هرچند مديريت شهر و شوراي شهر به افراد جديد محول شده است اما همچنان مسائل و مشكلات اساسي در شهرها و كلانشهرها پابرجاست و نبود مديريت يكپارچه شهري سبب شده تا مشكلات و معضلات اصلي شهر همچون آلودگي هوا، ترافيك و نابساماني در شهرها از يك مديريت به مديريت بعدي انتقال يابد.در حقيقت موضوع مديريت يكپارچه شهري ماهها و بلكه سالهاست كه تبديل به دغدغه اصلي مجموعه شهرداري و شوراي شهر تهران شده است. در اين ارتباط بارها اعضاي شوراي چهارم و شهردار سابق تهران بر اين موضوع تأكيد و از نبود مديريت يكپارچه شهري گله كرده بودند و از دولت درخواست رسيدگي به اين موضوع را داشتند.بروكراسي پيچيده اداري ايران يكي از معضلات جدي كشور به شمار ميرود كه به موجب آن بخش قابل توجهي از زمان، هزينه و انرژي سيستمهاي اداري و مردم به عنوان ارباب رجوع يا مراجعهكنندگان به نهادها و ارگانهاي شهري و مديريتي از بين ميرود.
نبود مديريت واحد باعث بروز مديريت چندگانهاي شده كه بعضاً روند اداره امور را بسيار سنگين و طاقتفرسا ميكند و از سوي ديگر ظهور و بروز برخي ناهماهنگيهاي مديريتي نيز مزيد بر علت شده تا امروزه مديريت يكپارچه به عنوان اصلي ضروري و حائز اهميت مورد توجه قرار گيرد. بر اين اساس رئيس شوراي شهر پايتخت اعلام كرد: دولت و مجلس با شهرداري همكاري نكنند، به رهبري شكايت ميبريم. اين در حالي است كه چندي پيش رئيسجمهور وعده تحقق مديريت شهري را براي حل مشكلات داد ولي تاكنون اين امر محقق نشده است. حال كه شورا، شهرداري و مجلس همسو هستند، اين انتظار ميرود تا اين چالش برطرف شود تا از موازيكاري و كمكاري دستگاههاي متولي در حوزه شهري كاسته شود.
مديريت يكپارچه پاشنه آشيل ارتقاي زندگي شهرنشيني
يكي از مواردي كه در كشور هميشه مطرح ميشود، تكمتولي شدن شهرهاي بزرگ يا اجرا شدن قانون مديريت يكپارچه شهري است كه تقريباً ميتوان گفت هيچگاه رعايت نشده است. بارها و بارها شاهد بوديم كه يكي زمين را ميكند و بعد آسفالت آن خشك نشده يك ارگان ديگر همان منطقه را ميكند تا كارهايش را پيش ببرد؛كم نيستند موارد اينچنيني. اين موضوع كه اگر قرار باشد هر سازمان با سبك خودش در شهر كارها را انجام دهد شهر با مشكلات زيادي روبهرو خواهد شد، امري بديهي است. بر همين اساس است كه ميتوان گفت مديريت يكپارچه شهري به خصوص در كلانشهر تهران يكي از نيازهاي مهم براي پيشبرد اهداف در راستاي رفاه اجتماعي است كه بايد به آن بسيار توجه داشت. مديريت يكپارچه شهري ضمن برطرف كردن اين مشكل، شرايط پاسخگويي بهتر و بيشتر مسئولان در برابر مردم را محقق كرده و باعث ميشود اهداف مورد نظر شهر به سرعت و با كمترين هدررفت هزينه و زمان محقق شود.
مشكلات موجود در شهر به اين دليل است كه نهادهاي زيادي همانند سازمان آب و فاضلاب، آموزش و پرورش، شهرداري و... در شهر فعال هستند و هر كدام به سبك خود عمل ميكنند و از يك نقطه واحد براي انجام كارها هماهنگ نميشوند. نبود هماهنگي ميان اين ارگانها و سازمانها مشكلات زيادي را به وجود ميآورد، مثلاً در تهران حدود ۲۷ دستگاه اجرايي فعاليت دارند كه براي انجام كارهاي خود بايد با شهرداري در ارتباط بوده و همكاري و تعامل مناسبي داشته باشند در غير اين صورت در بحث خدماترساني به شهروندان با مشكلاتي مواجه خواهند شد. براي همين است كه ضرورت ايجاد مديريت يكپارچه شهري براي ايجاد هماهنگي در فعاليتهاي اجرايي و شهري ميان ارگان حس ميشود. بر اين اساس رئيسجمهور به عنوان بالاترين مقام اجرايي كشور بر لزوم آن تأكيد داشته و چندي پيش در اين خصوص قول مساعد داد تا لايحه مديريت شهري را كه باعث حذف موازيكاري و بروكراسي اداري در برخي از ادارت ميشود، به مجلس ارائه كند؛ لايحهاي كه ميتواند به مثابه پاياني بر سردرگمي شهروندان در سازوكارهاي اداري قلمداد شود.
اقتدار شهري، تحت پوشش مديريت شهري
مصطفي بهزادفر، استاد دانشگاه با اشاره به ضرورت تحقق مديريت يكپارچه شهري در شهرهاي كشور معتقد است: منظور از مديريت يكپارچه به اين معنا نيست كه تمام امور در يد اختيار مديريت شهري قرار گيرد، بلكه منظور از اين امر برخورداري شهرداري از قدرت تامه است تا بر اساس آن بتواند در حوزههاي مختلف شهري اظهارنظر كند. در واقع يك شهردار مقتدر شهر را نه از باب اداري بلكه به لحاظ مديريت شهري اداره ميكند.
