سدي كه قرار بود در سال 95 به بهره برداري برسد حالا به نداشتن ارزيابي هاي زيست محيطي متهم شده

10سال ارزيابي جواب نداد، ساخت سد تنگ سرخ شيراز متوقف شد

در حالي که قرار بود سال 95، سد تنگ سرخ با هدف سيراب کردن رودخانه شيراز و تامين آب شهر ياسوج به بهره برداري برسد، چند روز پيش وزارت نيرو دستور توقف عمليات ساخت وساز اين سد را صادرکرد. سدي که بيش از 15سال از تصويب آن مي گذرد و بيش از 10سال هم ارزيابي و بررسي آن طول کشيد، حالا پس از صرف هزينه هاي بسيار، به نداشتن ارزيابي هاي زيست محيطي متهم شده و لزوم بازنگري در ساخت، به توقف موقت عمليات اجرايي آن انجاميد.

احداث سد مخزني تنگ سرخ در شمال غرب شيراز به منظور آبدارسازی رودخانه خشک شیراز و تامین بخشی از آب زیست محیطی در پایین دست و همچنین اهداف توسعه گردشگری ازاوايل دهه 80 وارد فاز مطالعاتي شد. از همان زمان اظهارنظرهاي موافق و مخالف در خصوص مسائل فني و مطالعاتي اين سد

هم آغاز شد، اما در نهايت بعد از يک دهه کش و قوس در سفراستاني هئيت دولت وقت به تصويب رسيد و پس از تایید متخصصان وزارت نیرو و برگزاری جلسات متعدد برای تایید عملیات اجرایی این سد و تایید تامین اعتبار توسط معاونت نظارت راهبردی و برنامه ریزی ریاست جمهوری وقت، عملیات اجرایی سد تنگ سرخ آغاز شد.

زمان در نظر گرفته شده براي ساخت و تکميل سد مذکور 4 سال و اعتبار مورد نظر برای اجرای آن هم 800 میلیارد ریال از محل اعتبارات وزارت نیرو و منابع شهری و کمک شهرداری شیراز تعیین شد. مبلغي که دو سال بعد به یک هزار میلیارد ریال افزایش یافت.

دو سال پس از اغاز عمليات اجرايي، مخالفت هاي برخي کارشناسان در خصوص اثرات نامطلوب احتمالی ساخت این سد در زندگی اهالی شیراز، تسریع در انجام این پروژه را در هاله ای از ابهام قرار داد!

به رغم اينکه برخي معتقد بودند با اجرای این سد مي توان رودخانه خشک شيراز را احیا کرد اما برخی دیگر خشک شدن تالاب مهارلو در پايين دست سد را نتيجه احتمالي ابگيري آن و تهديد جديد براي زندگي شيرازي ها مي دانستند.

بي توجهي به لزوم انجام مطالعات زمين شناسي و عدم جانمايي صحيح سد هم از جمله مواردي بود که مخالفان را نسبت به ساخت اين سد بدبين مي کرد. ناگفته نماند همان زمان سازمان محيط زيست کشور هم با اعلام اينکه دراحداث سد تنگ سرخ مسائل زيستي درياچه مورد توجه قرار نگرفته در دسته مخالفان قرار گرفت.

با اين حال روند ساخت سد تنگ سرخ کج دار و مريز ادامه يافت و اعتبار هم کم و بيش به اين پروژه تزريق و گه گاه گزارش هایی از روند پیشرفت مراحل احداث منتشر می شد. البته میزان اندک این پیشرفت خود به خوبی نشان می داد که برخلاف هزینه های صرف شده، پس از دو سال عملا کار در مراحل ابتدایی است. بالاخره اوایل اردیبهشت ماه سال 92 مسئولان اداره اب منطقه اي فارس اعلام کردند مراحل مطالعه و تجهیز کارگاه های این سد به اتمام رسیده و کارگاه احداث سد با توان مناسب در حال اجرای عملیات احداث سد است! قرار بود اين سد نهايتا تا پايان سال 95 به مرحله ابگيري برسد.

محيط زيست بالاخره زورش رسيد؟

حالا سال 95 فرارسيده اما خبر تعطيلي موقت احداث سد تنگ سرخ جايگزين اخبار مربوط به اتمام عمليات اجرايي و ابگيري سد شده است. سدي که به نوعي پروژه مشترک استان فارس و کهگيلويه و بويراحمد محسوب مي شد و قرار بود هر دو استان ازمنافع ان بهره مند شوند در سفر چند روز پيش هيئت دولت به استان کهگيلويه و بويراحمد حکم تعطيلي گرفت و وزير نيرو در بازديد از محل احداث سد دستور توقف موقت روند این پروژه را صادر کرد!

