به رغم افزايش بارندگي ها طي سال هاي خير، عدم توجه به مهار روان اب ها و استفاده بهينه از بارش ها ، امسال هم بوشهر در مرز بحران کم ابي قرار گرفته است

بحران آب بوشهر ، بحران مديريت است نه منابع آبي!

نويسنده:مريم احمدي

سال گذشته به رغم افزايش 53 درصدي ميزان بارندگي ها در استان بوشهر، ساکنان شهرها و روستاهاي اين استان درتابستان و اوج گرما بيش از50 روز را در بحران آب سپري کردند! وضعيتي که هر سال با رسيدن فصل گرما و تابستان تکرار مي شود و بسياري از روستاييان و حتي شهرنشينان بوشهري را وادار به مهاجرت مي کند. حالا به رغم افزايش بارش هاي مطلوب طي سال گذشته و دو ماه ابتدايي سال جاري که سبب سر ريز شدن ذخيره بسياري از سدهاي کشور و خروج اين مناطق از وضعيت قرمز بي ابي شد زمزمه هايي از تکرار بحران بي آبي در مناطق مختلف استان بوشهر به گوش مي رسد. وضعيتي که با توجه به گزارشات کارشناسان از افزايش سطح آب هاي زيرزميني و ذخيره سدها، نقش عدم مديريت صحيح و مصرف بهينه از پتانسيل هاي موجود را پررنگ تر مي کند.

//////

در حاليکه سال گذشته يکي از پربارش ترين سالها در استان بوشهر محسوب مي شد و آمارها از افزايش 53 درصدي ميزان بارندگي در استان خبر مي داد اما از اواخر بهار اهالي استان نزديک به دو ماه را در بحران بي آبي سپري کردند. قطع کامل آب خانگي، جيره بندي و نوبت‌بندي‌هاي بي‌برنامه که گاه چند روز مداوم مردم را لب تشنه مي گذاشت و خريداري اين مايه ضروري با قيمت گزاف در مناطقي که هنوز محروميت و فقر اقتصادي را با خود يدک مي کشند، چاره اي جز ترک ديار پيش پاي ساکنان نگذاشت و شرايطي ايجاد کرد که منجر به مهاجرت ده ها خانوار روستايي و شهري به استانهاي همجوار شد. وضعيتي که در کنار نبود شبکه ابرساني و فرسودگي اين شبکه ها و طرفيت پايين مخازن آب زندگي در روستاها را ناممکن کرده است.

حالا باز با نزديک شدن موج گرما و تابستان نگراني از تکرار وضعيت بي آبي در استان بوشهر به دغدغه اي براي مردم و مسئولان استان تبديل شده است! وضعيتي که بنا به گفته کارشناسان، معلول عدم مديريت صحيح مصرف منابع آبي در استان است تا فقدان اين منابع!

منابع آبي نداريم!

بنابه اعلام اداره آب و فاضلاب استان بوشهر ، حدود ۹۰ درصد از منابع آب آشاميدني استان بوشهر از طريق استان‌هاي فارس و کهگيلويه‌وبويراحمد و فقط ۱۰درصد از طريق منابع داخلي تأمين مي‌شود! از اين رو يکي از مهم‌ترين مشکلات بي‌آبي در استان بوشهر را نداشتن منابع آبي مورد نياز عنوان مي کنند چرا که با بروزکمبود آب در استانهاي مذکور و قطع آب ورودي از اين مناطق، بوشهري ها با بحران بي آبي مواجه مي شوند! وضعيتي که به رغم تکرار هر ساله همچنان به قوت خود پابرجاست و تاکنون براي تامين منابع ابي پايدار اقدام موثري انجام نشده است. اين در حالي است که بنا به گفته کارشناسان با انجام اقداماتي به منظور مهار روان اب ها مي توان تا حدي کمبود منابع ابي داخلي را جبران کرد. سال گذشته ميزان بارندگي در فصل زارعي به دو برابر سالهاي پيش رسيد و از ابتداي سال جاري نيز ميزان بارش هاي بهاره در استان بوشهر بي سابقه گزارش شده است. شرايطي که مي توانست نويد بخش پايان دوره بحران اب در استان باشد اما به دليل عدم مديريت صحيح ظرفيت هاي موجود بلااستفاده مانده و هدر مي رود.