مديريت يكپارچه مديريت راهبردي
مديريت يكپارچه از ضرورياتي است كه در پيگيري و اداره امور شهري بسيار تأثيرگذار به نظر ميرسد و در واقع در چارچوب مذكور تمامي نهادها موظف هستند در قالب يك ساماندهي اصولي و مدون به سامانه مديريتي شهري پاسخگو باشند و از سوي ديگر به شوراي اسلامي شهر و روستا نيز تحرك و قوام بيشتري بخشيده ميشود. محمدتقي رهنمايي نيز معتقد است تحقق مديريت يكپارچه امري اجتنابناپذير است زيرا مناطق 22گانه تهران با الزامات و ضروريات متعدد و متنوعي مواجه هستند كه لزوم اعمال چنين اصلي را (مديريت يكپارچه) بيش از پيش تقويت ميكند.
در واقع مديريت يكپارچه به مديريت خودسرانه، تكرو و تكمحور گفته نميشود، بلكه در اين مديريت، تمامي دستگاههاي و نهادهاي فعال در سطح شهر بايد هميار و همسو با مديريت شهري گام بردارند و در نهايت مديريت شهري با اتكا به همانديشي و دريافت نظرات مختلف نسبت به اتخاذ تدابيري هوشمندانه اقدام ميكند. برخي كارشناسان معتقدند نيازهاي شهري تهران در حوزههاي گوناگون اعم از راهنمايي و رانندگي، انتظامي، شهري رفاهي، آب، برق، گاز، پست و... ايجاب ميكند كه در عين همافزايي فزاينده اما مديريتي يكپارچه و واحد نيز محقق شود. شايد براي بسياري از افراد جامعه در گذشته تجربه شده باشد كه بعد از آسفالت يك معبر، اداره گاز نسبت به حفر آن اقدام كند يا اداره برق، آب و... هر كدام به نوعي براي اجراي طرحهاي خود به انجام عمليات عمراني در شهر مبادرت ورزند. در واقع شهرداري در پروژهاي هزينه ميكند تا ساخته شود اما بر مبناي طرح اداره آب، بايد اجراي پروژه مرتبط با مجموعه آبفا عملياتي شود، طرحي كه در صورت هماهنگي از پيش تعيين شده شهرداري يا ادارات خدماترسان اينچنيني، از صرف هزينه مجدد جلوگيري ميشود و بالطبع در روند اجراي امور نيز تسريع و تسهيل خواهد شد. حالا بعد از 12 سال قاليباف مهمترين مشكل در اداره تهران را نبود مديريت يكپارچه شهري ميداند و اعتراف ميكند كه اين مشكل مانع بسياري از فعاليتها در تهران است. او حتي آلودگي هوا را نيز ناشي از همين مديريت ميداند و ميگويد دولت بايد دست از تمركزگرايي بردارد. حالا بعد از مدتها قرار است شهردار ديگري تهران را اداره كند و بايد در انتظار باشيم تا نجفي نيز در آيندهاي نزديك از نبود مديريت يكپارچه شهري گلايه كند.
گلايه رئيس شوراي پايتخت از نبود مديريت شهري
سرانجام در پايان هفته گذشته شهردار و رئيس شوراي شهر تهران برگزيده شدند تا مديريت جديد امور تصميمگيري ، تصميمسازي و اجراي امور را به دست بگيرند. بر اين اساس محسن هاشمي رئيس شوراي جديد پايتخت كه خوب ميداند براي موفقيت در تهران بايد همكاري مجلس و دولت را داشته باشد، تهديد كرد در صورت عدم همكاري با شهرداري تهران از اين دو قوه شكايت به نزد رهبري ميبرد. توسعه ناهمگون شهر تهران و ناوگان حمل و نقل عمومي سالهاست كه موجبات بروز مشكلات عديدهاي در تهران را فراهم آورده است. تهران سالهاي سال است كه با ترافيك سنگين دست و پنجه نرم ميكند و مردم نيز رغبتي به استفاده از حمل و نقل عمومي ندارند. بيشتر آنهايي كه سراغ حمل و نقل عمومي نميروند دليل اين اقدام را كمبود مترو ، اتوبوس و سختيهاي مسافرت با اين وسايل عنوان ميكنند. به همين علت روز به روز بر تعداد وسايل نقليه شخصي افزوده و به علت نبود اعتبارات لازم از تعداد ناوگان حمل و نقل عمومي كاسته ميشود. به همين دليل است كه تعداد اتوبوسهاي تهران در چند سال گذشته به جاي افزايش، 2 هزار دستگاه كاهش داشته و حالا وضعيت به قدري بغرنج شده كه برخي از خطوط تنها يك اتوبوس فعال دارند.
در چنين شرايطي اختلافات دولت با شهرداري تهران سبب شده در هشت سال گذشته دولت به توسعه مترو و اتوبوسراني كمك چنداني نداشته باشد و مردم قرباني اين اختلافات سياسي شوند. با روي كار آمدن طيف سياسي مايل به دولت در شوراي شهر تهران و انتخاب شهرداري همسوي دولت انتظار ميرود كه اختلافات رفع شده و همه تلاش خود را براي خدمت به شهر انجام دهند. اما در جريان گفتوگوي محسن هاشمي، رئيس شوراي شهر تهران با يكي از شبكههاي راديويي موردي مطرح شد كه نگراني شهروندان را در پي داشت. او از توسعه مترو، اتوبوسراني و تاكسيراني گفت و تأكيد كرد اگر مجلس و دولت شهرداري تهران را همياري نكنند، شكايت آنها را به نزد مقام معظم رهبري خواهد برد. وي اظهار داشت: آلودگي هوا مسئله اصلي و دغدغه مردم است و بايد سيستم حمل و نقل ريلي كه به عنوان يك سيستم كارآمد است.
