نويسنده: شعبان مصطفائي
براي بررسي درستي و نادرستي گزارهاي لازم است با گزارههاي خبري سر و كار داشته باشيم، لذا جملات امري، پرسشي و عاطفي نميتوانند به عنوان گزاره در نظر گرفته شوند چون بررسي درستي يا نادرستي آنها بيمعناست. در ادبيات سياسي سه راهكار اساسي براي تبليغات سوء مشاهده ميشود؛ يكي اينكه براي فرار از اثباتپذيري ادعاها بيشتر از جملات عاطفي، پرسشي و امري تحت عنوان گزاره استفاده ميكنند. دوم اينكه براي اثبات ادعاها از شيوه برهان خلف با فرضيه اثبات نشده يا فرضيه خلاف كمك ميگيرند، البته در برخي موارد دو روش ذكر شده همزمان هم بهكار برده ميشوند. سوم اينكه دست به تأويلات نادرست ميزنند.
به اين جمله دقت كنيد: «اگر چهار سال پيش به سعيد جليلي رأي داده بوديم، آيا امروز به سرنوشت عراق دچار نشده بوديم و برنامه نفت در برابر غذا، درباره ما اجرا نشده بود؟! آيا بسياري، به خاطر محدوديتهاي دارويي، نمرده بودند؟!» اين جملات عاطفي و پرسشي سعي دارند با برهان خُلف اين القا را به جامعه وارد كنند كه وضع موجود با دولت روحاني اگر ادامه پيدا نكند شاهد قحطي شديد خواهيم بود، البته ايشان لازم نميدانند براي اثبات ادعاهايشان توضيح دهند چه تغييرات مثبتي نسبت به قبل در اين دولت رخ داده كه تضمينكننده درستي ادعاهاي فوق باشد، به طور مثال در اين ادعاها لازم نميدانند بيشتر توضيح بدهند كه ما قبل اين دولت هم تحريم دارويي نبوديم يا اصلاً دوست ندارند توضيح اضافي دهند كه حمايت از بيماران خاص طبق قانون بايد صورت بگيرد، لذا اين دولت بنيانگذار آن نبوده كه با نشان دادن نسخهاي بخواهند دستاوردسازي كنند. حال به مسئله قياس وضعيت كشورمان با وضعيت عراق وقتي برنامه نفت در برابر غذا در سال 1996 در آن كشور اجرا شد، ميپردازيم، البته قبل از پرداختن به اين مسئله لازم است يادآور شويم اين يك قياس معالفارق است، چون وضعيت سياسي، اقتصادي و امكانات كشورمان با وضعيت آن زمان عراق خيلي فرق دارد و قابليت تطبيق وجود ندارد. دوماً طبق مطالعات اقتصادي دو دهك پايين درآمدي 60 درصد بودجه خود را به مواد غذايي اختصاص ميدهند و طبق دادههاي مركز آمار 51 درصد خانوارهاي پايينترين دهك درآمدي هيچ شاغلي در خانواده ندارند. اين در حالي است كه مواد غذايي از ابتداي اين دولت تا الان به طور متوسط از 54 تا 133 درصد افزايش قيمت پيدا كرده و طبق گزارش رسمي مركز آمار ميزان بيكاري از 4/10 به 5/12 درصد رسيده است. پس در طول دوره دولت يازدهم دهكهاي پايين درآمدي بيشتر تحت فشار قرار گرفتهاند. از طرفي ديگر در طول اين دوره ميزان واردات افزايش داشته ولي ميزان سرمايهگذاري خارجي و نيز كل سرمايهگذاريها در كشور كاهش يافته است. همچنين فضاي كسب و كار تغييري نكرده و با تعطيلي كارگاهها و كارخانههاي حتي با برند معروف روبهرو بودهايم، از سوي ديگر بخش مسكن هم در طول اين چهار سال با رشد منفي همراه بوده است. اين اتفاقات ناخوشايند اقتصادي را وقتي كنار افزايش