پس از صدور دستور مذکور مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کهگیلویه وبویراحمد با بيان اينکه رئیس جمهور از سد تنگ سرخ به عنوان مهم‌ترین پروژه آبی استان یاد کرده اند گفت: به طور قطع هدف از احداث این سد تامین آب شرب بلند مدت شهر یاسوج است.

علی داودی مهر با اشاره به اينکه سد در این فرصت زمانی بازبینی و مطالعه می‌شود اعلام کرد: مقرر شده فعلا جای دیگري برای تامین آب شرب شهر شیراز پیش بینی شود و تنها آب شرب شهر یاسوج، بخشی از نیاز صنایع و تنظیم محیط زیست در 15میلیون مترمکعب در سال برای حق آبه پایین دست از محل میان حوزه در نظر گرفته شود.

داودی مهر با بیان اینکه اسناد سد آماده و در حال بررسی هستند، گفت: همزمان برای استفاده از توان بخش خصوصی و فاینانس داخلی و خارجی اقدام می‌شود که تا کنون 4 فاینانس اعلام آمادگی کردند.

پس از آن معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان محیط زیست کشور هم درخصوص وضعیت سد تنگ سرخ گفت: این موضوع در مرحله کارشناسی است و تا زمانیکه محیط زیست مجوز صادرنکند هیچ ارگانی نمی تواند کاری را انجام دهد. معصومه ابتکار با بيان اينکه سد تنگ سرخ در مرحله ارزیابی است و تاکنون اتفاق جدید در این خصوص روی نداده است زیرا هیچ سدی بدون ارزیابی ساخته نخواهد شد! سعي کرد اين بار مخالفت خود را با تداوم فعاليت اين پروژه با شرايط کنوني را سريح تر بيان کند. با اين حال اظهارات اخير ابتکار واکنش هاي متفاوتي را در پي داشت. در حالي که برخي کارشناسان صحبت هاي وي را به منزله توقف کامل ادامه ساخت اين پروژه تعبير مي کنند برخي ديگر با استناد به صحبت هاي مشابه وي در دو سال پيش معتقدند اين واکنش در پاسخ به بالا گرفتن اعتراضات مخالفان بوده و پس از فراموش شدن موضوع و به قول معروف افتادن آب از آسياب دوباره روند پروژه به حالت قبل بر مي گردد. چرا که پيش از ان هم در اذر ماه سال 92 در سفر ابتکار به شیراز موضوع سد تنگ سرخ به عنوان یک تهدید برای دریاچه مهارلو که پایین دست این سد قرار دارد مطرح شد و برخی از اعضای تشکل های زیست محیطی و استادان دانشگاه خواستار توقف اجرای این طرح شدند!

همان زمان رييس سازمان حفاظت محيط زيست با بيان اينکه بحث احداث سد تنگ سرخ با جدیت توسط سازمان محیط زیست پیگیری می‌شود اعلام کرد در صورتی که این سد تهدیدی تازه باشد از احداث آن جلوگیری می‌شود!

ابتکار با اشاره به قانون "ارزیابی زیست محیطی" برای انجام هر گونه فعالیت زیست محیطی عمده توسعه کشور گفته بود: طبق این قانون، پیش از تصمیم‌گیری احداث سد‌ها ارزیابی می‌شود که این سد، برای منطقه چه ضررها و سود‌هایی دارد و در صورتی که مضرات احداث سد بیشتر از فواید آن باشد از احداث آن جلوگیری می‌شود و یا اینکه اگر این عوارض قابل مهار و کنترل باشد، با شرایطی ساخت سد دنبال می‌شود.

وي همچنين اعلام کرده بود: احداث سد تنگ سرخ تا هنگامی که مورد تائید اداره کل محیط زیست این استان قرار نگیرد و مورد اعتراض و شکایت حقوقی بوده و از نظر ارزیابی مشکل داشته باشد، انجام نخواهد شد!

اما چند روز بعد بازاخباري از تداوم فعاليت کارگاه اجرايي اين سد و نياز به افزايش اعتبار براي تکميل آن منتشر شد!

با اين حساب شايد بتوان گفت هنوز هم نمي توان با قطعيت در خصوص توقف يا تداوم روند ساخت اين سد حرفي زد و معلوم نیست تکلیف چند سال مطالعه و فعالیت برای احداث این سد و هزینه های صرف شده ، چه می شود؟!