چالشهاي موجود گزارش نشده است و فقط به بيان ايدهآلهاي غيرقابل تحقق در رابطه با پيشگيري از آن اكتفا شده است. وزير آموزشوپرورش كه امروز از گسترش آسيبهاي اجتماعي در مدارس ابراز نگراني ميكند، وزيري است كه با بندهاي مختصري مانند «ارتقاي سلامت رواني و جسماني دانشآموزان و مقابله با آسيبها و ناهنجاريهاي اجتماعي آنان» و «ارتقاي كمي و كيفي مراكز مشاوره براي حضور مؤثر مدارس در فرآيند مصونسازي دانشآموزان و خانوادهها و پيشگيري از آسيبهاي فرهنگي و اجتماعي در دورهها و پايههاي مختلف تحصيلي با همكاري سازمانها، نهادها و حوزههاي علميه» و «تدوين و استقرار نظام سلامت جسمي و رواني دانشآموزان پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي» در طول مديريتش به مقابله با آسيبهاي اجتماعي در مدارس خواهد پرداخت.
آسيبهاي اجتماعي و يكدهه ميهماني در مدارس!
اين در حالي است كه از اولينباري كه اولياي مدارس از ورود بدون دعوت آسيبهاي اجتماعي به مدارس خبر دادند و اين خبر رسانهاي شد نزديك 9 سال ميگذرد. پيشقراول اين آسيبها اعتياد و پايين آمدن سن مصرفكنندگان بود كه در آن زمان از سوي مديران وقت آموزشوپرورش تكذيب شد.
اما اعلام آمار فراگيري نزديك 20 درصدي رفتارهاي پرخطر در ميان دانشآموزان، از سوي مديركل آموزشوپرورش شهر تهران در شانزدهمين جلسه علني شوراي اسلامي شهر و بعد از 9 سال از اولين هشدار جدي نسبت به قرباني گرفتن آسيبهاي اجتماعي در مدارس موضوعي نيست كه بطحايي بتواند آن را ناديده بگيرد يا تكذيب كند.
بعد از خونبازي، خودكشي دانشآموزان، حمله دانشآموز به معلم و قتل او، درگيري والدين با معلمان، تنبيه بدني دانشآموزان، اعتياد دانشآموزان به موادمخدر، فرار از مدرسه و اخيراً هم تجاوز و هتك حريم مقدس مدرسه، انتظار ميرفت موضعي جديتر از ابراز نگراني از سوي مديران ارشد دستگاه تعليم و تربيت شاهد باشيم.
چالش نظام تربيتي
انتشار اين آمار از سوي كارشناسان به چالشي براي نظام مشاوره و نشان از ناكارآمدي فرآيند تربيت در مدارس برداشت شده است كه با فرافكني مسئله به سمت خانواده، جامعه و گسترش فضاي مجازي قابل توجيه نيست و با نگراني آقاي وزير رفع نميشود. اگر بطحايي در برنامه پيشنهادياش براي رأي اعتماد به جاي كليگوييهايي كه در بين اسلافش كمنظير بود، مبتني بر آمار و اطلاعات و نه يكشبه برنامه مينوشت، امروز فقط ابراز نگراني نميكرد.
نكته جالب توجه اين است كه بهرغم ادعاي مديران اين آسيبها با كاهش جمعيت دانشآموزي و افزايش امكانات و اعتبارات و استفاده از ظرفيتهاي بخش خصوصي نهتنها اين آمار كاهش نداشته، بلكه روبهرشد هم بوده است.
ضمناً بايد مطالعه شود اين آمار كه حتماً بيشتر از رقمي است كه رسانهاي ميشود از زمان حضور بخش خصوصي در مدارس و تغيير شيوهنامه استخدامها رو به افزايش بوده است يا نه؟!
البته به جز آموزشوپرورش آن قسمت از جامعه دانشگاهي كه هنوز به ناكارآمدي علوم انساني وارداتي ايمان نياوردهاند هم اين ناكارآمدي را ببينند و نسبت به آن احساس مسئوليت كنند.
آموزشوپرورش خلع سلاح
گفتني است، حدود 10 روز قبل نادر منصوركيايي، مديركل دفتر مراقبت آسيبهاي اجتماعي وزارت آموزشوپرورش در كارگاه پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي كه در اروميه برگزار شد، گفت: در ٤٠ هزار مدرسه كشور كارگاه پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي با رويكرد جامعه محور در سطح مدرسه اجرا ميشود. وي اظهار داشت: در سال تحصيلي جديد راهنماي پيشگيري اوليه از رفتارهاي پرخطر در اختيار معلمان مدارس كشور قرار گرفته است.
مديركل دفتر مراقبت در برابر آسيبهاي اجتماعي وزارت آموزشوپرورش گفت: ۵۶۶ هزار معلم در زمينه رفتارهاي پر خطر از جمله اعتياد، امسال آموزشهاي لازم را دريافت ميكنند.
با اين وجود حادثه تجاوز سرايدار مدرسه به يك دانشآموز و حواشي آن نشان داد آموزشوپرورش در برابر مسائل نوپديد اجتماعي خلع سلاح است.
علاوه بر اين به نظر ميرسد ارتباط مستقيمي ميان افزايش آسيبهاي اجتماعي در مدارس و تبديل رابطه معلم و شاگردي به يك شغل و رابطه كاسب و مشتري وجود داشته باشد.
هرچند اميد ميرود بروز رفتارهاي احساسي و هيجاني در پي انتشار اين آمار منجر به سكوت مديران در برابر اين آسيبها نشود.
