در كنار از بين رفتن بناهاي ميراثي در شهرهاي كشور، بيتوجهي به معماري ايراني –اسلامي سبب شده است تا در كنار ساخت و سازها در شهرهاي كوچك و بزرگ شهرها و سازههاي شهري ما از هويت اصلي خود دور بمانند. در حقيقت نه تلاشي براي حفظ معماري ايراني – اسلامي به صورت جدي صورت ميگيرد و نه در مراكز علمي به اين موضوع اهتمامي صورت ميگيرد. گويا اشتياق به اين معماري فقط روي كاغذ و در سخنرانيها صورت ميگيرد و ميتوان گفت كاهش روابط اجتماعي و خويشاوندي با بيتوجهي به معماري ايراني – اسلامي در حال افزايش است.
بر اين اساس لازم است تا دستگاههايي مانند شوراي شهر، شهرداري، وزارت كشور، وزارت ارشاد، حوزههاي علميه، دانشگاهها و همچنين تودههاي مردم براي رعايت الگوهاي ايراني - اسلامي در ساخت و سازها توجه جدي داشته باشند تا سبك زندگي ايراني - اسلامي در كشور رونق يابد؛ زيرا در هيچ زمينهاي سبك زندگي و فرهنگ اصلاح نميشود مگر مردم و مسئولان در اين رابطه همكاري لازم را با هم داشته باشند و از آنجايي كه كشور ما كشوري اسلامي است بايد ساخت و سازها و طراحي شهري معرف معماري ما در دنيا باشد؛ تمامي ساختمانها به ويژه ساختمانهاي عمومي كشور نيز بر اساس مباني اسلامي بايد ساخته شوند تا الگوي مناسبي براي اشاعه سبك زندگي ايراني – اسلامي باشد. بر اين اساس لازم است تا در برنامههاي بلندمدت و كوتاهمدت به اين موضوع بيشتر توجه صورت گيرد و نه اينكه در برنامه ششم توسعه كشور هم اين موضوع مغفول بماند.
معماري ايراني- اسلامي از برنامه ششم جا ماندمتأسفانه در سالهاي اخير معماري ايراني- اسلامي به فراموشي سپرده شده و در جاي جاي كشور و كوچههاي كج و معوج شاهد رشد ساختمانهاي بلند بدون رعايت الگوي معماري ايراني – اسلامي هستيم. نمايندگان مردم در خانه ملت با انتقاد از مغفول ماندن معماري ايراني – اسلامي در برنامههاي پنجم و ششم توسعه، مطرح كردند كه حتي عملكرد كارگروه سيما و نظارت شهري نيز روي كاغذ مانده است. به طوري كه ديدن انواع و اقسام شيوههاي معماري در سطح كلانشهرها و حتي شهرهاي كوچك كه با شيوه معماري ايراني – اسلامي هيچ گونه سنخيتي ندارد، بسيار آزاردهنده است و متأسفانه به اين موضوع اساسي كه موجب مانايي و ماندگاري تاريخ، هويت و شناسنامه كشورمان است توجه چنداني نميشود. طبق اعتراف بسياري از معماران و هنرمندان برجسته جهان معماري ايراني – اسلامي از الهام بخشترين منابعي است كه معماران، هنرمندان و شهرسازان در سراسر جهان براي ارائه آثار هنري خود در گوشه و كنار جهان همواره به آن مراجعه كردهاند. نمايندگان مردم در خانه ملت با انتقاد از فراموشي معماري ايراني – اسلامي در برنامههاي پنجم و ششم توسعه مطرح كردند كه علاوه بر تلاش براي گنجاندن طرح جامع معماري شهرسازي ايراني – اسلامي در برنامه ششم توسعه بايد در جهت تنظيم و تدوين قوانين الزامآور براي شهرداريها، سازمان شهرداريها و حوزههاي مجري امر و ناظران و حتي سازمان نظام مهندسي گام برداريم. عبدالكريم حسين زاده، عضو كميسيون عمران مجلس با انتقاد از اينكه معماري ايراني- اسلامي از جمله موضوعات فراموش شده در كشور است، ميگويد: هرچند مقرر شد طرح جامع معماري شهرسازي ايراني – اسلامي در برنامه پنجم توسعه گنجانده شود اما متأسفانه نسبت به اين مهم غفلت شد و علاوه بر اين در برنامه ششم