سخنراني جنجالي دونالد ترامپ و اعلام مواضعش توجه بازار نفت را به سمت ايران جلب كرده است، در حالي كه فعالان بازار معتقدند تنشهاي فزاينده در شمال عراق ممكن است تأثير فوريتري بر بازار و بالا رفتن قيمتها داشته باشد.
به گزارش ايسنا، جولين لي، استراتژيست نفت در مقالهاي در پايگاه خبري بلومبرگ نوشت: شكست گروه تروريستي داعش در عراق بايد مايه جشن و تجديد حيات ملي ميشد، اما در عوض اين كشور را به آستانه جنگ داخلي كشانده و علاوه بر خسارات انساني غيرضروري، ممكن است سبب از دست رفتن بيش از نيم ميليون بشكه صادرات نفت در روز شود.
بيرون راندن نيروهاي داعش از آخرين سنگرشان در شمال عراق، ارتش عراق را در رويارويي مستقيم با نيروهاي وفادار به دولت اقليم كردستان در ميادين نفتي پيرامون كركوك قرار داده است. اگرچه اين ميادين نسبت به ميادين شمال اين كشور نفت كمتري توليد ميكنند، اما از نظر اقتصادي و استراتژيك براي دولتهاي كردستان و بغداد به يك اندازه اهميت دارند. كردها پس از اينكه خط لوله تحتكنترل بغداد در سال ۲۰۱۴ به دست داعش افتاد، خط لوله خود به مرز تركيه را ساختند. نيروهاي كرد همچنين كنترل مناطق اطراف شهر كركوك از جمله چند ميدان نفتي را پس از اينكه ارتش عراق در برابر هجوم داعش شكست خورد، به دست گرفتند؛ اگرچه اقدامات كردها از افتادن اين ميدانها به دست داعش جلوگيري كرد، اما اكنون بغداد خواهان باز پس گرفتن آنها است. در حالي كه به اندازه كافي تنش وجود داشت، دولت اقليم كردستان يك همهپرسي درباره استقلال برگزار كرد. اين همهپرسي به منطقه شمالي تحت اداره كردها محدود نبود، بلكه شامل منطقه مورد منازعه كركوك بود و در آن بيش از ۹۲ درصد به خودمختاري رأي دادند. دولت اقليم كردستان حدود ۵۶۵ هزار بشكه در روز نفت صادر ميكند كه مشابه ميزان صادرات قطر است.
از سوي ديگر، تركيه تهديد كرده خط لولهاي را كه از كردستان به پايانه نفتي مديترانهاي در سيهان ميرسد مسدود ميكند. طبق آمار بلومبرگ، دولت اقليم كردستان از ابتداي سال ميلادي جاري تاكنون ۱۶۰ ميليون بشكه نفت از طريق تركيه صادر كرده است. اگرچه جريان صادرات نفت در مدت سه هفته پس از برگزاري همهپرسي تغييري نكرده، اما تركيه ميتواند يك شبه آن را متوقف كند.
حدود يك سوم از اين نفت توسط سرمايهگذاران خارجي مانند شركتهاي دي ان او، جنل انرژي و گلف كياستون پتروليوم توليد ميشود. شركتهاي بزرگتر با حمايتهاي سياسي قوي نيز در اين منطقه سرمايهگذاري كردهاند. گازپروم نفت و روس نفت روسيه هر دو مانند شورون براي حضور در پروژههاي كردستان ابراز علاقه كردهاند. نهتنها هرگونه اختلال ممكن است به اين شركتها آسيب بزند، بلكه فعاليت پالايشگاههاي اروپايي نيز ممكن است مختل شود.
براي بغداد توليد شمالي در خطر خواهد بود. دولت عراق پس از اينكه خط لوله خود به تركيه را از دست داد، نفت توليد شده از سوي شركت نفت شمال را از طريق زيرساخت كردستان ارسال ميكند. در حالي كه مقامات دولت عراق فروش نفت از سوي دولت اقليم كردستان را غيرقانوني اعلام كردهاند، چارهاي به جز استفاده از اين خط لوله در مدتي كه ساخت يك خط لوله جايگزين طول ميكشد، ندارند.
كردستان مسلماً در موضع بسيار آسيبپذيري قرار دارد. اين منطقه به شدت به درآمد صادرات نفت متكي است، اما صادرات نفت به ترانزيت از طريق تركيه كاملاً وابسته است و مسير مناسب ديگري براي انتقال نفت كردستان به بازارهاي بينالمللي وجود ندارد، اما تنها تهديد اقتصادي تركيه نيست كه كردها با آن مواجه هستند. ايران نيز مرزهاي خود با منطقه كردستان را بسته است. بغداد پروازها به منطقه كردستان را ممنوع و برای آنها محدوديتهاي بانكي اعمال كرده است.
به نظر ميرسد نيروهاي عراقي در مرزهاي تحت كنترل منطقه كردستان جمع شدهاند. كردها نيز از ترس حمله احتمالي 6 هزار نيروي اضافي براي دفاع از كركوك اعزام كردند. با اين همه هيچ يك از اين موارد لازم نبود روي دهد. برخلاف همهپرسي استقلال در منطقه كاتالونياي اسپانيا، همهپرسي كردستان الزامآور نبود. هدف اين منطقه اعلام استقلال نبوده، بلكه فراهم كردن زمينهاي براي رهبران كرد به منظور مذاكره درباره يك رابطه جديد با بغداد بود.
