نويسنده: رزيتا تأكيدي
دروغگويي ارثي نيست، بلكه اكتسابي و محيطي است و دلايلي متفاوت موجب بروز آن ميشود. مثلاً براي رسيدن به هدفي، جلوگيري از مجازات، مورد توجه و تشويق قرار گرفتن، مورد تأييد قرار گرفتن توسط همسالان، احساس ناتواني و شرمساري و... که بايد دلايل آن ريشهيابي و بعد براي رفع آن اقدام شود.
گاهي اوقات ديده شده والدين براي به دست آوردن موقعيتي در حضور كودكانشان به راحتي دروغ ميگويند، مثلاً براي اينكه هنگام رفتن به سينما هزينه كمتري بپردازند سن كودك را به دروغ كمتر جلوه ميدهند تا پول بليت ندهند يا نصف آن را بدهند و به راحتي اين عمل را زرنگي و يك عمل مثبت توجيه ميكنند. پس ابتدا در رفتارهاي خود دقيق شده و اگر چنين حركاتي وجود دارد اول خود را اصلاح كنيم. گاهي اوقات بعضي والدين حتي بر سر اين زرنگيها كودكان را مورد سرزنش و تنبيه هم قرار ميدهند كه چرا زرنگي نكردي و زودتر نرفتي جلو و نان بگيري يا نگفتي كه سن تو كمتر از اين است.
كودكان در سنين پايين فرق بين واقعيت و دروغ را نميدانند، بنابراين هنگامي كه والدين به شوخي يا جدي حرفهاي غير واقعي ميزنند و بزرگنمايي ميكنند كودكان نميتوانند درست يا نادرست بودن حرفهاي آنها را تشخيص بدهند و همه حرفهاي پدر و مادر را راست و جدي و واقعي ميپندارند و در نتيجه به اين لحن و شيوه عادت و خود نيز سعي ميكنند همان گونه رفتار كنند و اين به شكل عادت در آنها در ميآيد.
كودكان زير پنج سال بيشتر اوقات براي خشنودي پدر و مادر دروغ ميگويند، زيرا براي آنها جلب رضايت والدين بسيار مهم است و وقتي مثلاً گلداني را ميشكند به دروغ به مادر كه گلدان را دوست دارد و از شكستن آن ناراحت ميشود ميگويد كه گربه آن را شكانده و كار او نبوده، اما كودكان بزرگتر غالباً براي فرار از تنبيه دروغ ميگويند.
هيچ وقت كودكتان را براى راست گفتن تهديد نكنيد، هدف اين است كه كودكان خود تشخيص بدهند كه بايد به راستگويي احترام بگذارند، نه آنكه از ترس تهديدهاى ما راست بگويند.
بعضي از مواقع در فيلمها، كارتونها و قصهها اين مسئله وجود دارد و به خصوص در قصهها و فيلمهاي تخيلي وجود صحنهها و رفتارهاي غيرواقعي كودك را تشويق به انجام اين گونه رفتارها ميكند.
كودكان در بين همسالان خود براي اينكه مورد تمسخر آنان قرار نگيرند و نشان دهند به اصطلاح همسطح و برابر آنان هستند گاهي اوقات دروغ ميگويند و در اين گونه مواقع بهتر است كودك را متوجه نكات مثبتش كرده و همچنين به او فهمانده شود كه ديگران متوجه دروغ گفتن او ميشوند. ليستي از راستگويي او تهيه كنيد و به ازاي هر حرف راستي كه زده حتماً تحسين و تشويق كنيد. حتماً مطمئن شويد كه دروغ گفته و بدون تحقيق به او تهمت دروغگويي نزنيد. توجه داشته باشيد كه اگر كودك بدون علت دروغ ميگويد، بدانيد نياز به توجه شما دارد، به خصوص كودكاني كه دروغهايي در مورد سفر به خارج از كشور يا ثروت بيحد و حساب پدر و... ميگويند.
گاهي كودكان براي فرار از مسئوليتي كه به آنها داده شده دروغ گفته و بهانه ميآورند. سعي كنيد مسئوليتهاي داده شده در حد توان آنها باشد. كودكان بالاي ١٠ سال كه به طور مرتب دروغ ميگويند ممكن است دچار مشكلات جدي عاطفي و رواني باشند.
پيامدهاي راستگويي و دروغگويي را براي او توضيح دهيد و اين كار را ميتوانيد از طريق قصه يا فيلمهايي كه اين موضوع در آنها بيان شده نشان دهيد.
وقتي در جمعي كه او حضور دارد كسي دروغ ميگويد بعد از آن هنگامي كه با كودكتان تنها هستيد در مورد اين مسئله صحبت كنيد و نظر او را بپرسيد و نشان دهيد كه آن فرد دروغگو از نظر شما و ديگران فرد مورد پسندي نيست. در پايان همان طور كه گفته شد در بسياري موارد اين ما بزرگترها هستيم كه يا با دروغ گفتن يا با اعمال روشهاي نامناسب دروغگويي را در كودكان به وجود ميآوريم.
