نياز به بازي در كودكان همچون نياز به آب و غذا حياتي است و نميتوان از آن چشمپوشي كرد. همه ما در كودكي و نوجواني خود لذت بازي را تجربه كردهايم و متوجه اهميت آن در شادابي و سرزندگي كودكان هستيم. بازيها و اسباببازيها با توجه به اينكه نقش بسزايي در شكلگيري شخصيت و رشد استعدادها و خلاقيت كودكان دارند از اهميت بالايي نيز برخوردارند. كساني در آينده موفقتر خواهند بود كه به نيازهاي جسمي و روانيشان در كودكي توجه بيشتري شده باشد. بنابراين براي اينكه كودكانمان به درجات بالاتري از رشد برسند بايد از سنين كودكي پايههاي اوليه رشدشان را جدي بگيريم در غير اين صورت نتيجه چيزي جز بروز اختلالات مختلف در بزرگسالي نخواهد بود.
اسباببازي و انتخاب سبك زندگياسباببازيها در اصل محصولاتي فرهنگي هستند كه تأثير آنها بسيار شگرف و عميق است اما در كشور ما اهتمام ويژهاي براي پرداختن به اين مقوله وجود ندارد و اهميت اين قضيه مغفول مانده است. اين در حالي است كه اسباببازيهاي مورد استفاده امروز كودكان ما وضعيت فرداي جامعه را دستخوش تغيير قرار خواهد داد. لازم به ذكر است كه اين مهم در دختر و پسر هم تفاوتي نميكند و به عنوان مثال همان قدر كه ممكن است دخترها ايدهآلهايشان را با معيار باربي انتخاب كنند، پسرها نيز تحتتأثير بنتن و مرد عنكبوتي هستند.
اسباببازيها در اصل ابزاري هستند براي آموزش مهارتهاي زندگي به كودكان، البته در صورتي كه از اسباببازيهاي استاندارد و مناسب استفاده شود. اسباببازيهاي مناسب، توانايي جسمي و ذهني كودك ما را پرورش داده و باعث بروز خلاقيتها و استعدادهاي وي ميشوند و در نتيجه او را براي زندگي آينده و پذيرش نقشهاي اجتماعي متفاوت و مقابله با چالشهاي پيش رو آماده ميكند.
براي انتخاب اسباببازي مطالعه و مشورت كنيمبديهي است كودك در هر سني به مقتضي شرايط خاص آن سن و تفاوتهاي رشد، بازيها و اسباببازيهاي خاص خود را ميطلبد. اسباببازيها در شرايطي مؤثر بوده و اثرات مثبت و سازنده بر كودك خواهند داشت كه متناسب با رشد جسمي و فكري كودك تهيه شده باشند.
ما بايد براي خريد اسباببازيها حتماً با افراد خبره و كاردان مشورت كنيم يا به مطالعه مقالات علمي مربوطه بپردازيم تا با كمك علم و تجربه افراد كارشناس وسايلي براي بچهها انتخاب شود كه علاوه بر جنبه سرگرمي پاسخگوي نيازهاي روحي و رواني كودك نيز باشد. از شيوههاي مؤثر يادگيري براي كودكان بازي است. كودكاني كه اسباببازيهايشان با علم، مشورت و دقت بيشتري تهيه ميشود در آينده پاسخها و عكسالعملهاي منطقيتر و مناسبتري به مشكلات خواهند داشت.
كودكان در سنين يكسان از رشد فكري و جسمي متفاوتي برخوردارند و به عبارتي ديگر سرعت رشد كودكان با هم بسيار متفاوت است، بنابراين اسباببازيها را نميتوان خيلي دقيق بر حسب سن دستهبندي كرد و بايد با سطح نيازها و تواناييهاي كودك ما هماهنگ باشد و هيچ كس بهتر از يك شخص خبره و با تجربه نميتواند به ما براي تشخيص اين هماهنگي بين اسباببازيها و رشد كودكانمان كمك كند.
اسباببازي گران نخريمبسياري از والدين تصور ميكنند اسباببازيها هر چقدر گرانقيمتتر هستند بهتر و مناسبترند. در حالي كه اصلاً چنين نيست. گاهي يك تكه چوب يا بطري خالي نوشابه يا حتي شايد يك قابلمه يا ملاقه براي كودك بسيار جذابتر و شيرينتر از اسباببازيهاي گرانقيمت و لوكس باشد.