توسعه هم جزو پيشنهادات نبوده است؛ البته تلاش خواهيم كرد اين موضوع در برنامه ششم توسعه گنجانده شود. نماينده مردم نقده و اشنويه در مجلس شوراي اسلامي از نبود نظارت و عدم رعايت الگوي ايراني – اسلامي در ساخت و سازها انتقاد كرده و ميافزايد: متأسفانه با بيتوجهي نسبت به الگوي ايراني – اسلامي در ساخت و سازهاي شهري، شهرهاي كشور فاقد هويت ايراني – اسلامي شدهاند زيرا سيما و نماي بيروني و دروني خانهها كه بايد مبين و نشانه يك هويت خاص شهري باشد به سرعت در حال از بين رفتن است. اين نماينده مردم در مجلس دهم با بيان اينكه دو عامل مهم در بيتوجهي نسبت به هويت تاريخي ايراني – اسلامي در ساخت و سازها و معماري شهري مؤثر است، تأكيد ميكند: هيچ تلاشي در راستاي حفظ معماري ايراني – اسلامي نشده است و نوع مداخلاتمان هم در مبحث بهسازي، بازسازي، احيا و نوسازي جاي بحث دارد. حسينزاده با تأكيد بر اينكه شاخصهاي اساسي در ساخت و سازهاي شهري رعايت نميشود، ميگويد: راهكار توجه به رعايت اصول معماري ايراني – اسلامي در ساخت و سازهاي شهري الزامات قانوني و نظارت قانوني محكم است تا اين انحراف مسيري كه در شهرسازي و معماري كشور به وجود آمده مجدداً به مسير خود برگردد؛ بايد روي برگههاي ساخت و ساز و همچنين مجوزهاي ساخت و ساز شاخص تعريف كرده و اجازه ندهيم معماران و متوليان از اين شاخصها عدول نمايند.
كوتاهي وزارت شهرسازي در تهيه سازوكارهاي معماري اصيل صديف بدري، سخنگوي كميسيون عمران مجلس هم از نبود هويت ايراني - اسلامي در معماري شهرهاي كشور انتقاد كرد. سايت خانه ميگويد: وزارت راه و شهرسازي، شهرداريها و نظام مهندسي كشور بايد با همافزايي در جهت هويتبخشي به سيماي شهري گام بردارند و با تعامل مؤثر شهرهاي كشور را از بيهويتي نجات دهند. نماينده مردم اردبيل، نمين، نير و سرعين در مجلس شوراي اسلامي با انتقاد از اينكه درآمد و منافع اقتصادي در شهرسازي بيشتر مورد توجه قرار ميگيرد تا زيباسازي و توجه به معماري ايراني – اسلامي، ميافزايد: از آنجايي كه بيتوجهي به معماري ايراني- اسلامي و تراكمفروشي به عواملي همچون نبود درآمد پايدار شهرداريها برميگردد بنابراين دولت و مجلس بايد هرچه سريعتر نسبت به تعيين تكليف لايحه درآمد پايدار شهرداريها اقدام كنند. وي بر لزوم تعيين تكليف هرچه سريعتر لايحه درآمدهاي پايدار شهري از سوي دولت براي جلوگيري از تراكمفروشي تأكيد كرد و ميگويد: مجلس هم بايد همكاري مناسبي را در تعريف منابع پايدار شهرداريها داشته باشد تا شهرداريها براي تأمين درآمدهاي خود تنها به سمت تراكمفروشي و كسب درآمد از محل صدور پروانه ساختمان سوق پيدا نكنند. بر اين اساس متأسفانه وزارت راه و شهرسازي در سياستگذاري، اعمال نظارت و تهيه ساز و كارهاي معماري ايراني و اسلامي كوتاهي كرده و بيشتر به سمت انجام كارهاي روزمره گرايش دارد تا توجه و نظارت بر نحوه ساختمانسازي و رعايت الگوهاي معماري ايراني – اسلامي.
وي با تأكيد به خانه ملت ميگويد: بنابراين اين دستگاه سياستگذاري مناسبي در اين رابطه انجام نداده و حتي به دستورالعملها و الگوسازي هم توجهي نكرده است به همين دليل مشاهده ميكنيم حتي در ساختمانهاي دولتي و نهادهاي عمومي هم به رعايت الگوي معماري ايراني – اسلامي توجه چنداني نداشته و نسبت به حفظ سنت و معماري كشور غفلت شده است.
