نويسنده:محمدرضا سوري
بررسي ها نشان مي دهد ، قرارگرفتن بيشترمعادن
دراعماق زمين دركنار هزينه بالاي استخراج ومشكلاتي از قبيل ، خصوصیسازی و بازاررقابتی ، حذف یارانهها، موجب شده تا هيچ وقت سرمايه
گذاري در مسائل ايمني معادن جدي گرفته نشود .اين درحالي است كه عضو هیئت مدیره
تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات معدنی ایران مي گويد:«استاندارد نبودن معادن
از لحاظ رعايت نكات ايمني موجب شده تا هرلحظه احتمال وقوع يك حادثه مرگبار ديگر وجود
داشته باشد.» حال سوال اينجاست که آيا معدن زمستان يورت هم مثل ساختمان پلاسگوي
تهران چند هفته اي بر سر زبانها خواهد ماند و پس از آن بدون اينکه تصميم درستي در
مورد ساير معادن گرفته شود، به دست فراموشي سپرده مي شود؟
*******
از آنجا كه كار در معدن از دير باز جزء كارهاي
سخت وزيان بار به شمار مي رود لذا دربيشتر كشورهاي جهان تمهيدات ويژه اي را براي
ايمني اين افراد به كار مي گيرند ، اين درحالي است كه اين موضوع سالهاست كه در
كشورمورد غفلت مسئولان ودست اندر كاران قرار گرفته است.
عضو هیئت مدیره تولیدکنندگان و صادرکنندگان
محصولات معدنی ایران با اشاره به
استاندارد نبودن بيشتر معادن در كشور به "جوان "میگوید:«با وجود اينكه
انفجار اخير درمعدن زمستان يورت براثر خطاي انساني روي داد ، اما بايد به اين نكته
حياتي اشاره كرد كه متاسفانه هيچ يك از معادن كشور استاندار نيستند .»
علی حمزه نژادمي افزايد:«البته اين موضوع
تنها به ايران اختصاص ندارد ، اما بيشتر كشورها سعي مي كنند تا حداقل استانداردها
درمعادن كشورشان ايجاد شود.»
وي ادامه مي دهد:« هرچند بازرسان وزارت
صنعت، معدن و تجارت مرتب از معادن بازديد كرده ونكات ايمني را گوشزد مي كنند، اما
نبود اجبار موجب شده تا اتفاق خوبي دراين زمينه نيفتد.»
فعاليت نيمه جان
معادن زغال سنگ
آمارها نشان مي دهد، درحال حاضر از 178 فقره معدن زغال سنگ در کشور 124معدن فعال بوده و 47 فقره غیرفعال و هفت معدن نيز در حال آماده
شدن براي به بهره برداري رسيدن است.
معاون معدنی سازمان زمینشناسی و اکتشافات
معدنی دراين خصوص مي گويد: « درخصوص ميزان ذخاير زغال سنگ در كشور اختلاف آماري
وجود دارد درحالي كه وزارت صنعت، معدن و تجارت،آمار ذخایر قطعی رابیش
از 630 میلیون تن اعلام مي كند اما به گفته كارشناسان ،ذخایر قطعی و احتمالی در
کشور بیش از سه میلیارد تن برآورد میشود.»
مرتضي برنا مي افزايد:«قرار گرفتن معادن در
اعماق زمين وسختي وهزينه بر بودن استخراج از آنها سبب شده تادر طول سال نتوانيم بیش از دو میلیون و
350 تن برداشت داشته باشيم.»
وي با اشاره به اين كه بیشترین ذخایر زغالسنگ معادن کشور در مناطق البرز شرقی، البرز مرکزی و
البرز غربی، طبس، آذربایجان شرقی و غربی، اصفهان، تهران، گلستان، خراسان شمالی،
لرستان و شمشک است ادامه مي دهد:«لذا اين
موضوع دركنار بالابودن ميزان ذخاير زغال سنگ مي طلبد كه در اين زمينه سرمايه گذاري
كرد چراكه اين موضوع مي تواند دربكارگيري جوانان جوياي كاروكاهش آمار بيكاري
دركشورخصوصا اين مناطق
تاثير بسياري بگذارد.»
