نویسنده: بيژن يانچشمه
نداشتن شناسنامه سبب شده است تا عدهاي از شهروندان از خدمات عمومي و حقوقي محروم بمانند. بنا به گفته نمايندگان مجلس در حال حاضر در كشور يك ميليون كودك به دلايل مختلف بدون اسناد هويتي هستند كه در صورت رفع نشدن اين مشكل، بحران هويتي و امنيتي در آينده نزديك معضلات بسياري به بار خواهد آورد. در اين ميان وزارت كشور و استانداريها با كمكاري بر دامنه اين مشكلات افزودهاند.
شناسنامه و اسناد سجلي مهمترين مدركي است كه هويت افراد را معرفي میکند و به گونهاي داشتن شناسنامه از مقدماتيترين حقوق شهروندي به شمار ميرود، اما متأسفانه كودكان و افراد زيادي در كشور به علت نداشتن شناسنامه سالها است از حقوق شهروندي و خدمات عمومي و دولتي بيبهره هستند.
بيبهره ماندن از تمام امكانات
مسعود رضايي، عضو كميسيون اجتماعي مجلس با بيان اينكه طبق شنيدهها يك ميليون بيشناسنامه در كشور وجود دارد، ميگويد: بيش از 400 هزار نفر از اين تعداد كودك و 4 هزار و 500 نفر از آنها نيز در استان سيستان و بلوچستان زندگي ميكنند، البته صحت اين آمارها را نميتوان به درستي تأييد كرد و ممكن است تعداد بيشناسنامهها در كشور بيش يا كمتر از اين تعداد باشد.
نماينده مردم شيراز در مجلس شوراي اسلامي با بيان اينكه تعداد افراد بيشناسنامه در استانهاي لرستان، كردستان، خوزستان و سيستان و بلوچستان بيش از ساير نقاط ايران است، ميافزايد: در چند دهه گذشته اين افراد به دلايلي مانند صعبالعبور بودن مناطق، در دسترس نبودن ثبتاحوال در محل، بيسوادي و ناآگاهي، زايمان در منزل و فقر فرهنگ براي گرفتن شناسنامه به ادارههاي ثبت مراجعه نكردهاند و در حال حاضر نهتنها آنان، بلكه چند نسل پيش از آنان و فرزندانشان نيز از اسناد هويتي و سجلي بيبهره هستند.
رضايي تولد كودكان بيهويت را بحراني جدي خواند و بر لزوم رفع مشكلات هويتي اين افراد تأكيد كرد و معتقد است: اولين مدرك اساسياي كه هويت افراد را معرفي ميكند، داشتن شناسنامه است و كودكان بيهويت در آينده با مشكلات زيادي مواجه خواهند شد.
بيهويتي؛ بحراني جدي
حبيب الله دهمرده، عضو مجمع نمايندگان استان سيستان و بلوچستان نيز به خانه ملت ميگويد: درصد قابلتوجهي در استان سيستان و بلوچستان از داشتن شناسنامه و اسناد هويتي محروم هستند. اين معضل از مشكلات حاد استانهاي مرزي مانند سيستان و بلوچستان، خراسان رضوي و جنوبي است. در حقيقت آمار دقيقي از اين افراد در دست نبوده است و به دليل نداشتن اسناد هويتي و سجلي با مشكلات زيادي مواجه هستند.
نماينده مردم زابل، زهك و هيرمند در مجلس شوراي اسلامي، تولد كودكان بيهويت را بحران و خطري جدي خواند و با بيان اينكه بيشترين مراجعات مردمي به دفتر نمايندههاي استان سيستان و بلوچستان را افراد فاقد شناسنامه تشكيل ميدهند، افزود: البته درصد قابلتوجهي از بيشناسنامهها در استان سيستان و بلوچستان را فرزندان حاصل از مادر ايراني و پدر خارجي تشكيل ميدهد كه در اين باره روزانه افراد زيادي براي رفع مشكلات هويتي خود با نمايندگان حوزه انتخابيه سيستان تماس گرفتهاند يا به دفتر آنها مراجعه ميكنند.
وي معتقد است در دوران گذشته برخي از مردم استان سيستان و بلوچستان به دلايلي مانند بيسوادي و ناآگاهي، نبود ثبت احوال در محل، فقدان راه ارتباطي و صعبالعبور بودن مناطق، فقر اقتصادي و زايمان در منزل موفق به دريافت شناسنامه براي فرزند خود نشدند و در حال حاضر فرزندان آنها بهرغم نياز شديد مالي و فقر اقتصادي به دليل نداشتن اسناد هويتي و سجلي از حقوق شهروندي و خدمات عمومي و دولتي مانند بيمه درماني، تحصيل، دريافت يارانه، انشعاب آب، تلفن و گاز و ديگر امكانات محروم هستند و با مشكلات زيادي دست و پنجه نرم ميكنند.
عضو كميسيون اجتماعي مجلس با انتقاد از اينكه موضوع افراد بيشناسنامه و بيهويت يكي از مشكلات اساسي اداره ثبت احوال است، گفت: هر چند وجود شناسنامه و اسناد هويتي براي تمامي افراد بسيار مهم و ضروري بوده و از مقدماتيترين حقوق شهروندي است، اما در شرايط كنوني فرزندان حاصل از مادر ايراني و پدر غيرايراني شناسنامه ندارند. اين در حالي است كه اين افراد ممكن است مشكلات امنيتي زيادي را براي كشور به همراه داشته باشند.
تأكيد بر رفع مشكلات افراد بيشناسنامه
شكور پورحسين، عضو كميسيون اجتماعي مجلس با بيان اينكه آمار دقيقي از تعداد افراد بيشناسنامه در دست نيست در مورد آخرين وضعيت طرح اصلاح موادي از قانون تابعيت ميگويد: يك فوريت اين طرح در شهريور ماه سال گذشته كه يكي از بندهاي آن درباره فرزندان حاصل از مادر ايراني و پدر غيرايراني است، تصويب و مقرر شد كميسيون مشتركي براي بررسي بيشتر اين طرح تشكيل شود، اما به دليل بررسي لوايح برنامه ششم، بودجه و هواي پاك تشكيل اين كميسيون به تعويق افتاد؛ البته در اولين فرصت نسبت به بررسي اين طرح اقدام خواهيم كرد. وي بر لزوم تعيين تكليف لايحه ساماندهي اتباع بيگانه از سوي وزارت كشور تأكيد ميكند و ميافزايد: به صورت جدي نياز است وزارت كشور هر چه سريعتر اين لايحه را تعيين تكليف و به مجلس ارائه كند. نانوشته نبايد گذاشت كه دولت در چهار سال گذشته مدام دم از حقوق شهروندي زده است، اما در عمل از احياي بديهيترين حقوق شهروندان ايراني درمانده است. داشتن اسناد هويتي همانند بهرهمندي از هواي پاك از جمله بديهيترين و ابتداييترين حقوق هر شهروند ايراني است كه دولت يازدهم از آنها غفلت كرده است. مشكلات ذاتي استانهاي كمتر برخوردار كشورمان كم نيست كه بيهويتي برخي ساكنان اين استانها هم به آنها افزوده شود؟!
