نویسنده: علي قنادي
دولت امريكا بعد از پنج سال جنگ خانمانســوز سوريه، به همان نقطهاي رسيده كه ايران، روسيه و كشورهاي همپيمان آن رسيدهاند. ترامپ حدود 40 روز بعد از تحليف رياست جمهوري از سياست سلف خود عقبنشيني كرده و دولت او گفته كه بركناري بشار اسد از رياست جمهوري، ديگر اولويت امريكا نيست. دولت امريكا وعده كرده كه اولويت اصلي، مبارزه با داعش است؛موضعگيرياي كه با مخالفت معارضان سوري روبهرو شده است. سخنگوي معارضان سوري بعد از چند روز سكوت، تغيير موضع كاخ سفيد را تأسفآور خواند و از امريكا خواست نقش رهبري خود را ايفا كند.
نيكي هيلي، نماينده امريكا در سازمان ملل اولين نفري بود كه اعلام رسمي عقبنشيني دولت امريكا از سياست اعلاني در سوريه را به نام خود ثبت كرد. هيلي روز پنجشنبه در جمع گروه اندكي از خبرنگاران گفت كه ايالات متحده ديگر روي اين مسئله كه بشار اسد بايد قدرت را ترك كند، متمركز نخواهد شد: «شما اولويتهاي خود را ميگيريد و انتخابات ميكنيد و وقتي كه به اين مسئله نگاه كنيد، مربوط ميشود به تغيير اولويتهاي ما؛ اولويت ما ديگر اين نيست كه بنشينيم و بر رفتن اسد تمركز كنيم.» او البته گفت كه دولت ترامپ اين را قبول دارد كه اسد يك عامل آزاردهنده است: «آيا ما معتقديم كه او آزاردهنده است؟بله. (اما) آيا ما تصميم داريم بنشينيم و متمركز شويم روي بيرون كردن او؟ نه. تصميمي كه ما داريم اين است كه فشار را در آنجا حفظ كنيم. بنابر اين ما ميتوانيم شروع به ساختن تغيير در سوريه كنيم.» ركس تيلرسون وزير خارجه امريكا پا را از اين هم پيشتر گذاشت و در يك تغيير موضع اعلامي 180 درجه كه تقريباً مماس شده با موضعگيري ايران و روسيه در پنج سال اخير در آنكارا گفت كه وضعيت بلند مدت اسد را «مردم سوريه دربارهاش تصميم خواهند گرفت.»البته تيلرسون براي جلب رضايت آنكارا «كاهش توان ايران براي ايجاد اخلال در منطقه» را هدف مشترك تركيه و امريكا عنوان كرد. با اين حال چاووش اوغلو، وزير امور خارجه تركيه اعلام كرد كه به رغم پايان عمليات سپر فرات، برنامهاي براي كاهش نيرو يا خروج نظاميان از شمال سوريه نداريم.
حمايت مشروط از معارضان
دولت اوباما مكررا گفته بود كه اسد بايد برود ولي در اواخر دولت او، زمزمه هايي از تغيير سياست امريكا منتشر شد و نقل قول هايي غير رسمي از زبان جان كري وزير خارجه وقت امريكا در جلسه خصوصي با معارضان سوريه منتشر شد، ولي امريكا تا روز پنجشنبه قبل، هيچ گاه به صورت رسمي اعلام نكرد كه بركناري اسد ديگر اولويتش نيست. دونالد ترامپ پيش و پس از ورود به كاخ سفيد از لزوم تغيير اولويت امريكا به مبارزه با داعش صحبت كرده بود ولي موضعگيري روز پنجشنبه سفير امريكا در سازمان ملل، اولين تغيير موضع رسمي كاخ سفيد است. خانم هيلي گفته است: «ما لزوماً نميتوانيم به روشي كه دولت قبلي انجام داد، روي اسد متمركز بمانيم. اولويت ما به طور واقعي اين است كه كاري بكنيم كه امور انجام شود، با چه كسي نياز داريم كه همكاري كنيم كه به شكلي واقعي براي مردم سوريه تفاوت ايجاد كند.» سخنگوي معارضان سوريه روز شنبه در اولين واكنش به موضع جديد امريكا گفت كه واشنگتن بايد نقش رهبري خود را ايفا كند و فقط به كشتن عناصر داعش اكتفا نكند. به گزارش شبكه خبري البيسي، وي گفت: خبرهايي كه از واشنگتن درباره سوريه منتشر ميشود، تأسفآور است. سخنگوي معارضان افزود: امريكا بايد نقش رهبري خود را ايفا كند و تنها روي كشتن عناصر داعش تمركز نكند. همچنين منابع معارض سوري اعلام كردند كه گروههاي شورشي در شمال اين كشور درصدد تشكيل اتاق عمليات مشتركي براي پايان دادن به چند دستگي ميان خود هستند. به گفته منابع سوري، اين گروهها درصدد تشكيل اتاق عمليات مشترك در مناطق شمال سوريه شامل ادلب، حومه غربي و شمالي حلب و بخشهايي از حومه لاذقيه هستند. بر اساس گزارش الجزيره، اين اتاق عمليات مشترك تحت فرماندهي فضلالله حاجي، از فرماندهان فيلق الشام خواهد بود، موضعي كه به نظر ميرسد، واكنش به درخواست جديد امريكا است. سيا بعد از تغيير در سياست اعلاني كاخ سفيد در سوريه ادامه حمايتهاي مالي و نظامي خود از معارضان را مشروط به متحد شدن آنها با يكديگر در چارچوب يك گروه تروريستي واحد به رياست «فضلالله حاجي» اعلام كرده است. به گزارش روزنامه فرامنطقهاي «رأي اليوم»، فضلالله حاجي هم اكنون يكي از سركردههاي گروه تروريستي به اصطلاح «سپاه شام» است. به نوشته اين روزنامه، اتاق عمليات نظامي سيا به اطلاع تمامي گروههاي مخالف مسلح در سوريه رساند كه ميبايست در يك تشكيلات واحد گردهم جمع شوند تا پرداخت حقوق ماهيانه آنان از سوي واشنگتن از سرگرفته شود.
مداخله مستقيمتر در سوريه
دولت ترامپ گفته كه اولويت آن بركناري بشار اسد نيست ولي اين به معني پايان مخالفت كاخسفيد با دولت سوريه نيست. دولت امريكا قصد دارد به بهانه اولويت دادن به رويارويي با داعش، دست به اعزام نيرو به شمال سوريه بزند. اواخر اسفند ماه برخي منابع خبري از طرح دولت امريكا براي اعزام نيروي زميني به سوريه خبر دادند ولي حالا اين سياست با اولويت بخشي به مبارزه با داعش، شكل و شمايلي جديتر به خود گرفته است. شبكه خبري فاكسنيوز گزارش كرد كه پنتاگون قصد دارد 200 سرباز چترباز خود را به منطقه اعزام كند كه بخشي از آنها در سوريه مستقر خواهند شد. روزنامه واشنگتن پست روز 30 فوريه 2017 نوشت كه ممكن است پنتاگون 1000 نيروي ديگر به سوريه اعزام كند. برخي از مقامات كرد در شمال سوريه نيز به تازگي گفتهاند بر اساس اطلاعات در اختيار، يكي از اهداف امريكا از حمايت از كردها و حضور گسترده در شمال سوريه، احداث بزرگترين پايگاه نظامي امريكا در خاورميانه در خاك سوريه و به طور مشخص در استان رقه است.
