"نقش خانواده، مدرسه و پليس در پيشگيري از آسيب‌پذيري دانش آموزان"

دانش آموزان سرمایه های فردای جامعه هستند که سرمایه­گذاری برای آموزش و پرورشِ آنان، اصلی ترین وظیفه نظام آموزشی و والدین بصورت توأمان است. سرمایه­گذاری بلندمدتی که مستقیماً بر پیشرفت و سلامت جامعه تأثیرگذار است. گذشته از امر آموزش که به صورت رسمی انجام می پذیرد، پرورش و تربیت کودکان امر مغفول مانده ای است که هم از طرف سیستم رسمی و هم از طرف خانواده ها کمتر به آن توجه می شود. از طرفی سبک زندگی مدرنِ امروزی منجر به ایجاد شکاف عاطفی میان والدین و فرزندان شده که توجه کمتر خانواده را به تربیت و پرورش فرزندان در پی داشته است. علاوه بر این موارد پیچیدگی و تغییرات مداوم اجتماعی، جامعه را مستعد انواع آسیب ها می کند و دانش آموزان، این نسل نوپا را در معرض این معضلات اجتماعی قرار می دهد.

نیروی انتظامی به عنوان یکی از نهاد های رسمی کشور با توجه به دانش، دسترسی به آمار و تجارب چندین ساله خود می تواند در چارچوب راهبرد پیشگیری اجتماعی مبتنی بر تعامل منطقی و دو سویه ، به ویژه با آموزش و پرورش ، از هیچ تلاشی دریغ نمی­کند.

رفتارهاي مخاطره‌آميز كودك در نقش عابر پياده:

- دويدن ناگهاني به سمت خيابان

- رها كردن دست بزرگتر خود هنگام عبور از خيابان

- عبور از خيابان از محل‌هاي غيرمجاز

- بي‌توجهي به چراغ عابر پياده

- بازي كردن در خيابان

- شوخي كردن در سطح سواره‌رو

- دويدن به دنبال وسيله‌ي نقليه

- مطالعه در خيابان

- قدم زدن چند نفره در سطح سواره‌رو

- عجله هنگام گذشتن از سطح سواره‌رو

- عبور در شب از خيابان با لباس تيره و در روشنايي ناكافي

- توجه نكردن به جهت حركت وسايل نقليه در خيابان

- عبور كردن از جلوي وسيله‌ي نقليه‌ي عمومي

- عبور از محل پيچ كه در آن رانندگان فاقد ميدان ديد مناسب هستند

- پريدن از نرده‌هاي وسط خيابان

رفتارهاي كودك در نقش سرنشين:

- نبستن كمربند ايمني در خودرو

- نشستن در صندلي جلو

- گفت و گو با راننده

- بازي كردن با دنده و فرمان خودرو

- باز كردن درِ خودرو قبل از توقف کامل

- مسدود كردن ديد پشت سر راننده

- تشويق راننده به تند راندن و صحبت کردن بیش از حد با راننده

- شلوغي و سر و صدا در سرويس مدرسه

پيشنهادهايي براي اصلاح رفتار كودكان:

گام نخست آموزش ترافيك از خانواده آغاز مي‌شود و اگر افراد خانواده با فرهنگ ترافيك آشنا شوند و در رفتار خود آن را رعايت كنند، مي‌تواننــد بر فرزندان خود نيز تأثير بگذارند.

مرحله‌ي دوم آموزش در مهدكودك‌هاست. مربيان مهدكودك مي‌توانند به صورت نظري و عملي كودكان را با عبور و مرور و خطراتي كه آن‌ها را تهديد مي‌كند، آشنا سازند. مي‌توان از بازي‌ها و اشعار و نقاشي براي آموزش بهره گرفت.

مرحله‌ي سوم آموزش، زماني است كه كودك وارد دبستان مي‌شود. اين مرحله در صورت عدم توجه كافي مي‌تواند خطرناك‌ترين مرحله باشد، زيرا عوامل گوناگوني در اين گروه سني موجب افزايش خطرات مي‌شود، از جمله طولاني بودن و خطرزا بودن مسير خانه به مدرسه، بازيگوشي كودك، شوخي با همكلاسي‌ها، تمايل به تنهايي رفتن و به طور مستقل كار كردن.

