نتيجه انتخابات امريكا بيش از همه عصبانيت و ناراحتي طيفي از فعالان سياسي در كشور را به همراه داشت كه در فرآيند رقابتهاي انتخاباتي امريكا زلف خود را با دموكراتها گره زده و پيروزي خانم كلينتون در رقابتهاي انتخاباتي را به انتظار نشسته بودند. اميدواري آنها تا حدي بود كه حتي در اقدامي غيرمتعارف در شرايطي كه هنوز انتخابات در امريكا در حال برگزاري بود و نتيجه آن معلوم نبود به صورت غيرحرفهاي در روزنامههاي خود با انتخاب تيتر و عكس و ...، پيروزي نامزد دموكراتها را قطعي دانسته بودند. اگر چه از اين طيف سياسي كه با همين سناريو انتخابات 88 در ايران را به فتنه بزرگي در كشور تبديل كرد، اين اقدام دور از انتظار نبود ولي به نظر ميآيد كه واكنشهاي آنها در اين عرصه نيازمند تأملي بيشتر و مبتني بر خاستگاهي فكري است.
1 ـ در مقايسه عملكرد دو حزب عمده امريكاييها در عرصه جهاني، جمهوريخواهان به برخوردهاي خصمانه و روحيات جنگطلبانه اشتهار دارند و دموكراتها به برخوردهاي سياسي و بهرهگيري از مؤلفههايي نظير نفوذ براي تأثيرگذاري در جامعه هدف. در اين زمينه شايد مصداق روشن اين مواجهه را بتوان در برخورد دموكراتها با ايران در پسابرجام ديد، چراكه در شرايطي كه تيم ايراني در روند مذاكرات حداكثر انعطاف را در رسيدن به توافق داشت و در بسياري از عرصهها هم از خطوط قرمز طراحي شده با اين ادعا كه در صورت پافشاري بر آن خطوط مصائب مردم افزايش مييابد، عبور كرده بود، اما در نقطه مقابل اوباما چند ساعت بعد از حصول به توافق در مذاكرات وين در 19 مرداد سال گذشته در مصاحبه با پايگاه اطلاعرساني مايك از ضرورت گذار در داخل ايران سخن به ميان آورده و از لزوم پايان يافتن شعار مرگ بر امريكا در ايران سخن گفته و تأكيد ميكند؛ چنين امري نيازمند تغيير در سياست و رهبري ايران است، تغيير طرز فكر در زمينه رويكرد ايران به بقيه جهان و رويكردشان به كشورهايي مثل ايالات متحده. اين موضع پس از آن و طي يك سال اخير به كرات از سوي امريكاييها تكرار ميشد، چراكه از منظر آنها فاصله گرفتن مردم و مسئولان ايران از شعارها و عمل انقلابي بهترين گزينه بود و سياستهاي تبليغي و رسانهاي آنها نيز بر آن استوار بود و در اين زمينه با اين جريان داخلي كاملاً همسان بود.
2 ـ نگراني عمده اصلاحطلبان و اعتدالگرايان در سالهاي اخير در عرصه سياسي كشور تقويت روحيه انقلابي در كشور و انتقال اين فرهنگ در ميان نسل جوان كشور است و به همين دليل است كه مهار هرگونه حركت و گفتمان انقلابي براي آنها در اولويت است، از منظر آنها برخوردهاي تيم جديد با پديده برجام و طرح شروط جديد و يا مقابله با آن به طور طبيعي سبب احيا و تقويت روحيه انقلابي در كشور ميشود كه نتيجه طبيعي زمينهيابي عبور از برجام در داخل خواهد بود و فارغ از خسارتهاي عظيمي كه اين روند براي كشور داشته است، بازگشت آن روحيات كه البته نتيجه طبيعي آن در انتخابهاي سياسي مردم ما آشكار ميشود مطلوب آنها نخواهد بود.
3 ـ عملكرد جرج سوروس و ديگر حاميان كلينتون در تحريك اعتراضات اجتماعي و به صحنه كشاندن حاميان وي به خيابانها در اعتراض به رأي ترامپ، عملاً يادآور حوادثي است كه در خيابانهاي تهران در پس از انتخابات دهم رياست جمهوري اتفاق افتاد، اگرچه برخلاف انتخابات ايران، كلينتون بلافاصله نتيجه رأي را پذيرفت و حتي به هواداران توصيه كرد كه دست از اعتراضات خياباني بردارند، ولي در داخل ايران عملكرد اين طيف برخلاف آن بود و تا ماهها بر آن انديشه و عمل باطل خود تأكيد و هزينههايي را بر كشور تحميل كردند كه تا سالها جبران آن امكانپذير نيست اما در عرصه عمل واكنش هر دو يكسان و عدم پذيرش رأي مردم بود.
4ـ فاصلهگيري از تودهها و مطالبات آنها نيز فصل مشترك اين جريان داخلي با جريان بازنده در امريكاست، چراكه همچون فضاي داخلي از درك زمينههاي تغيير در جامعه امريكا نيز قاصرند، اگرچه به دليل روحيات و شاخصههاي تيم پيروز در عرصه انتخابات امريكا تغيير چنداني نه در عرصه داخلي و نه در عرصه بينالمللي قابل انتظار نيست، ولي همين نتيجه نيز نمايانگر زمينههاي تغيير در جامعه امريكاست كه اگر پاسخ درخوري نيابد چه بسا به بحرانهاي جديتري در درون جامعه امريكا منجر شود.
اگرچه روندهاي منطقه و بينالمللي پيشداوري نسبت به اقدامات احتمالي امريكاييها در نوع مواجهه با ايران و توافق هستهاي را دشوار ساخته و در همين فرصت محدود، ترامپ و حاميانش از بسياري از شعارهاي تند و افراطي گذشته عدول كردهاند، ولي ترديدي نميتوان داشت كه تأكيد بر مباني و اصول انقلاب و حقوق حقه ايران در بخشهاي مغفول برجام نه تنها عامل بازدارندهاي در اتخاذ هرگونه اقدامات خصمانه عليه ايران است، بلكه فرصتي براي جبران بدعهديهاي گذشته امريكاييها در اجراي برجام است و اين حداقلي است كه از دولتمردان انتظار ميرود.
