مترجم: علي طالبي
چند روز پيش، نخستين بيمار در هلند دست مصنوعي با اتصال مستقيم خود را دريافت كرد. اين دست مصنوعي با استفاده از يك فناوري جديد، مستقيماً به استخوان متصل ميشود. ويژگي منحصر به فرد اين پروتز اين است كه ميتواند با افكار خود بيمار كنترل شود. تنها تعداد انگشتشماري از بيماران در سراسر جهان چنين پروتزي را در اختيار دارند.
در آوريل ۲۰۱۰، يوهان باگرمن، دست خود را در تصادفي شديد از دست داد. هفت سال بعد، او يكي از اولين بيماران در جهان است كه يك دست مصنوعي با اتصال مستقيم دريافت ميكند. در مورد يك دست مصنوعي با اتصال مستقيم، پروتز دست مستقيماً به عضو باقيمانده متصل ميشود.
بيمار از طريق شكافي در پوست پروتز را به ميلهاي فلزي در استخوان خود وصل ميكند. چون پروتز مستقيماً به استخوانبندي وصل ميشود، ديگر نيازي به سوكت پروتز نيست. اين مانع از كنده شدن پروتز و مشكلات پوستي ميشود و موجب سهولت وصل كردن و جدا كردن آن ميشود. اين روش قبلاً به مدت بيشتري براي پا استفاده شده است و حالا براي اولين بار در هلند براي دست مورد استفاده قرار ميگيرد. تفاوت اصلي اين پروتز با پروتز پا با اتصال مستقيم اين است كه پروتز دست جديد ميتواند با اعصاب بيمار ارتباط برقرار كند كه به بيمار امكان كنترل پروتز از طريق ذهنش را ميدهد.
براي استفاده از پروتز دست با اتصال مستقيم نياز به سه عمل جراحي است. طي نخستين عمل، جراح ميلهاي فلزي را در حفره مغز استخوان قرار ميدهد. سطح بيروني ميله زبر است. استخوان موجود اين سطح زبر را تشخيص ميدهد و ميپذيرد و تا جاي ممكن ميله در آن جاسازي ميشود. شش تا هشت هفته بعد، دومين دخالت كوچك رخ ميدهد. جراح شكاف كوچكي در پوست ايجاد ميكند و ميله اتصالي ديگري را به ميلهاي كه قبلاً متصل شده پيچ ميكند. اين ميله اتصالي كمي از پوست بيرون ميزند تا پروتز بتواند به آن متصل شود. سومين جراحي، برقراري مجدد اعصاب عضله به صورت هدفمند TMR است كه جراح پلاستيك متخصص آن را انجام ميدهد. اعصابي كه قبل از قطع عضو، عضلات دست و زير بغل را كنترل ميكردند به دقت به بخشهاي باقي مانده از عضله بازوي فوقاني متصل ميشوند. با اتصال اعصاب به عضله، عضله مانند تقويتكننده سيگنال عصبي عمل ميكند.
كنترل عضلات به كمك افكار
در ادامه عملهاي جراحي مذكور، يك دوره توانبخشي انجام ميشود تا بيمار ياد گيرد عضلات بازوي فوقانياش را به كمك افكار خود منقبض كند. اگر بيمار در ذهن خود باز و بسته شدن دستش را تصور كند، عضلات بازوي فوقاني منقبض ميشوند. فعاليت عضلاني بازوي فوقاني به وسيله مايوبند يا الكترودهايي كه مانند يك دستبند دور تا دور بازو قرار گرفتهاند اندازهگيري ميشود. وقتي اعصاب به اندازه كافي داخل عضله رشد كرده باشند، سيگنال عضله به اندازهاي قوي هست كه سنسور موجود در مايوبند بتواند آن را تشخيص دهد و كامپيوتر موجود در دست روباتيك ميتواند از طريق بلوتوث كنترل شود. بدين ترتيب است كه حركت امكانپذير ميشود. دوره توانبخشي پس از جراحي TMR براي بيمار بسيار طاقتفرساست. بيمار بايد هر روز روي يك دست آزمايشي تمرين كند و آن را به كمك افكار خود به حركت درآورد. وقتي دست روباتيك واقعي وصل شود، اين تمرينها بسيار آسانتر ميشوند زيرا دست روباتيك بلافاصله حركت دستي را كه بيمار در ذهن دارد، انجام ميدهد. ارتباط حسي موجود ميان مغز و دست مصنوعي به بيمار اين احساس را ميدهد كه چنان كنترلي روي اين دست دارد كه گويي دست خود او است. حتي پس از اينكه دست مصنوعي وصل شد، يك دوره توانبخشي شديد بايد گذرانده شود كه بيمار طي آن به دست جديد خود عادت ميكند.
منبع: ساينس ديلي