طراحي ساختمانهاي دولتي رضايتبخش نيست متأسفانه با وجود تأكيدات مقام معظم رهبري تغيير سريع و گسترده در اين زمينه صورت نگرفته، طراحي ساختمانهاي دولتي و عمومي نيز رضايتبخش نيست در حاليكه يكي از مؤلفههاي اصلي در بحث سبك زندگي ايراني- اسلامي توجه به معماري ايراني- اسلامي است. عباس گودرزي نماينده مردم بروجرد و اشترينان در مجلس شوراي اسلامي از فراموشي سبك زندگي ايراني – اسلامي در كشور انتقاد كرده و ميگويد: غربيها با ترويج معماري خود در كشور ارزشها و فرهنگ كشور را به تاراج برده و ارزشها را به ضد ارزش و ضد ارزشها را به ارزش تبديل كردند.
اين نماينده مردم در مجلس دهم از طراحي و ساخت خانههاي30 متري در پايتخت انتقاد كرده و ميافزايد: چنين بناهايي علاوه بر مغايرت با معماري ايراني – اسلامي موجبات ترويج زندگي مجردي و كاهش ازدواج ميشود.
نماينده مردم در مجلس با تأكيد بر اعمال الگوهاي ايراني- اسلامي در تهران، تصريح ميكند: اقشار مختلف از كشورهاي مختلف به پايتخت كشور سفر ميكنند و نخستين چيزي كه اين اقشار را ميتواند به فرهنگ و هنر ايران پيوند دهد منظر و ظاهر پايتخت است، از اين رو بايد الگوي ايراني- اسلامي با دقت و وسواس بيشتري در اين شهر اعمال شود. گودرزي با بيان اينكه فراموشي سبك زندگي ايراني – اسلامي، كاهش روابط اجتماعي و خويشاوندي را به همراه خواهد داشت، ميافزايد: در گذشته الفت و همدلي زيادي ميان خانوادههاي ايراني وجود داشت اما متأسفانه با ترويج سازههايي با سبك غربي و متراژ پايين در عمل موجب گسترش فرهنگ مجردي، مقابله با نهاد خانواده، از هم پاشيدن نهاد مقدس خانواده و كاهش روابط اجتماعي شدهايم كه روند زندگي را بسيار سخت كرده است.
اجراي معماري ايراني و اسلامي در قلب پايتخت بافتهاي تاريخي شهر تهران در اولويت براي ايجاد معماري ايراني و اسلامي هستند كه در اين راستا به مناطق11 و12 الگوهاي معماري و مسكوني در حوزه سكونت، ارائه شده است. سهيلا صادق زاده، مدير كل معماري و ساختمان معاونت شهرسازي شهرداري تهران ميگويد: با توجه به اهميت موضوع«نما» در منظر شهري طي يك سال گذشته فعاليتها و اقدامات مؤثري در حوزه ساماندهي نماي سازههاي شهري با تشكيل كميته نما در مناطق 22 گانه انجام شده كه طي جلساتي با حضور اعضاي كميته هدايت طراحان به سمت طراحي ايراني و اسلامي شكل گرفته است. وي ميافزود: در اين جلسات سعي ميشود كه معماري بومي جايگزين معماري غربي شود كه در اين راه فرهنگسازي در ميان شهروندان نقش مهمي را ايفا ميكند. مدير كل معماري و ساختمان شهرداري تهران ميافزايد در سال گذشته مطرح كردن مقوله نما در سطح جامعه انجام شد كه در كنار آن شناسايي نيازها، اولويتها، سلايق، مشاركت مردم، آموزش و اطلاعرسانيهاي مستمر مد نظر قرار گرفت و امسال نيز با همكاري سازمان زيباسازي به وسيله تبليغات محيطي و همچنين ارسال پيامهاي اطلاعرساني براي عموم شهروندان، موضوع نما در مقياس وسيعتري در جامعه مطرح ميشود. بر اين اساس به گفته صاحب نظران بايد موضوع رعايت الگوي معماري ايراني – اسلامي در صدر موضوع ساخت و ساز باشد؛ در اكثر كشورهاي دنيا موضوعات مالي در ساخت و سازها آخرين گزينه است و اولين گزينه آنها توجه به هويتهاي شهري، جمعي و اجتماعي است؛ در حاليكه معماري ايراني – اسلامي بخش عظيمي از هويت جمعي كشور ما است اما متأسفانه به اين موضوع اساسي كه مانايي و ماندگاري تاريخ هويت و شناسنامه كشورمان است توجهي نميشود.
