سال 87 بود كه دستيابي به دانش هوا فضا را با «اميد» شروع كرديم، اما در دولت تدبير و اميد عملاً تمامي اميدهاي بسته شده به پروژههاي فضايي كشورمان نااميد شد. روز گذشته و به مناسبت هفته هوا فضا، از آنجايي كه هيچ دستاورد عملي براي رونمايي وجود نداشت، از پيشنويس قانون ملي فضايي كشور با حضور وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات رونمايي شد و وزير جوان كابينه دولت دوازدهم از هماهنگيها براي قرار دادن ماهواره در مدار 43/5 درجه خبر داد. اين در حالي است كه امسال پنجمين سالي است كه دانش هوا و فضاي كشورمان زمينگير شده و ديگر خبري از اتفاقات غرورآفريني نظير دستيابي به دانش هوا فضا و رسيدن به جايگاه ششمين كشوري كه توانسته موجود زنده به فضا ارسال كند، نيست.
آذر ماه سال 82 بود كه با مصوبه مجلس شوراي اسلامي براي تشكيل سازمان فضايي ايران و شوراي عالي فضايي حركت جدي ايران در عرصه توسعه دانش فضايي آغاز شد. در سال ۱۳۸۵ بود كه برنامه 10 ساله توسعه فضايي ايران با دو هدف استقرار ماهواره در مدار ژئو و ارسال انسان به فضا، در هيئت دولت تصويب شد و طي آن، دستاوردهاي مشخصي ارائه شد كه پرتاب زيرمداري يك راكت هواشناسي در سال ۱۳۸۶ توسط سازمان صنايع هوا و فضا و بازيابي محموله آن نخستين نتيجه اين برنامه بود.
راهي كه با «اميد» آغاز شد
يك سال بعد يعني در سال ۱۳۸۷ ماهواره اميد ساخت صاايران با موشك ماهوارهبر سفير به فضا پرتاب شد و توجهات بسياري را به خود جلب كرد. روزنامه نيويوركتايمز به نقل از جفري فوردن از مؤسسه فناوري ماساچوست نوشت: ايران با وجود رويارويي مخالفت جهاني و تحريمهاي متعدد به اين مجمع (كشورهاي داراي فناوري ماهواره) منحصربهفرد پيوست. وي حركت ايران را يك شاهكار تكنولوژيكي توصيف كرد. يك سال بعد از آن نيز ماهواره نويد علم و صنعت توانست با موفقيت در مدار ايران به گردش درآيد و تصاوير خود را به صورت منظم براي پايگاه ايران ارسال كند. در بهمن ۸۸ نيز پس از پرتاب موفقيتآميز كاوشگر يك و 2 به فضا، دانشمندان فضايي كشورمان موفق شدند نخستينبار محموله زيستي را با كاوشگر ۳ به فضا پرتاب كنند. پرتاب كاوشگر ۴ بدون موجود زنده براي آزمايش زيرسامانههاي آن اقدام ديگري بود كه در اسفندماه سال ۸۹ عملياتي شد. دستاورد ديگر اين دوره، پرتاب ماهواره سنجش از دور «رصد» در سال ۱۳۹۰ بود.
سال 91 دستاوردي بينظير براي دانش هوا فضاي ايران داشت و ما موفق به فرستادن موجود زنده به فضا شديم و با اين حركت ايران در فهرست كشورهاي داراي اين تكنولوژي در دنيا ششم شد، اما آذر سال 92 و ارسال كاوشگر پژوهش پايان فعاليتهاي فضايي كشورمان بود و طي دولت يازدهم دانش هوا فضاي ايران عملاً هيچ دستاورد قابل ذكري نداشت. اكنون مدتهاست چندين ماهواره ملي و ماهوارههاي دانشجويي همچون شريفست، آتست، فجر، تدبير و چندين ماهواره ديگر در نوبت پرتاب قرار گرفتهاند، اما هنوز تكليف هيچ كدام روشن نيست.