معادني كه به حال خود
رها شده اند
قرارگرفتن بيشتر معادن دراعماق زمين دركنار
هزينه بالاي استخراج ومشكلاتي از قبيل ، خصوصیسازی و بازاررقابتی ، حذف یارانههادركناردرآمد وسود اندك ، ازجمله
دلايلي است كه موجب شده تا هيچ وقت مسائل ايمني وسرمايه گذاري دربرخي از معادن از
جمله زغال سنگ معادن جدي گرفته نشود .
رئیس سابق سازمان نظام مهندسی معدنی
كشوردراين خصوص به "جوان "مي گويد:« با وجود اينكه طبق قانون، بايد سالی
سه بار تمام معادن زغال سنگ مورد بازرسی قرار گیرند اما به دلیل کمبود بودجه فقط
یک بازرسی از معادن در سال انجام میشود.»
هرمز ناصرنيا مي افزايد:« ازطرفي نبود
مسئول ايمني وكمبود تجهيزات مورد نيازبراي
اينمن سازي معادن موجب شده تا اين اصل مهم مورد غفلت قرار بگيرد.»
وي با اشاره به وجود مشكلات بازديد
ازمعادني كه دراعماق زمين هستند ادامه مي دهد:« از آنجا كه بيشتر معادن كشور در
زير زمين قراردارند وبازديد از همگي آنها ميسر نيست لذا هر لحظه بيم وقوع حوادث
ناگوار دراين معادن مي رود.»
دركنار اين مشكلات به روز نبودن تجهيزات استخراج
در معادن كشوراز جمله كمبودهايي است كه روند استخراج را هزينه بر و پرخطرمي سازد
كه بايد دراين خصوص به فكر چاره بود.
رئیس سابق سازمان نظام مهندسی معدنی كشوردراين
رابطه مي گويد:« مشكلات مالي سبب شده تا صاحبان اينگونه معادن براي كمتر كردن
هزينه هاي خود از لوازم وادواتي استفاده كنند كه سالهاست منسوخ شده وبكارگيري آنها
علاوه برهزينه زياد ايمني معادن را نيز
تحت الشاع خود قرار مي دهد.»
ناصرنيا مي افزايد:« بخش خصوصی در بسیاری از فعالیتهای معدنی توانسته موفق عمل کند اما به
دلیل سنگینی تحریمها و مسائل مالی در برخی معادن نتوانسته سیستم تجهیزات معدنکاری
را به روز کند. بنابراین باید با نگاه توسعهای وبدور از هرگونه شعاري چالشهای
فعالیتهای معدنی را هر چه زودتر برطرف کرد.»
معادني كه طبيعت را
به چالش مي كشند
درحالي كه بيشتر معادن كشوراز لحاظ ايمني در
شرايط مناسبي نيستند، آمارها نشان مي دهد
برخي از آنها حتي محيط زيست ، وسلامت روستاييان را نيز به خطر مي اندازد.
چند روز پيش بود كه اعتراض اهالي روستاي آقحصار در همدان به فعاليت معادن شن وماسه موجب شد تاپاي فرماندار
همدان به اين منطقه باز شود.
فرماندار همدان درخصوص مشكلات پيش آمده مي گويد:«: طبق بررسی به
عمل آمده در این منطقه 12 پروانه بهرهبرداری برای معادن شن و ماسه و لاشه آهکی
صادر شده که با شیوه آتشباری عمل میکنند و اهالی روستا مدعی هستند انفجارهای
مکرر آسیبهایی برای بناها، اراضی و ساکنان روستا به همراه دارد.»
علي تعالي مي افزايد:«تردد ماشینآلات
سنگین از روستا، استفاده از قنات روستا، تخریب مراتع و زیانهای وارده به دامداران
از دیگر مواردی است که اهالی روستا را از فعالیت معادن ناراضی کرده است.»
وي با اشاره به مشكلات ادامه مي دهد :« تردد ماشینآلات
سنگین از روستا، استفاده از قنات ، تخریب مراتع و زیانهای وارده به دامداران از
دیگر مواردی است که اهالی روستا را ازفعالیت معادن ناراضی کرده است كه بايد دراين خصوص تدابير لازم انديشيده شود.»
