23 بهمن 1365 و در روزهايي كه رزمندگان ايران در جبهههاي جنگ با دشمن بعثي ميجنگيدند، مردم منطقه جنگ زده چوار از توابع استان ايلام براي تماشاي يك بازي دوستانه گردهم آمده بودند تا براي دقايقي مشكلات خود را فراموش كنند اما بمبهاي دشمن 55 دقيقه بيشتر به مردم مهلت لذت بردن از فوتبال را نداد. حادثه زمين فوتبال چوار پس از سالها فراموشي حالا در ليگ برتر نيز گرامي داشته شده و هفته بيست ودوم نيز به ياد شهداي چوار برگزار ميشود. به همين مناسبت پاي صحبتهاي دكتر حجتاله هاشمبيگي، رئيس هيئت مديره باشگاه «شهداي چوار 65» كه نقش اصلي در شناساندن حادثه رخ داده داشته است نشستهايم.
از حادثه چوار بگوييد و اينكه برمردم اين منطقه در بهمن 65 چه گذشت؟در سال 65 استان ايلام به عنوان يكي از استانهاي مرزي به شدت درگير جنگ بود. مردم اين استان به رغم اينكه يكي از مناطق نزديك به جبهههاي جنگ بودند اما هرگز شهر و ديار خود را ترك نكردند. شهر چوار در هشت كيلومتري ايلام واقع شده و در آن دوران از آنجا كه ايلام از سوي دشمن دائماً بمباران ميشد مردم اين شهر هم به چوار و كوههاي اطرافش پناه ميآوردند. شرايط جنگي شهر به گونهاي بود كه مردم هر روز شاهد شهادت و جانباز شدن همشهريهاي خود بودند.
در بحبوحه جنگ هدف از تشكيل تيم فوتبال چه بود؟هدف از تشكيل اين تيم روحيه دادن به مردم جنگ زده بود. هدف ديگر افزايش اتحاد و انسجام بين مردم بود، چراكه علاوه بر مردم چوار، از ساير شهرها نيز به چوار ميآمدند. رزمندههاي آن منطقه وقتي از جبهه برميگشتند فوتبال بازي ميكردند تا نشاط را به مردم هديه دهند. مردم نيز از چادرهايشان بيرون ميآمدند و با تماشاي فوتبال سرگرم ميشدند. چون غير از فوتبال هيچ سرگرمي ديگري نداشتند. از طرفي از طريق همين تيمهاي فوتبال بود كه شهيد هزاوه جوانان را به پايگاههاي بسيج و مسجد وصل ميكرد. ساكنان چوار تلاش ميكردند به همه نشان دهند با وجود جنگ و شرايط سخت، زندگي جريان دارد، مردم متحد هستند و اميد به زندگي دارند. اعضاي تيم چوار هر جايي كه در ايلام بمباران ميشد به سرعت به كمك مردم ميرفتند.
حادثه چوار را به ياد داريد؟در آن زمان سن زيادي نداشتم ولي خاطرات زيادي از جنگ دارم و خيلي وقايع را نيز از بزرگان و بازماندههاي آن حادثه شنيدهام. خاطرم است وقتي در چادر اطراف چوار زندگي ميكرديم با ميني بوسهاي صلواتي يا پاي پياده چهار پنج كيلومتر ميآمديم تا به زمين فوتبال برسيم و بازي بازيكناني چون شهيد مجتبي ناصري، شهيد يونس تلوكي و ساير فوتباليستهاي شهرمان را تماشا كنيم. 22 بهمن سال 65 بعد از اينكه مردم در راهپيمايي شركت كرده بودند همانجا هماهنگيهاي لازم براي برگزاري بازي دوستانه بين تيم منتخب چوار و منتخب جوانان ايلام به مناسبت پيروزي انقلاب و گراميداشت ياد شهدا در روز 23 بهمن انجام شد.
پنجشنبه 23 بهمن 1365 (فوريه 1987) ساعت چهار بعدازظهر بازي شروع شد. مثل هميشه شهيد هزاوه قبل از بازي به همه ميگويد كه زياد سرگرم بازي نشويد و با همه هماهنگ ميكند كه اگر جايي بمباران شد سريع فوتبال را قطع كنند و به كمك مردم بروند. غافل از اينكه زمين فوتبال چوار بمباران خواهد شد. درنيمه اول بازي تيم ايلام دو گل ميزند. جعفر نورمحمدي و شهيد محمد كمالوند زننده دو گل بودند. نيمه دوم كه شروع ميشود شهيد هزاوه كه هم سرمربي تيم چوار بود و هم بازيكن، هم كاپيتان و هم بخشدار چوار با يك شوت از راه دور يكي از دو گل خورده را جبران ميكند. با اين گل هواداران چوار حسابي به وجد ميآيند. در اين گيرودار در دقيقه 55 تيم ايلام صاحب يك ضربه كرنر ميشود. تصور كنيد بازيكنان در محوطه جريمه منتظر زدن كرنر بودند كه دو هواپيماي عراقي چوار را بمباران ميكنند و آن كرنر نيز هرگز زده نميشود.
