با نگاهي به پروندههايي كه در مراجع انتظامي تشكيل ميشود، در مييابيم كه تعدادي از شهروندان، فريب مانور متقلبانه گروهي از مجرمان ملبس به لباس نظامي را ميخورند، اگر چه ميتوانستند با پرهيز از استرس و توجه به رفتار فرد خاطي، از به دام افتادن و طعمه قرار گرفتن خود جلوگيري كنند.
اين افراد خاطي كه مدعياند مأموران دولتي هستند از آراستگي ظاهري نظامي برخوردار نبودند و از پوشش نظامي ناقص يا تركيبي يا غير مصوب براي اغفال سوژه خود استفاده ميكنند. شهروندان ميتوانند به راحتي با كمي دقت در آراستگي ظاهري آنان و همچنين اخذ يكسري اطلاعات، به قلابي بودن آنان پي ببرند و به خواستههاي آنان تن ندهند و مورد اغفال رفتار آنان قرار نگيرند.
به عنوان مثال، افراد خاطي از پيراهن نظامي و شلوار غير نظامي يا اينكه از پوشش تركيبي دو يا چند سازمان استفاده ميكنند. گاهي نيز ديده ميشود كه اين گونه افراد، ملبس به لباس فرم كامل نظامي بوده ولي شرايط ضابط بودن را ندارند. يعني كارت ضابط بودن يا حكم قضايي همراه آنان نيست يا اينكه افرد خاطي خود را ملبس به لباس سربازي ميكنند.
واژه پليس در افكار عمومي همواره به عنوان ضابط دادگستري، نقش بسته است. يعني مردم به محض ديدن فرد ملبس به لباس نظامي، اين تصور را دارند كه او پليس و ضابط دادگستري است و ديگر اينكه بايد هر كاري را كه او ميگويد، بدون پرس و جو انجام دهند.
در حاليكه پليس، اداره دولتي و وابسته به وزارت كشور است و تحتنظر فرماندهي كل قوا فعاليت ميكند و به منظور حفظ نظم، اِعمال قانون، پيشگيري، كشف و پيگيري جرم تأسيس شده است. بر اين اساس، ضابط بودن يكي از وظايف پليس است و ساير پليسهاي عمومي- اداري، حق دخالت در امور ضابطين دادگستري را ندارند.
تا اين مرحله ميتوان نتيجه گرفت كه ضابط قوه قضائيه بودن در مفهوم عام، وظيفه پليس است و ضمناً گروهي از افراد پليس ميتوانند نقش ضابط دادگستري را دارا باشند كه فرمانده، افسر و درجهدار آموزشديده نيروي انتظامي باشند كه علاوه بر كارت پرسنلي، كارت ضابط بودن را نيز دريافت كرده باشند. بنابراين سرباز، ضابط دادگستري نيست و فقط ميتواند تحت نظارتِ ضابط دادگستري، امورات قضايي را انجام بدهد.
با توجه به موارد گفته شده به شهروندان توصيه ميشود در مواجهه با افرادي كه مدعي ضابط دادگستري هستند و شما را به امري دستور ميدهند يا اينكه بيان ميكنند شما مرتكب تخلف و هنجارشكني شدهايد، سلسله موارد زير را با حفظ خونسردي و دقت انجام بدهيد.
در ابتدا به آراستگي ظاهري او دقت كنيد. او بايد ملبس به لباس فرم پليس باشد. سرباز، ضابط دادگستري نيست. فقط ضابطين دادگستري حق دارند شما را در صورتي كه مرتكب جرم مشهودي شدهايد مورد تحقيق قرار بدهند. اين افراد در پليسهاي تخصصي مشغول به كار و شاغل در نيروي انتظامي هستند. پس فردي كه ملبس به لباس ساير واحدهاي نظامي است، ضابط دادگستري نيست.
هيچگاه ضابطين دادگستري، تجهيزات نظامي خود را به نمايش نميگذارند، ولي كسي كه ادعاي جعلي ضابط بودن دارد، براي رسيدن به نيت خود، معمولاً تجهيزات نظامي خود را اعم از اسلحه يا دستبند به نمايش گذاشته و سعي ميكند با ايجاد رعب و وحشت شما را هيجانزده كند تا از دستورات او اطاعت كنيد. هرچند كه ممكن است اين تجهيزات واقعي نباشد.
در مرحله دوم از او بخواهيد كه علاوه بر كارت پرسنلي، كارت ضابط بودن را به شما نشان بدهد. كارت پرسنلي و كارت ضابط بودن را با دقت مطالعه كنيد و با اتيكت او تطبيق بدهيد.
در مرحله سوم اگر او به شما گفت كه طبق دستور قضايي، شما جلب شدهايد و بايد شما را مورد بازرسي قرار بدهد يا اينكه قصد دارد شما را به مكاني انتقال بدهد، از او بخواهيد كه حكم قضايي خود را به شما نشان بدهد و حكم قضايي را با دقت مطالعه كنيد.
در مرحله بعدي اگر هنوز به ضابط بودن او مطمئن نيستيد با مركز فوريتهاي پليسي 110 تماس حاصل و اطلاعرساني كنيد.
شهروندان بايد توجه كنند كه فقط هنگام مواجهه با ضابطين دادگستري و پس از احراز هويت و مشاهده حكم قضايي، دستورات قضايي آنان را بپذيرند و همكاري لازم را با ضابطين دادگستري داشته باشند.
