ناميه گلستانه
مسئوليت به منزله نوعي تعهد بوده و مسئوليتپذيري پايبندي به اين تعهد محسوب ميشود. نقش مسئوليت در تمام ابعاد اجتماعي، خانوادگي، اقتصادي و فرهنگي به وضوح مشخص است. افراد بايد به اين آگاهي دست يابند كه براي پذيرش مسئوليت ابتدا نسبت به هدف شناخت كافي داشته باشند. سپس با استفاده از اطلاعات كافي و بهره مندي از مهارت حل مسئله و مهارت تصميمگيري اقدام به پذيرش مسئوليت كنند.
تفاوت افراد موفق و شكست خورده، افراد مضطرب و آرام و افراد مسئوليتپذير و بيمسئوليت در تنظيم برنامه واقعبينانه است. اگر هر فردي ليستي از كارها و برنامههاي خويش را طبق توانمنديهاي شخصياش تدوين كند به خاطر روشن بودن اهداف و تناسب داشتن با ظرفيتهاي جسمي، رواني، اجتماعي و. . . باعث ايجاد انگيزه بيشتر و نهايت پذيرش مسئوليت خواهد شد. در غير اين صورت با اشخاصي مواجه خواهيم بود كه به علت واضح نبودن برنامههاي راهبردي و تجربه تنش و استرس سعي در فرار از مسئوليت خواهند داشت.
عزت نفس احساس ارزشي است كه هر فرد براي خود قائل است و اعتماد به نفس احساس توانمندي انجام كار است. اين دو ويژگي در افراد مسئوليتپذير از لحاظ كيفي بسيار مشاهده ميشود. مسئوليتپذيري نيازمند احساس قدرت است و اين دو ويژگي باعث ايجاد حس قدرت و بالطبع تقويت مسئوليت ميشوند. هرچه فرصت، امكانات و قابليت موجود با هدف موردنظر سنخيت بيشتري داشته باشد فرد در مواجهه با هدف احساس كفايت و عزت نفس بيشتري خواهد داشت و اين امر در روند مسئوليتپذيري تأثيرگذار است.
يكي از شروط مهم مسئوليتپذيري پايداي در انجام كار است. برخي افراد ابتداي كار با انگيزه قابل توجهي اقدام به شروع مسئوليت ميكنند اما بعد از گذشت زمان به علتهاي مختلف از جمله سختي كار، كاهش انگيزه، رقابت و. . . از ادامه مسئوليت خودداري ميكنند. پس لازم است قبل از شروع هر كاري از زاويههاي مختلف به آن نگريست تا در صورت مشخص شدن موانع ابتدا آنها را برطرف و سپس شروع به آغاز مسئوليت كرد.
چه بسيار افرادي كه شرط مسئوليتپذيري را پيروزي عنوان ميكنند در صورتي طبق قانون موفقيت شرط پيشرفت مسئوليتپذيري است، بنابراين هنگام مواجه شدن با هر پيشامد و شكستي نبايد از ادامه مسئوليت امتناع كرد. افرادي مسئوليتپذيران خوبي هستند كه از هر شكست براي خود يك پله جهت ارتقا به هدف ميسازند. دانشآموزي كه در كنكور دانشگاه موفق به كسب رتبه قبولي نشده است عدم پذيرش مسئوليت براي او مسئلهاي را حل نخواهد كرد،بلكه بايد با تلاش بيشتر و قبول مسئوليت درس خواندن به خود كمك كند. افراد خودمحور و اشخاصي كه فكر ميكنند به تنهايي از انجام همه كارها برمي آيند از جمله گروهي هستند كه مسئوليتپذيري پاييني دارند.
مسلماً هر فردي از دامنه ظرفيتها و توانمنديها برخوردار است و در صورتي كه به استقلال صرف خويش تكيه كند مسلماً در فرآيند كار دچار فرسودگي ميشود و همين امر باعث متزلزل شدن مسئوليت ميشود. پس بهتر است از افراد مختلف با توانمنديهاي گوناگون براي حفظ و افزايش مسئوليت استفاده كنيم.
برخي افراد اين دو واژه را با يكديگر اشتباه ميگيرند و زماني كه مسئوليت امري را به عهده ميگيرند به جاي انجام وظايف به نظارت وظايف ديگران ميپردازند و در واقع به جاي مسئول خود را مأمور ميشمارند.
يكي از مفيدترين راههاي كسب انگيزه و افزايش حس مسئوليتپذيري كمك به ديگران است. اين امر به خاطر حس نوعدوستي و همياري متقابلاً حس مسئوليت هم در شما ايجاد خواهد كرد.
