مسائل و مشكلات حاشيهنشيني سبب شده است تا انواع و اقسام آسيبهاي اجتماعي و فرهنگي در كلانشهرها به اشكال مختلف خود را نشان دهند ومتأسفانه اين معضل تاكنون به رغم تلاشهاي صورت گرفته همچنان در حال افزايش است. بر اين اساس نمايندگان مردم در خانه ملت با انتقاد از سير صعودي معضل حاشيهنشيني و بيتوجهي به مديريت حاشيهنشيني در برنامههاي چهارم و پنجم توسعه سوءمديريتها را عامل شيوع معضل حاشيهنشيني دانستند و نمايندگان مجلس معتقدند در تمامي حوزهها و بخشها حتي 50 درصد از برنامه چهارم و پنجم توسعه محقق نشده كه بيتوجهي نسبت به مديريت معضل حاشيهنشيني نيز يكي از اين بخشهاست.
معضل حاشيهنشيني و تبعات گسترده اجتماعي، فرهنگي، بهداشتي و اقتصاديدر طول سالهاي گذشته دلايل مختلفي چون خشكسالي و بيكاري سبب شده تا عدهاي مردم كه تعداد آنها هم كم نيست، از شهر و روستاي خود مهاجرت كنند و در حواشي كلانشهرها با اميد شغل و درآمد بهتر سكني گزينند. اين افراد بدون آنكه بدانند حاشيهنشيني چه سرنوشتي را برايشان رقم خواهد زد، زندگي در حاشيه شهر را انتخاب كردند، در حالي كه با حواشياي چون فقر، آسيبهاي اجتماعي و محروميتها روبهرو شدند. نمايندگان مردم در خانه ملت نيز معتقدند معضل حاشيهنشيني ميتواند كشور را با تبعات گسترده اجتماعي، فرهنگي، بهداشتي و اقتصادي مواجه سازد، لذا آن را ثمره سياستگذاريهاي اشتباه ميدانند و در اين باره عواملي مانند سوءمديريت، تقسيم ناعادلانه بودجه و ثروت و همچنين توزيع نامناسب امكانات رفاهي و بهداشتي در روستاها و شهرهاي كمتر توسعهيافته را مؤثر خواندند. نمايندگان مجلس بر اين باورند كه بيتوجهي نسبت به پيشگيري از گسترش حاشيهنشيني شيوع اين معضل را به همراه داشته است، در حالي كه پيشگيري مقدم بر درمان بوده و در تمامي حوزهها كاهش هزينهها را به دنبال دارد.
بيتوجهي به مديريت حاشيهنشيني در برنامههاي چهارم و پنجم توسعه بهرام پارسايي، نماينده مردم شيراز در مجلس دهم با هشدار نسبت به بحران حاشيهنشيني در شيراز با انتقاد از اينكه كلانشهر شيراز مانند ديگر كلانشهرهاي كشور با معضل حاشيهنشيني دست و پنجه نرم ميكند، از وجود 200 هزار حاشيهنشين در اين كلانشهر خبر داد.
نماينده مردم شيراز در مجلس شوراي اسلامي، با بيان اينكه عمده علت شيوع حاشيهنشيني در كلانشهر شيراز خشكسالي و بحران كمبود آب است، به سايت خانه ملت ميگويد: سوءمديريتهايي كه طي چندين سال گذشته در رابطه با مديريت منابع آب صورت گرفت و همچنين مواجه شدن كشاورزان و روستاييان با بحران خشكسالي افت توليد محصولات كشاورزي را به دنبال داشته و همين عامل موجب شده روستاييان و ساكنان مناطق محروم به سمت كلانشهر شيراز مهاجرت و از سر ناچاري حاشيه اين كلانشهر را براي زندگي انتخاب كنند. به صورت جدي نياز است كشاورزان حمايت شوند تا به روستاهاي خود برگردند.
وي در رابطه با بيتوجهي نسبت به مديريت معضل حاشيهنشيني در برنامههاي چهارم و پنجم توسعه، ميگويد: در تمامي حوزهها و بخشها حتي 50 درصد از برنامه چهارم و پنجم توسعه محقق نشد كه بيتوجهي نسبت به مديريت معضل حاشيهنشيني نيز يكي از اين بخشهاست.
