با افزايش تنشها بين روسيه و ناتو بهويژه خصومت فزاينده بين مسكو با كشورهاي حوزه بالتيك (ليتواني، لتوني و استوني) بيش از 300 هزار نيروي زميني سازمان پيمان آتلانتيك شمالي (ناتو) به حالت آمادهباش درآمدهاند. ينس استولتبرگ، دبيركل ناتو اعلام كرده كه اين ائتلاف اميدوار است زمان واكنش هزاران نفر از نيروهايش را به منظور پاسخ موثرتر به شرايط رزمي كاهش دهد. به گفته آدام تامسون، نماينده انگليس در ناتو احتمالاً 300 هزار نيروي ناتو در وضعيت آمادهباش هستند. هدف از اين اقدام، تسريع زمان واكنش اين نيروها است . هدف ناتو اين است كه زمان اعزام و استقرار اين نيروها را از شش ماه به دو ماه تقليل دهد. با اين حال نيروهاي واكنش سريع اين سازمان قادر به استقرار سريع در نقاط مختلف اروپاي شرقي فقط ظرف چند روز هستند.
اين تحولات نشان ميدهد كه تقابل بين روسيه و ناتو در شرق اروپا ابعاد جديدي يافته و به مرزهاي خطرناكي رسيده است . اين مسئله بهويژه با توجه به ادامه اقدامات تحريكآميز ناتو مانند استقرار يگانهاي نظامي جديد در كشورهاي حوزه بالتيك و لهستان و نيز برگزاري رزمايشها در جوار مرزهاي روسيه بهويژه در درياي بالتيك تشديد شده است. بهانه ناتو براي اين اقدام جديد، اقدامات نظامي روسيه در شرق اروپا، يعني در مرزهاي غربي اين كشور است . بهويژه اينكه روسيه اقدام به استقرار شمار قابلتوجهي از نيروها و تجهيزات نظامي در منطقه محصور كالينگراد در جوار مرزهاي لهستان و ليتواني كرده و همين مسئله بهويژه كشورهاي حوزه بالتيك را به هراس افكنده است. اين مسئله با توجه به سابقه تاريخي تهاجم و اشغال كشورهاي سهگانه بالتيك در جريان جنگ جهاني دوم، باعث شده اين كشورها همواره بهدنبال متحدان خارجي براي حفاظت از خود باشند و در اين راستا، شاهد پيوستن آنها به ناتو در دهه اول قرن بيستويكم بوديم. نگراني اين كشورها از تكرار سناريوي مشابه الحاق شبهجزيره كريمه به روسيه در سال 2014 در مورد آنها است. هدف اعلامي از اقدامات ناتو بهويژه تقويت قابلتوجه شمار نيروهاي مستقر در شرق اروپا و نيز آمادهباش 300 هزار نفر از نيروهاي نظامي اين سازمان اطمينان دادن به كشورهاي تازه عضو ناتو در شرق اروپا از جمله لهستان و سه كشور بالتيك است تا مانع از اقدام احتمالي روسيه براي حمله ناگهاني و اشغال اين كشورها بهويژه سه كشور كوچك لتوني، استوني و ليتواني شود. به زعم تحليلگران غربي، در صورت آغاز جنگ، روسيه ميتواند نيروهاي نظامي مستقر ناتو در كشورهاي بالتيك را فقط در چند ساعت شكست دهد و اين كشورها را به تسخير درآورد. از سال 2014 تاكنون، ناتو حضور نظامي خود را در كشورهاي شرق اروپا كه همسايه روسيه هستند، تقويت كرده است. افزايش حضور ناتو در شرق اروپا بهويژه حوزه بالتيك در شرايطي است كه روسيه بارها نسبت به اين اقدام هشدار داده است.
با افزايش اين تنشها، دو طرف به نوعي به نمايش قدرت در برابر يكديگر پرداختهاند و در اين ميان ناتو به عنوان بازوي نظامي غرب بيشتر حالت تهاجمي و تهديدكننده عليه روسيه به خود گرفته است. در عين حال ناتو بر مبناي سياست گسترش به شرق، پس از فروپاشي شوروي در سال 1991 تلاش مستمري را براي به عضويت در آوردن كشورهاي شرق و مركز اروپا آغاز كرد . اين رويكرد ناتو با مخالفت شديد روسيه مواجه شده است. از ديدگاه روسها اين اقدام ناتو بهمنظور دربرگيري روسيه و انزواي روز افزون آن صورت ميگيرد. بدين ترتيب سياست گسترش ناتو به شرق همچنان يكي از تهديدات خارجي بالقوه براي روسيه محسوب ميشود. رويكرد خصمانه ناتو و ادامه تلاش آن براي پيشروي به سوي شرق باعث شده روسيه در دكترين امنيت ملي خود، ناتو را به عنوان يك تهديد براي امنيت ملي روسيه تلقي كند. مقامات مسكو به اين نتيجه رسيدهاند كه دشمني و خصومت غربيها عليه روسيه نه پديدهاي زودگذر بلكه بهمثابه رويكردي مستمر و پايدار از جانب ناتو و امريكا عليه روسيه دنبال ميشود. در عين حال بدعهدي ناتو و زير پا گذاشتن توافقنامه 1997 در زمينه عدم استقرار دائمي نيروهاي نظامي در شرق اروپا از سوي ناتو باعث شده روسيه نيز حضور فعال نظامي در مرزهاي غربي خود و در مجاورت كشورهاي اروپاي شرقي مانند لهستان و جمهوريهاي بالتيك و همچنين در درياي سياه را در سرلوحه اقدامات نظامي خود قرار دهد و در عين حال با اقداماتي مانند برگزاري رزمايش مشترك با صربستان بر ادامه حضورش در بالكان تأكيد ورزد.
