آلودگي سبزيجات الوده به مواد فاضلابي ازاصفهان ، چهارمحال و همدان ، به هرمزگان و کرمانشاه رسيد!

ابياري مزارع سبزي با فاضلاب، تهديدي براي سلامت شهروندان، مانعي براي صادرات!

طي دو سه سال اخير صادرات سبزي و صيفي جات از استانهاي خوزستان، چهارمحال و بختياري، هرمزگان و اصفهان به کشورهاي روسيه، اوکراين، قطر و عمان به عنوان يکي از پتانسيل هاي بالقوه کشور در توسعه صادرات غيرنفتي در دستور کار مسئولان اقتصادي کشور قرار گرفته و با پياده سازي راهبردهاي افزايش صادرات اين نوع محصولات، ميزان سبزيجات صادراتي با رشد چشمگيري روبروشده است. اما طي ماه هاي اخير انتشار اخباري متعددي از ابياري مزارع کشت سبزي با فاضلاب خام و آب آلوده در استانهاي توليد کننده علاوه بر تهديد سلامت هموطنان، احتمال افت ارزآوري حاصل از صادرات سبزي و صيفي کشور را تقويت کرده است

نويسنده : مريم احمدي

بحث آبیاری سبزیجات با فاضلاب خام و ابهاي الوده موضوعي است که طي سالهاي اخير بارها در دستور کار مسئولان استاني و کشوري قرار گرفته و هر بار پس از تمرکز چند ماهه اعضاي شوراها ، نمايندگان مجلس ، مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست، اتحاديه سبزي کاران و جهاد کشاورزي به انجام اقداماتي چون ممنوعيت برداشت محصول و يا امحاي انها به عنوان راهکار مقابله با اين معضل ختم شده است! راهکاري که نه تنها نتوانسته تهديد سلامت شهروندان را خنثي کند بلکه معيشت کشاورزان و سبزي کاران را با مشکلات فراوان گره زده است. در شرايطي اخبار مربوط به ابياري مزارع استانهاي کرمانشاه و همدان و ايلام به فاضلاب خام باري ديگر سر باز کرده که مسئولان کشور مدعي انجام اقداماتي براي توسعه صادرات سبزي و صيفي جات به کشورهاي مختلف دنيا شده اند! اما ايا بازار داخلي و و خارجي، پذيراي سبزي الوده خواهد بود؟!

الودگي در اکثر استانها ريشه دواند

با علني شدن بحث آلودگي مزارع سبزيجات جنوب پايتخت و اطلاع مستقيم مسئولان کشور از معضل آبياري مزارع صيفي و سبزي با اب الوده و تبعات اجتماعي و اقتصادي آن انتظار مي رفت براي رفع اين مشکل که در استانهاي ديگر سبقه طولاني تري داشت، اقدامات سريع و عملي انجام شود و براي هميشه بساط خبرهاي ناگوار در خصوص اين تهديد از استانها برچيده شود. اما متاسفانه اين موضع به رغم تمام اهميتش در اولويت قرار نگرفت تا اخيرا در کنار نام تهران، اصفهان، چهارمحال و بختياري، لرستان، خوزستان، و ايلام نام استان همدان و کرمانشاه هم به عنوان ديگر توليدکنندگان سبزيجات الوده به فاضلاب، اضافه شده است.

در حال حاضر بيش از يک سوم از مزارع سبزي استان همدان با فاضلاب تغذيه مي شود. مزارع سبزي کاري حاشيه رودخانه کشف رود مشهد هم سالهاست بستر فاضلاب هاي خام وشهري شده ، سبزي کاري هاي حاشيه رودخانه قره سودرمحدوده استان ايلام که عنوان غيرمجاز بر پيشاني شان نشسته نيز سالهاست صدها تن سبزي الوده به مواد فاضلابي را روانه بازار مصرف مي کنند، ساکنان استان هاي چهار محال و بختياري و اصفهان هم مدتهاست با انواع بيماري هاي گوارشي ناشي ازاستفاده از سبزيجات آلوده توليدي شان دست و پنجه نرم مي کنند، هرمزگان و خوزستان هم به عنوان مهمترين توليد کنندگان سبزي صادراتي به روسيه هم از اخبار مربوط به ابياري مزارع سبزي و صيفي با ابهاي الوده در امان نمانده اند و حالا مدتي است جولان اين معضل در استان کرمانشاه گزارش شده است . ان هم در شرايطي که نام اين استان هم در بين صادر کنندگان سبزي و صيفي به قطر، عمان و اوکراين جا گرفته است! کشت سبزی در بستر رودخانه قره سودر استان کرمانشاه که به پساب صنعتی و فاضلاب های خانگی آلوده شده مدتهاست سلامت ساکنان اين استان را هم نشانه گرفته است.