شايد براي بسياري از والدين ناخوشايند باشد كه پس از صرف هزينههاي گزاف و وقت زياد و تدارك اسباببازيهاي زيبا و رنگارنگ براي كودك خود باز هم شاهد علاقه او به وسايل منزل از جمله تلفن و ظرف و ظروف باشند اما اصلاً جاي نگراني وجود ندارد چراكه بهترين اسباببازي براي كودك همان است كه او به سمت آن كشش دارد و بازي با آن وسيله مهيج و لذتبخش است.
بد نيست بدانيم كه هر چقدر اسباببازيها داراي شكل و شمايل نامتعارفتري باشند قوه تخيل كودك را بيشتر تقويت ميكند و كودك ميتواند با ذهن خلاق خود استفاده متفاوتي از وسايلي با شمايل ساده داشته باشد، بر خلاف اسباببازيهاي گرانقيمت كه به خاطر شكل و فرم كاملاً روشن خود تنها يك كاربرد دارند.
به عنوان مثال عروسكي كه با شكل و لباس كاملاً مشخص فقط نقش يك عروسك را دارد و در مقابل، تكهاي چوب كه ممكن است در نقش شمشير قرار بگيرد و گاهي در نقش يك اسب. پس با كم كردن از حساسيتهاي بيجا به فرزند خود اجازه دهيد بيشتر از وسايل خانه بهرهمند شود و از آن طريق و با كمك شما قوه تخيلش پرورش يابد.
بچهها را با اسباببازيها تنها نگذاريم
بچهها براي بيشتر لذت بردن از بازي، نياز به همبازي دارند همچنين براي سمت و جهت دادن به بازيهاي كودكان و نتايج آن بايد والدين آنها را همراهي كنند. كلمات تشويقآميز از جانب والدين بسيار نقش تعيينكنندهاي در بالا رفتن سطح اعتماد به نفس در كودك دارد و نوع نگرش او را به زندگي بهبود ميبخشد. تشويق كودكان براي برداشتن قدمهايي محكمتر و استوارتر و ترغيب آنها براي يادگيري بازيهاي جديد به آنها كمك ميكند تا به شناخت بيشتر اطرافشان متمايل شوند.
والدين بايد فضايي امن براي كودكان خود فراهم آورند كه در كنار آنها و بدون هيچ صدمهاي بازي كنند و با فعاليتهايي كه تحت نظر والدين است به شناخت جديد و بيشتري درباره شخصيت و اطراف خود برسند. والدين وظيفه دارند با صحبت كردن و لبخند زدن به كودك به او اطمينان دهند كه ميتواند با خيال راحت به بازي خود ادامه دهد.
كودكان زماني كه به تنهايي بازي ميكنند ممكن است پس از چند بار شكست و عدم موفقيت، اعتماد به نفس خود را از دست داده، خسته شوند و دست از تلاش بردارند، در صورتي كه والدين ميتوانند با همراهي خود و گفتوگوي اميدبخش با كودك او را به نتيجه دادن بازي با تلاش بيشتر اميدوار كنند.
كودكان ما بايد بياموزند كه بازي كردن فقط برد و باخت نيست بلكه هدف اصلي در بازي لذت بردن است ولي در عين حال بايد تمام تلاش خود را براي برنده يا موفق شدن به كار ببرند اما از شكست نترسند و اين گونه براي مواجهه با مشكلاتي بسيار بزرگتر در آينده آماده شوند.
در مواردي نيز كودك بر اساس الگويي كه از ديگران دريافت ميكند نسبت به اسباببازيهايي تمايل نشان ميدهد كه خشن يا حامل بار منفي هستند. در اين شرايط نميتوانيم بيشتر از چند بار در مقابل خريد آن اسباببازي مقاومت كنيم. پس بهتر است هنگام استفاده از اسباببازي مورد نظر كودك خود را همراهي كنيم و به بازي او شكل و فرمي جديد داده و اثرات منفي آن را خنثي كنيم.