ابتداي سال گذشته مدیرعامل آب منطقه‌ای بوشهر اعلام کرد طرح‌های مطالعاتی برای مهار روان آب‌ها در 40رودخانه‌ استان بوشهر اجرا شده که با تکمیل مطالعات، طرح‌های ساخت سازه اجرایی می‌شود.

شاهپور رجایی با اشاره به اینکه 90 درصد روان‌های آبها ناشی از بارندگی‌ها در استان بوشهر هدر می‌رود افزود: سالانه افزون بر 5 میلیارد متر مکعب ریزش جوی در استان بوشهر به وقوع می‌پیوندد که تنها 700 میلیون متر مکعب آن از طریق سدهای آبخیزداری و دیگر سازه‌ها کنترل و مهار می‌شود و 90 درصد دیگر این آبها راهی دریا و یا از دسترس خارج می‌شود!

مسئله اي که انتظار مي رفت طي چندين سال تکرار بي آبي راهکاري براي ان يافت مي شد اما مسکوت ماند تا حالا که مدير عامل شرکت اب منطقه اي بوشهر از تلاش براي استحصال بيش از ۱.۳ میلیارد متر مکعب از سیلاب‌های فصلی استان با ساخت و بهره برداري از 17 سد کوچک و بزرگ خبر مي دهد.

موضوعي که با توجه به تجارب گذشته بيشتر به وعده هاي بي عملي مي ماند که تا رسيدن به نقطه تحقق فرسنگ ها فاصله دارد . شاهپور رجایی گفت: برای افزایش منابع آبی استان بوشهر، طرح‌های مهمی تدوین و اجراء شده که در این راستا ساخت و توسعه پروژه‌های سد سازی از اولویت‌های این بخش است.

وی با اشاره به اجرای 4 سد در استان بوشهر افزود: سدهای دالکی، دشت پلنگ، باغان و خائیز با هدف کنترل روان‌آبهای مخرب فصلی و کاهش خسارات سیلاب‌های خروشان و سهمگین پاییزه و زمستانه و بهره برداری بموقع از این جریان‌ها برای جبران کمبود آب شرب، صنعت و کشاورزی در حال اجراست. رجايي ادامه داد: با تامین اعتبار بموقع در بازه زمانی چهار ساله، مراحل اجرایی این سدها پایان می‌رسد و بهره‌برداری از آنها آغاز می‌شود.

طرح هايي که معلق ماند!

در کنار نبود برنامه اي براي مهار روان آب هاي استان بوشهر، انجام اقداماتي چون ايجاد آب شيرين‌کن در مناطق ساحلي به‌منظور تأمين منابع مطمئن و پايدار آب شرب مورد نياز ساکنان به ويژه در فصل تابستان نيز سالهاست معلق مانده است. موضعي که چندني سال است در دستور کار اداره اب استان جا خوش کرده و به رقم تاکيد استاندار بر تسريع درروند اين عمليات بنا به دلايل نامعلومي همچنان معلق مانده است.

با توجه به اينکه استان بوشهر سواحل طولاني را دارد، شيرين‌سازي آب دريا که ظرفيتي مناسب براي توليد آب مورد نياز ساکنان مناطق ساحلي محسوب مي‌شود از جمله راهکارهايي است که مي تواند تا حدي زيادي از تکرار اين بحران جلوگيري کند.

در حالي که اوايل سال گذشته کیقباد یاکیده مدیرعامل شرکت آبفای بوشهر از راه اندازي آب شیرین بوشهر برای تامین کسری آب مورد نیاز مشترکان شهر بوشهر با ظرفیت ۱۰ هزار متر مکعب در خردادماه خبر داده بود اما حالا پس از گذشت يک سال خبر دقيقي از بهره برداري از اين اب شيرين کن و تامين بخشي از اب موردنياز نيست که نيست!

ناگفته نماند که ناتمام ماندن طرح ابرساني غدير که از اوايل دولت دهم با کبکبه و دبدبه بسيار به منظور ابرساني به استانهاي جنوبي کشور کليد خورد و با آغاز دولت يازدهم معلق ماند نيز در در تشديد اين بحران اثر گذار بوده است. طرح غدير ازآن دست طرح هايي بود که با هدف بالا بردن ظرفيت مخازن آب و تامين منابع آبي شهرهاي جنوبي آغاز شد و اگر به نقطه پايان مي رسيد مي توانست نقش موثري در کاهش بحران کم ابي بوشهر در تابستان ايفا کند اما بنا به دلايل نامعلومي ملعق ماند!