نیره ساری
چندي پيش شمار معتادان كشور 2 ميليون و 800 هزار تن اعلام شد، رقمي كه با توجه به افزايش حدود 5 ميليون نفري به جمعيت كشور از سال 90 تا 95 (يعني رشد 5 درصدي جمعيت) نشان داد، تعداد معتادان از يك ميليون و 325 هزار به 2 ميليون و 808 هزار تن رسيده است كه اين يعني يك رشد صد در صدي! حال مدير عامل جمعيت تولد نيز با انتقاد جدي از آخرين پيمايش معتادان در كشور گفته است: از اين جمعيت ميليوني معتاد در كشور، فقط 25 درصد را به سمت برنامههاي درماني برده شدهاند. عدد پاييني كه به اعتقاد وي سياستگذاري و برنامههاي جديد و جدي را ميطلبد.
هر چند كه ما در كشور خود به ارائه آمار متناقض و بعضاً غير واقعي و فاصلهدار از آمار حقيقي عادت كردهايم، اما چندي پيش بود كه سخنگوي ستاد مبارزه با موادمخدر پس از سالها انتظار بابت اينكه آمار معتادان كشور چقدر است، بالاخره شمار آنان را 2 ميليون و 808 هزار تن اعلام كرد.
رشد صددرصدي جمعيت معتاد كشور
وقتي به جمعيت كشور از سال 90 تا 95 كه حدود 4 ميليون و 800 هزار تن اضافه شدهاند، نگاهي داشته باشيم، متوجه ميشويم كه با در نظر گرفتن به رشد تقريباً 5 درصدي جمعيت، تعداد معتادان در اين پنج سال از يك ميليون و 325 هزار به 2 ميليون و 808 هزار تن رسيده كه اين به معناي رشد صددرصدي است. اين رشد صد در صدي در حالي است كه آمار مذكور نيز با توجه به سياستهاي ستاد مبارزه با مواد مخدر و با توجه به تغيير الگوي مصرف و تغيير جنسيت مصرفكنندگان مواد، با پيمايش جديدي تحت عنوان شيوع شناسي صورت گرفت. شيوهاي كه به دليل غلط بودن سرشماري مورد نقد قرار گرفت. برخي معتقد هستند عدد به دست آمده يعني (2 ميليون و 808 هزار تن) صحيح نيست و بايد به اين رقم معتاد در كشور 20 تا 30 درصد ديگر نيز اضافه كرد. مدير عامل جمعيت تولد دوباره آخرين تحقيقات آماري از وضعيت معتادان در كشور را كه به تازگي منتشر شده مورد نقد قرار داده و بيان داشته است: در اين پيمايش جمعيت 15 سال به بالا بررسي شده و جمعيت كمتر از آن ديده نشده است.
مدير عامل جمعيت تولد دوباره افزود: همچنين گفته شده كه جمعيت حدود 700 هزار نفر تحت پوشش برنامههاي درماني نگهدارنده يا درمانهاي پرهيزمدار هستند كه طبق آمار ستاد مبارزه با مواد مخدر فقط 10درصد موفقيت داشتهاند در واقع 330 هزار نفر از اين جمعيت 700 هزار نفري باقي ميماند كه در پيمايش اثري از آنها نيست. ديلميزاده گفت: بنابر اين معتاداني كه در برنامههاي درمان شكست خورده اضافه يا حذف شدهاند، در اين آمار مشخص نيست كه در جاي خود عددي مهم است.
انتقاد جدي از آخرين پيمايش معتادان در كشور
هر چند كه پيشتر از اين نيز ساير سؤالات در اين پيمايش مورد نقد قرار گرفته بود، اما مدير عامل جمعيت تولد دوباره نيز نقد ديگري بر ساير سؤالات داشته و گفته است: همچنين در مدل پيمايشي خانوار به خانوار و پرسشگري از خانواده، پرسيده ميشود كه آيا در شش ماه گذشته مواد مخدر مصرف كرده يا خير، اعتياد دارد يا خير، يا چه نوع ماده مخدري را استفاده ميكند. در اينگونه سؤالات معمولاً جمعيتي پنهان وجود دارد كه در خوداظهاري، اطلاعات دقيق و صحيح را منتقل نميكنند. تناقضگويي و انتقاد به شيوه صحيح ارائه آمار اعتياد در كشور به عنوان بزرگترين آسيب اجتماعي كه سر منشأ بسياري ديگر از معضلها است از يكسو و از سوي ديگر بايد اين نكته در نظر داشت كه تا زماني كه آمار دقيق براي هر موضوع يا مشكلي وجود نداشته باشد نميتوان برنامهريزي درستي براي رفع آن انجام داد، اعتياد هم جزو اين موارد است كه نيازمند آمار و اطلاعات دقيق است؛ به عبارت ديگر بايد بدانيم كه چقدر معتاد در كشور به سر ميبرند تا براي مقابله با آسيبهاي اعتياد و نيز پيشگيري از به دام افتادن افراد به ويژه جوانان كشور برنامهريزي كنيم و اقدامات لازم را انجام دهيم.