تعطيلي يك دستاورد بزرگ
مهرماه سال گذشته بود كه حضرت آيتالله خامنهاي گزارشهاي موجود درباره كند شدن يا توقف طرحهاي كلان تحقيقاتي در عرصههاي مهمي همچون هوافضا، ماهواره، هستهاي و برخي زمينههاي ديگر را مايه نگراني خواندند و تأكيد كردند: مسئولان توجه كامل كنند كه اينگونه طرحهاي مهم مطلقاً نبايد كند، نيمهتعطيل يا متوقف شود، زيرا با ايجاد خسارت علمي، دانشمندان جوان را مأيوس ميكند و اين خطر بسيار بزرگي است. اسفند 95 هم سردار اميرعلي حاجي زاده فرمانده نيروي هوافضاي سپاه گفت «براي ما ترديدآميز است كه موشك ماهوارهبر كه داراي اهداف غيرنظامي است با تشر امريكا به انبار برود!» با وجود اين اختصاص تنها 7 درصد بودجه هوا فضاي كشور منجر به تعطيلي پروژههاي اين حوزه شد. دكتر فتحالله امي، رئيس پژوهشگاه هوافضا با اشاره به سند و نقشه جامعه هوا فضاي كشور درباره آينده وضعيت اين دانش در كشور اينگونه توضيح داده بود: ايران بايد تا سال 1404 به جايگاه اول منطقه در تسخير فضا دست يابد. در حال حاضر به دليل نبود اعتبارات، اين فعاليتها متوقف شده و تنها به 10 درصد از اهداف مورد نظرمان دست يافتهايم كه آن هم مربوط به هشت پرتابي است كه تا سال 92 انجام شده بود.
پرتاب ميشوند!
محسن بهرامي، رئيس سازمان فضايي ايران به مناسبت هفته هوا فضا يكبار ديگر خبرهاي خوشي درباره سرنوشت ماهوارههاي دانشجويي در صف تعيين تكليف دارد. وي ميگويد: هماكنون پنج ماهواره دانشگاهي «دوستي»، «اميركبير»، «ناهيد ۱»، «ظفر» و «پارس۱» در دستور كار است و قراردادهاي پرتاب آنها منعقد شده است. بهرامي با بيان اينكه طراحي و ساخت ماهواره «دوستي» متعلق به دانشگاه شريف به اتمام رسيده است، ميافزايد: اين ماهواره در نوبت پرتاب و مذاكرات براي پرتاب آن در حال انجام است. ماهواره «اميركبير» نيز در مرحله نهايي شدن مدل پروازي بوده و نمونه مهندسي آن به اتمام رسيده است كه پيشبيني ميكنيم ظرف شش ماه آينده به اتمام برسد.
بازنگري در برنامه 10 ساله فضايي
آنطور كه وزير ارتباطات هم ميگويد، قرار است پنج نقطه مداري جديد به نام ايران ثبت شود و در حال هماهنگي براي قرار دادن ماهواره در مدار 5/43 درجه هستيم. محمد آذري جهرمي تصريح ميكند: در دولت قبل با توجه به تحريم ايران موفق به قرار دادن ماهواره در نقاط ثبت شده به نام ايران نبود، اما هماكنون با هماهنگي صورت گرفته پنج درخواست جديد را براي ثبت نقاط مداري داشتهايم.
وي با اشاره به تدوين نقشه راهبردي خدمات فضايي در كشور ظرف سه ماه آينده ميافزايد: نقشه راه توسعه صنعت فضايي يك لايه بالاتر از برنامه ۱۰ ساله فضايي كشور خواهد بود و هيچ تعارضي با آن ندارد، بلكه مكمل آن بوده و در لايههاي كاربردي اقدامات مدنظر را استخراج كند در همين حال ممكن است نياز داشته باشد كه برنامه ۱۰ ساله فضايي كشور را در برخي مفاد با توجه به اين نقشه راه بازنگري كنيم.
تدوين قانون براي فضايي كه در اختيار ما نيست!
حالا و در شرايطي كه ماهوارهبر مصباح در دست ايتالياييها گروگان مانده و طي دوره دولت يازدهم هيچ پرتابي نداشتهايم تدوين قانون ملي فضا براي فضايي كه در حال حاضر چندان سهمي از آن نداريم حكايت از نمايشي براي پنهان كردن دستهاي خالي دولت در عرصه هوا فضاست؛ دانشي كه در دولت تدبير و اميد رفت و برگشت به مدار زمين را تنها در سيستمهاي كامپيوتري امكانپذير كرده است. چيزي شبيه بازيهاي آنلايني كه بچهها در گوشيهاي تلفن همراهشان دارند.
از موقعی که در دولت یازدهم نماد انرژی هسته ای از روی اسکناس حذف شد و به جای آن اثر سفالگری بر اسکناس نقش بست . این پیام را تلویحا به اوبامای ملعون داده شد که : « خیالت راحت ما خودمان پیچ و مهره هسته ای و پیشرفت کشور را از بین می بریم . » لذا سرنوشت صنعت هوافضا هم رو به وخامت گذاشت . حالا برای گول زدن مردم وزیر جوان روی کار آورده ! 