صادرات سبزي به نقطه اوج نمي رسد !

اگرچه صادرات سبزي و صيفي ايران به کشورهاي روسيه ، قطر و عمان اقدامي نوپا براي توسعه صادرات غيرنفتي ايران محسوب مي شود که به رغم مدت زمان کوتاه توانسته بخشي از بازار مصرف اين کشورها را به خود اختصاص دهد اما با توجه به شرايط رو به رشد ابياري مزارع سبزي و صيفي با فاضلاب و آب هاي آلوده در کنار مشکلاتي چون نبود بسته بندي و سيستم حمل و نقل نمي توان به افزايش بيشتر صادرات اين محصولات اميدوار بود! در حالي که سال گذشته سرگئی کوزلو عضو هیات روسی و رئیس شورای سبزیجات روسیه

اعلام کرد که ميزان واردات سبزي ايران به اين کشور از افزايش 70درصدي برخوردار بوده و طبق گزارشات اين سبزيجات غالبا از استان هاي خوزستان، هرمزگان و کرمانشاه به روسيه صادر شده است ، مسئولان اين استانها از برچيده شدن سبزي از سفره مردم به دليل الودگي به فاضلاب خبر مي دهند! وقتي بازار داخلي به رقم تمام نيازش اين محصول را پس مي زند نمي توان انتظار داشت کشوري چون روسيه ( به عنوان مهمترين مشتري محصولات کشاورزي ايران) که محصولات خوراکي وارداتي اش را از صدها غربال ازمايشي مي گذراند با اطلاع از احتمال الودگي سبزيجات به مواد الاينده موجود در فاضلاب هاي خام همچنان به واردات اين نوع محصولات از ايران راغب بماند.ناگفته نماند که سال 92 بحث توليد سبزیجات سالم در خوزستان براي صدور به روسیه هم مطرح شد و قرار بود محصولات کشاورزي سالم و ارگانيک خوزستان به دليل کيفيت توليد در سبد صادرات قرار بگيرد اما چندي بعد به دليل افزايش هنگفت هزينه هاي جانبي محصولات سالم اين اقدام هم در نيمه راه معلق ماند. حالا بماند که براي توليد اين نوع محصولات در بازار مصرف داخلي هيچ تصميمي اتخاذ نشد.

برنامه هاي مسئولان متولي چيست؟!

پس از مدتها انکار و تکذيب بالاخره سال گذشته مسئولان وزارت بهداشت به عنوان متولي امر سلامت در کشور به الودگي مزارع سبزي و صيفي برخي استانها به فاضلاب خام اذعان کردند و مقرر شد براي جلوگيري از تهديد سلامت شهروندان دراسرع وقت وارد عمل شوند . محمود نبوی، معاون مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت برخورد با مزارع سبزی و صیفی که با فاضلاب و پساب غیراستاندارد آبیاری می‌شوند را یکی از برنامه‌های جدی وزارت بهداشت اعلام کرد . موضوعي که با اظهارات غلامرضا شقاقی، رئیس اداره آب و فاضلاب وزارت بهداشت مبني بر کاهش مزارع سبزی و صیفی که با فاضلاب و پساب غیراستاندارد ابياري مي شوند قوت گرفت اما حالا با گذشت بيش از يک سال از اين وعده نه تنها از فعاليت اين مزارع کاسته نشده است بلکه بر ميزان سبزي کاران غير مجاز در حاشيه رودخانه هاي الوده در استانهاي مختلف هم افزوده شده است. اين در حالي است که ادامه اين روند زنگ هشداري براي شيوع بيماري هايي چون وبا در کشور را به صدا در آورده است. گويا وزارتخانه‌های بهداشت، جهاد کشاورزی و نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست هنوز حساسيت آبیاری زمین‌های کشاورزی با فاضلاب را درک نکرده اند که در کنار وسعت زمين هاي الوده پايتخت روز به روز بر ميزان توليد سبزيجات الوده در استانها نيز افزوده مي شود. ضمن اينکه بحث ايجاد تصفيه خانه ها فاضلاب به عنوان يکي از الزامات مقابله با اين معضل همچنان مغفول مانده است.