اين نماينده مردم در مجلس دهم از بيتوجهي نسبت به پيشگيري از گسترش حاشيهنشيني انتقاد كرد و يادآور شد كه متأسفانه در تمامي امور كشور نسبت به امر پيشگيري بيتوجهي ميشود و بيشتر به فكر درمان هستيم تا مسئله پيشگيري، در حالي كه پيشگيري مقدم بر درمان بوده و در تمامي حوزهها كاهش هزينهها را به دنبال دارد.
سخنگوي كميسيون اصل نود در مجلس دهم، كمبود امكانات و معضل اشتغال در روستاها و شهرهاي كوچك و محروم را از جمله عوامل گسترش حاشيهنشيني در كلانشهرها ميداند و ميافزايد: مشكلات اقتصادي و كمبود امكانات در روستاها و مناطق كمتر توسعهيافته موجب شده افراد به كلانشهرها و شهرهاي برخوردار مهاجرت كنند و حاشيهنشيني را به ماندن در روستا و شهر محروم خود ترجيح دهند.
پارسايي بر ضرورت بهبود وگسترش امكانات در روستاها و مناطق محروم براي كاهش معضل حاشيهنشيني در كلانشهرها تأكيد ميكند و ميگويد: با ارائه بستههاي تشويقي و حمايتي به جمعيت روستايي و شهرهاي محروم ميتوان ماندگاري ساكنان اين مناطق را در روستاها و مناطق محروم افزايش داد و آنها را نسبت به ماندگاري ترغيب و تشويق كرد. وي با هشدار نسبت به اينكه معضل حاشيهنشيني ميتواند كشور را با تبعات گسترده اجتماعي، فرهنگي، بهداشتي و اقتصادي مواجه كند، ميافزايد: از آنجايي كه اين قشر به صورت غيرقانوني اقدام به ساخت و ساز ميكنند و از تمامي خدمات بيبهره هستند بنابراين خدماتدهي به آنها با دشواريهاي زيادي همراه بوده و در كنار اين معضل حاشيهنشيني محروميتها را در كشور افزايش ميدهد. اين نماينده مردم در مجلس دهم، تأكيد ميكند: از سوي ديگر معضل حاشيهنشيني تهديدي براي امنيت و بهداشت شهرها به شمار رفته و از سويي برخي حاشيهنشينان با بيتوجهي نسبت به قانون و انجام تخلفات بيشمار موجبات شيوع انواع معضلات اجتماعي و فرهنگي را در كلانشهرها فراهم ميآورند.
حاشيهنشيني در كشور به مرز هشدار رسيده
واقعيت آن است كه حاشيهنشيني فقط در اطراف تهران ديده نميشود، بلكه اين معضل در محلهايي كه تعداد زيادي از مردم حضور دارند هم ديده ميشود، البته امكانات مدني، شهري و رفاهي در اين مناطق وجود ندارد و اگر هم وجود داشته باشد به صورت غيرقانوني است. همايون هاشمي، عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس در اين خصوص ميگويد: اهميت حاشيهنشيني به عنوان يك آسيب تا اندازهاي است كه مقام معظم رهبري در ديدار با وزير كشور و معاونان ايشان به آسيبهاي مختلفي در كشور اشاره كردند كه يكي از مهمترين اين آسيبها حاشيهنشيني بوده است. نماينده مردم مياندوآب، شاهيندژ و تكاب در مجلس شوراي اسلامي، با يادآوري اينكه بحران حاشيهنشيني نسبت به گذشته سير صعودي داشته است، ميگويد: حاشيهنشيني ميتواند منجر به افزايش ديگر آسيبهاي اجتماعي در كشور شود و به عنوان يك مخزن و مكاني براي ساير آسيبهاي اجتماعي است، بنابراين بايد دولتها براي آن سرانه و وقت بگذارند، زيرا حاشيهنشيني به صورت في النفسه جاي نگراني دارد.
حاشيهنشيني يك آسيب اجتماعي است كه ميتواند مولد ساير آسيبهاي اجتماعي باشد و در حالي روز به روز بر جمعيت مناطق حاشيهنشين افزوده ميشود كه هيچگونه نظارتي بر اين مناطق نشده و علاوه بر اين موضوع آموزش و پرورش و رفاه در اين مناطق بسيار ضعيف است و اگر بر اين معضل چارهاي انديشيده نشود بر بار مسائل و مشكلات در تمامي حوزهها افزوده ميشود.
