دنيا حيدري
فوتبال همان اندازه كه يك بازي جذاب و پرطرفــدار در تمام دنياست، يك بازي پرحاشيه نيز به حساب ميآيد. حاشيههايي كه البته هميشه هم مربوط به درگيريهاي درون مستطيل سبز بين بازيكنان برسر توپ يا مسائل مربوط به قراردادها يا سركشي بازيكنان نيست. حاشيههايي كه گاه پا را فراتر گذاشته و مسائلي را پيش ميكشند كه شايد كمتر كسي تصور آن را داشته باشد. جادوگري، يكي از آن حاشيههاي پر سر و صداي فوتبال است كه تا چند سال گذشته شايد شنيدن آن ذهنها را به سمت آفريقاييها با آن جمجمههاي بدشكل برسر عصاهايشان ميبرد اما چند سالي است كه ميتوان نمونه آن را در فوتبال ايران ديد. مسئلهاي كه ديگر يك راز مگو نيست و از آن پردهبرداري شده است و بسياري جسته گريخته و بسياري هم البته كاملاً واضح در خصوص آن صحبت ميكنند. مسئلهاي كه جلال چراغپور يكي از مربيان قديمي و كاركشته فوتبال نيز در خصوص آن چيزهاي زيادي ديده و شنيده است: «شخصاً به اين مسئله اعتقادي ندارم اما بارها به گوش خود چيزهايي شنيدم كه هم جالب و هم عجيب بود و البته تأييد وجود جادو در فوتبال ايران.»
مصاحبه چند روز قبل مهدي تارتار، سرمربي تيم پارس جنوبي در خصوص عكاسي كه بطري حامل مايعي مشكوك را درون دروازه اين تيم قرار داده بود بار ديگر بحث جادو جنبل در فوتبال را برسر زبانها انداخت. آيا شخصاً تاكنون چيزي در اين راستا شنيدهايد؟بله، من هم در اين خصوص چيزهايي ديده و شنيدهام. البته اوايل سر در نميآوردم. چون توجهي به آن نداشتم اما يك مرتبه براي تماشاي يك بازي ليگ يك در ورزشگاه حضور داشتم كه مكالمه جالبي را به گوش خود شنيدم كه گواه اين مسئله بود. تيمي بود كه از حملات حريف چند مرتبه جان سالم به در برد. دو مرتبه توپ از كنار خط عمودي و يك مرتبه نيز مماس با خط افقي بيرون رفت. يك بار هم توپ به تيردروازه خورد اما هيچ كدام درون چارچوب قرار نگرفت. درست همين زمان شنيدم يكي از مربيان اين تيم به سرمربي گفت: «اثر كرده وگرنه دو تا عقب بوديم...» خب شنيدنش براي آدم كمي عجيب است اما اين را با گوشهاي خودم شنيدم.
تا قبل از آن به موردي برخورد نكرده بوديد؟خير، همانطور كه گفتم توجهي نداشتماما بعدها كه متوجه شدم، معناي برخي مكالمههايي كه شنيده بودم برايم آشكار شد. يك مرتبه هم مربي تيم مسئلهاي را نشانم داد كه برايم جالب توجه بود. حين گرم كردن تيم به من گفت الان يكي از اين توپ جمع كنها خودش توپ را به درون دروازه قل ميدهد و وقتي براي برداشتن ميرود چيزي درون دروازه جاساز ميكند. گويا بارها چنين صحنهاي را ديده بود. خوب كه دقت كردم ديدم واقعاً همين طور است. طرف خيلي طبيعي خودش يك توپ را با بغل پا به درون دروازه فرستاد. جلب توجه نميكرد چون همه مشغول توپ زدن و گرم كردن بودند. وقتي براي برداشتن توپ به درون دروازه رفت، چيزي آنجا گذاشت، توپ را برداشت و بيرون آمد.
مديرعاملان و مربياني هستند كه ميگويند با آنها تماس گرفته ميشود كه در ازاي پرداخت مبالغي، تيم آنها در بازيهاي پيش رو برنده خواهد بود. آيا هرگز چنين تماسي داشتيد؟زمان ما از اين اتفاقات نبود. (خنده) ما فقط سركوچه يك دعانويسي داشتيم كه ته يك دكان قديمي تاريك مينشست و چيزهايي مينوشت. سرش البته خيلي شلوغ بود اما همه آن چيزي كه من از او ديدم جداييها بود. يعني هركس كه پيشش رفت كارش به طلاق كشيد (خنده). كسي در طول مدتي كه مربيگري ميكردم به من زنگ نزد. آن موقع شايد از اين چيزها نبود يا اگر بود خيلي كم بود. اين مسئله براي زماني است كه فوتبال به سوي مدرنيته پيش رفت. اگر هم كسي به من زنگ ميزد جوابي نميگرفت چون اعتقادي ندارم. من معتقدم شما بايد تلاشتان را كنيد. اينطور باشد يعني تمام تمرينات و تاكتيكها و برنامهها بيمعناست. مگر ميشود؟! به اين اعتقاد دارم كه تمام تلاشمان را به كار گيريم، بعد وضويي بگيريم و سر سجاده از خدا خواستار ياري و كمك باشيم اما به اينكه دست روي دست بگذاريم تا شخصي از بيرون بيهيچ دانشي در زمينه فوتبال بيايد و ما را برنده كند، اعتقادي ندارم. آنطور هم كه شنيدم همه اين افرادي كه جادو ميكنند قبل از هر كاري به اصرار از طرف مقابل ميخواهند بگويد كه به اين مسئله اعتقاد دارد يا نه؟ گويا بدون اعتقاد جادو كارگر نيست!