در اين حادثه چند نفر از فوتباليستها و تماشاگران شهيد شدند؟9 بازيكن، يك داور و پنج تماشاگر شهيد و دهها نفر نيز در اطراف زمين مجروح ميشوند. تعداد جانبازان نيز به قدري زياد بود كه آمار دقيقي در دست نيست. دلمان ميخواهد در تاريخ ثبت شود فوتباليستهايي كه عاشق فوتبال بودند به عشق مردم منطقه خود بازي كردند. در ذهنمان باقي مانده است كه يك مسابقه فوتبال فقط 55 دقيقهاش برگزار شد و 35 دقيقهاش ابدي شده است. هميشه به اين فكر ميكنيم كه آن بازيكنان كجا هستند كه دقايق باقي مانده را بازي كنند. اين بغضي است در گلوي مردم منطقه چوار. در آن روزها ما شهيد و جانباز زياد ديديم اما داغ حادثه فوتبال چوار از همه داغ هايي كه ديديم سنگينتر است. سال 87 خيليها براي شناساندن حادثه چوار با ما همكاري نكردند. همه چوار را فراموش كرده بودند اما همان موقع من گفتم كه اين واقعه را تا فيفا خواهم برد.
بعد از آن اتفاق براي زنده نگه داشتن ياد شهداي چوار چه اقداماتي صورت گرفته است؟واقعيتش اين است كه از سال 65 تا سال 87 اين واقعه فراموش شده بود، 22 سال كسي سراغ حادثه چوار را نميگرفت. در سال 87 من انجمن دانشجويان و فارغالتحصيلان چوار را تأسيس كردم. نامهاي به علي كفاشيان رئيس فدراسيون فوتبال نوشتم و چند مقاله نيز در چند سايت و نشريه چاپ كردم. با كمك جوانان اين انجمن اولين مراسم را سال 87 براي شهداي چوار برگزار كرديم. تيم هنرمندان با تيم بازماندگان حادثه چوار 35 دقيقه پاياني بازي سال 65 را به صورت نمادين انجام دادند. سال 90 سپ بلاتر رئيس وقت فيفا به ايران آمد و در ملاقاتي كه داشتيم اين موضوع را به او گفتيم. فدراسيون فوتبال اوايل با ما همكاري نميكردند اما بعد از اينكه بازتاب رسانهاي اين مسئله را ديدند همكاري كرده و واقعه چوار را در تقويم فدراسيون ثبت كردند. چند سالي است كه فدراسيون براي واقعه چوار برنامه خاصي دارد و امسال نيز هفته بيست و دوم ليگ برتر به نام شهداي چوار نام گرفته است. هزينههاي هر مراسمي كه در چوار برگزار ميشود را خود مردم ميپردازند. با اين حال از علي كفاشيان اين انتظار را داشتيم در زمان رياستش يك يادمان از طرف فدراسيون در چوار بسازد يا جام صلح و دوستي را به ياد شهداي چوار برگزار كند.
زميني كه شهداي فوتباليست چوار در آنجا به شهادت رسيدند به ورزشگاه تبديل شده است؟بعد از گذشت 30 سال تنها چيزي كه درست كردند همان زمين چمن است و سكوها و موزه شهداي ورزشكاري كه قولش را داده بودند ساخته نشده است. البته اين را هم بگويم كه زمين فوتبال را پس از 30 سال تازه چند ماهي است كه مردم منطقه ميتوانند در آن بازي كنند. در حالي كه با گذشت سه دهه زمين فوتبال چمن چوار ميتوانست يكي از ورزشگاههاي ايران باشد. تقاضاي ما از فدراسيون فوتبال اين است كه اين حادثه را در فيفا ثبت كند. فدراسيون فعلي به شدت پيگير اين موضوع است به ويژه آقاي تاج و ساكت پيگيري ميكنند. خود ما هم پيگير هستيم. بهعلاوه اينكه استاديوم شهداي چوار نيز هرچه سريعتر به بهرهبرداري برسد. سال 89 آقاي سعيدلو و آقاي زريبافان به عنوان معاونان رئيسجمهور به چوار آمدند و قولهايي به ما دادند از جمله ثبت ملي 23 بهمن، افتتاح موزه شهداي ورزشكار، ساخت سالن ورزشي، استخر و استاديوم
4 - 3 هزار نفري. ولي هيچ كدام عملي نشد. تنها يك زمين چمن بود كه بعد از 30 سال درست كردند. امسال تيم پيشكسوتان پرسپوليس را به چوار برديم و با بازماندگان آن حادثه بازي كردند. منتها مجبور شديم بازي را در ايلام برگزار كنيم و مردم از من گله ميكنند كه چرا بازي را در چوار برگزار نكرديم. در چوار امكانات نيست و شوراي تأمين نيز قبول نكرد. تيم «شهداي چوار 65» را هم تشكيل داديم و تلاش ميكنيم تا فوتبال آن منطقه نيز پيشرفت كند.
براي ثبت حادثه چوار در تقويم ملي هم تلاش كردهايد؟با وزارت ورزش رايزني كرديم كه روز 23 بهمن به عنوان روز شهداي ورزشكار يا روز فوتبال و شهادت ثبت ملي شود، ولي متأسفانه شوراي انقلاب فرهنگي اين خواسته را نپذيرفت با اينكه دكتر گودرزي نامهاي هم به اين شورا نوشته بود. به هرحال جاي روزي به نام فوتبال و صلح در تقويم خالي است. فوتبال محبوبيت زيادي دارد و از طريق همين ورزش ميتوانيم حتي مظلوميتمان در جبهه و جنگ را نشان دهيم و بگوييم صدام فقط نظاميها را هدف قرار نميداده و فجايع بزرگي را مرتكب شده است.