پيشنهاد مي‌شود اوليا ضمن شناخت مسير ايمن خانه و مدرسه، چند روز اين مسير را به همراه فرزند خود طي كنند تا كودك با مشكلات مسير آشنا شود و يك روز هم مي‌توانند بي آن كه كودك بفهمد، مراقب او باشند.

مرحله‌ي چهارم زماني است كه كودك وارد دوره‌ي راهنمايي مي‌شود. در اين مرحله از آموزش، مدرسه نيز مسئوليت هماهنگي با اوليا را دارد. بايد ضمن انتخاب گذربان يا پليس براي كمك به دانش‌آموزان براي عبور ايمن، دانش‌آموزان را فعالانه درگير كرد.

از اولياء و مربيان انتظار مي‌رود كه آداب و رسوم رايج پذيرفته شده از جمله فرهنگ ترافيك را به كودكان آموزش دهند. آنان بايد به اتفاق كودكان در معابر حاضر شوند، پياده رو و انواع خطوط عرضي و طولي مانند خطوط ايست و گذرگاه عابرپياده، انواع چراغ‌هاي راهنمايي (ويژه‌ي عابرين و وسيله‌ي نقليه) تابلوها و پل‌هاي روگذر عابرين را معرفي كرده و مفاهيم هر كدام از آن‌ها را بازگو نمايند، چگونگي عبور از اين محل‌ها به‌خصوص خيابان‌هاي يك طرفه و دو طرفه را تعليم دهند و تمام خطرات و سوانحي كه در صورت عدم رعايت قوانين، جان آنان را تهديد مي‌كنند را بازگو نموده و با توجه به سن و ميزان يادگيري و موقعيت اجتماعي كودكان، تمام زواياي موضوع را براي آن‌ها تشريح نمايند.

با همه‌ي اين‌ها نقش خانواده از ساير نهادهاي جامعه در اين زمينه مهم‌تر مي‌باشد؛ بدون شك آموزش فرهنگ ترافيک به کودکان که گاه از سوي پليس، مدرسه و ساير گروه‌هاي اجتماعي تدارك ديده مي‌شود، بدون هماهنگي و اتفاق نظر با خانواده، بي‌تأثير خواهد بود.

موضوعاتي كه مطرح شد، مسائل مربوط به حوزه‌ي ترافيك بود؛ مسائل ديگري هم وجود دارد كه مي‌تواند براي كودكان در مسير خانه به مدرسه يك تهديد محسوب شود. شايد مطرح نمودن همه‌ي خطرات به تفصيل ضرورتي نداشته باشد؛ اما به صورت تيتروار به راهكارهاي مقابله با اين تهديدها اشاره مي‌كنيم:‌

- به كودكانمان تأكيد كنيم كه به هيچ وجه از افراد غريبه هديه يا مواد خوراكي قبول نكنند.

- به آن‌ها بياموزيم كه هرگز سوار اتومبيل يا موتورسيكلت افراد غريبه نشوند.

- از فرزندانمان بخواهيم كه حتي كوچك‌ترين خطرها و تهديدهايي را كه از سوي ديگران در مسير مدرسه با آن مواجه مي‌شوند، به خانواده و مسئولان مدرسه اطلاع دهند.

- وقت‌شناسي و نظم را به فرزندانمان بياموزيم و به آن‌ها تأكيد كنيم كه بلافاصله پس از تعطيل شدن مدرسه، به منزل مراجعه كنند.

- به كودكانمان تأكيد كنيم كه تحت هيچ شرايطي از وسايل نقليه‌ي شخصي ديگران براي عبور و مرور استفاده نكنند.

- كودكانمان را از مسائلي كه در حوزه‌ي مسائل اخلاقي آن‌ها را تهديد مي‌كند، بدون انتقال ترس و با بياني مناسب آگاه نماييم.

تهيه کننده: معاونت اجتماعي فاتب- اداره آموزش و مشارکت عمومي