صادرات نفتي قرار داده و با وضعيت دهكهاي پايين درآمدي مقايسه ميكنيم اين نتيجهگيري را ميتوانيم داشته باشيم كه در طول اين چهار سال به سوي نفت در برابر غذا كه ادعا ميكنند، بيشتر حركت كردهايم، البته اينان سعي ميكنند ناكامي در برداشته شدن تحريمها با برجام و واقعيت انرژي هستهاي در برابر هيچ را با ادعاي كذب و اثبات نشده نفت در برابر غذا سرپوش بگذارند. در حالي كه خواسته اصلي مردم كه انتظار دارند دولتمردان يازدهم به طور دقيق به آن پاسخ دهند اين است كه دقيقاً چه تحريمهايي با برجام برداشته شده است؟ و برداشته شدن اين تحريمها چه اثرات مثبت اقتصادي داشته است؟ و چرا در طول اين دوره تحريمهاي جديدي كه حدود 50 تحريم جديد ميشود، اضافه شده است و در نهايت چرا تحريمهاي موسوم به آيسا تمديد شد؟
همانگونه كه قبلاً نيز گفته شد راهكار سوم براي تبليغات سوء سياسي استفاده از تأويلات نادرست است. از آنجايي كه دست دولت در نشان دادن دستاورد برجام براي مردم خالي بود، لذا به اين گزاره روي آوردند كه اگر برجام نبود جنگ حتمي بود يا سايه جنگ با برجام برداشته شد. رهبر معظم انقلاب به اين مسئله شديداً واكنش نشان دادند و آن را دروغ محض ناميدند اما چون اين دستاورد براي دولت يازدهم بيشتر مزه كرده بود با تصريح صريح رهبري نيز دست از ادعاي فوق برنداشتند تا اينكه رهبري در ديدار با كارگران فرمودند: « گاهي ميشنويم بعضيها گفتهاند كه وقتي ما آمديم مسئوليت پيدا كرديم توانستيم سايه جنگ را از سر كشور رفع كنيم، نه، اين حرفها درست نيست. آنچه سايه جنگ را در طول اين سالهاي متمادي از سر كشور رفع كرده است حضور مردم بوده است.» اما با اين سخنان صريح رهبري نيز دولت روحاني دست از ادعاي خويش در رفع سايه جنگ برنداشت و براي اينكه ادعايي كه رهبري كذب محض خوانده بودند را تكرار كنند دست به تأويل زدند، لذا سعي كردند بگويند حضور مردم باعث شد تا دولت روحاني سركار بيايد و اين دولت كه سايه جنگ را برداشته در واقع با انتخاب مردم اين تهديد رفع شده است اما رهبري انقلاب در برابر اين ادعا نيز ساكت نماندند و در ديدار با معلمان به صراحت فرمودند: «من اين را ميگويم نيايند حرفي را كه بنده به صراحت بيان كردم تحريف كنند و بگويند مراد فلاني اين است كه حضور مردم دولتي را سر كار ميآورد كه آن دولت... نه آقا، دولتها تأثيري ندارند.» حال كه رهبري فرمودند دولتها در رفع سايه جنگ تأثيري ندارند، متأسفانه شاهد اين هستيم كه جناب روحاني در سفر تبليغاتي به تبريز ادعا ميكنند: مقام معظم رهبري فرمودند سايه جنگ را ملت ايران از سر ايران برداشت كه درست هم گفتند ولي كدام دولت توانست اين خواست ملي ايران را نقد كند؟ حال با اين تأويل جناب روحاني شايد تنها يك راه براي دست كشيدن ايشان از اين ادعاي كذب وجود داشته باشد و آن اينكه رهبري بار ديگر به طور صريح بفرمايند، دولتهاي قبلي و به خصوص دولت روحاني تحت هيچ شرايطي تأثيري در برداشته شدن سايه جنگ از كشور نداشتهاند.