اما بحثهاي زيادي در اين رابطه مطرح است. قهرمانيها، موفقيتها و حتي گلزنيهاي زيادي را به حساب جادوگري ميگذارند. فكر ميكنيد اينها هم ساخته ذهن فوتباليهاست كه باعث سوء استفاده عدهاي سودجو ميشود؟گفتم كه من هم چيزهايي شنيدم اما شخصاً اعتقادي ندارم. مثلاً روزي بازيكني كه شش، هفت ماهي بود فوتبالش را كنار گذاشته بود مدعي ميشد تيمش با جادوگري كار ميكرده كه وقتي بعد از چند برد پول او را نميدهند زنگ زده و تهديد كرده و گفته است اگر از اين به بعد برديد مرد هستيد. آنها هم ميبازند و مجبور به پرداخت پول ميشوند. اين ميتواند يك حادثه باشد شايد هم آنها باور داشتند اما من اعتقادي به اين مسئله ندارم.
در واقع آنچه را كه افراد از علل حوادث درك نميكنند به حساب كار جادوگران ميگذراند. همينطور است. بسياري از اتفاقاتي كه از اين راه در فوتبال ما رخ ميدهد و حتي باعث تغيير نتيجه يا پيروزي و شكست تيمي ميشود براساس حادثه است نه تلاش جادوگر يا سحر او. اين نتيجه القاي تفكر و شرايطي است كه سودجوياني به نام جادوگري در بيننده خارج از زمين يا مربي و بازيكنان فوتبال ايجاد ميكنند تا از اين راه و به اسم سحر و جادو به منافع مالي خود برسند.
اين مسئلهاما ميتواند باعث به حاشيه رفتن فوتبال شود. فكر نميكنيد بايد با آن برخورد شود؟با چه چيزي برخورد شود؟ آيا موردي را سراغ داريد با مدرك ثابت شده باشد؟ بدون مدرك فقط ميتوان درخصوص آن نوشت و هشدار داد. بله ميشود مثلاً از نظر بهداشتي برخورد كرد و شخصي كه در محل شيرجه گلر بنده خدا ادرار ميريزد را جريمه كرد، چراكه اين كار باعث بيماري دروازهباني ميشود كه قرار است مدام در آن منطقه به زمين بخورد اما چه چيز را ميتوان ثابت كرد كه برخورد شود؟
اما اين ميتواند بازيكنان را به انحراف بكشاند و پول فوتبال را هدر دهد. بدون شك بسياري باور ميكنند.بله، بازيكني كه به تازگي از يك تيم گمنام آمده و قراردادي 500 ميليوني جلويش گذاشتند و قرارداد دومش ميشود يك ميليارد، وقتي به او وعدهاي دهند دادن 2 ميليون كه ارزشي برايش ندارد. حال كافي است يك بار هم شانس با او يار باشد و به آنچه ميخواهد برسد، ديگر به كارش ادامه ميدهد. اين مسئله در دنيا ديده ميشود. برزيليها به جادو اعتقاد دارند. در فوتبال ميبينيم بازيكن با پاي راست وارد ميشود، ميرود بيرون باز با پاي چپ ميآيد. مارادونا هميشه چيزي به گردنش يا فلان بازيكن به دستش بسته است. فيفا هم ميبيند. برخوردي ميكند؟ با چه چيز بايد برخورد كند؟نبايد خيلي توجهي به اين مسائل كرد. اين فقط يك سودجويي است كه برخي فريبش را ميخورند. مگر در جامجهاني پيشبيني نكردند برزيل ميبرد اما همان بازي را هفت بر يك به آلمان باخت. بعضي مسائل وجود دارد اما وقتي نميتوان ثابت يا تفهيم كرد كه غيرواقعي و سودجويي است نميتوان كاري كرد جز راهنمايي. ديگر خودشان بايد پند بگيرند.
