براساس آمار اعلامي از سوي مراكز و كارشناسان حوزه انرژي، مصرف انرژي دركشور ايران 2/5 برابر استانداردهاي جهاني است و بيش از 40 درصد انرژيها نيز در ساختمانها مصرف ميشود و به دليل آنكه مباحث و ضوابط و مقررات ساخت و ساز رعايت نميشود ميزان هدررفت انرژي در ساختمان و سازههاي شهري و حتي شهرهاي كشور بسيار بالاست. اين در حالي است كه مصرف بالا و هدررفت انرژي در ساختمانها و استفاده غيراصولي از انرژي سبب شده است تا بخش زيادي از هزينه براي تأمين انرژي مصرف شود. در حقيقت ساختمان، سازمانهاي شهري و شهرهاي كشورمان ايران انرژي گريز هستند و ميتوان با رعايت ضوابط و مقررات و مباحث 19 مقررات ملي ساختمان از هدررفت انرژي كه عامل محرك و توسعه كشور به حساب به ميآيد كاست و ضمن كاهش هزينهها در ساخت و سازها در مسير اقتصاد مقاومتي گام برداشت و سازههاي عايق در برابر هدررفت انرژي احداث كرد كه اين امر موجب تحرك بازار اشتغال در حوزههاي مختلف و مباحث ساخت وساز خواهد شد.
هدررفت سرمايههاي ملي با هدررفت انرژي
در بسياري از ساختمانهاي قديمي و حتي نوساز، ميزان هدررفت انرژي بسيار بالاست. اين امر در مراكز و مكانهاي عمومي و حتي در ساختمانهاي دستگاههاي دولتي نيز سبب شده است تا براي تأمين انرژي مورد نياز سازهها و فضاي عمومي از چندين روش همزمان براي تأمين انرژي مورد نياز مورد استفاده قرار گيرد. به عنوان مثال در برخي از شعبات بانك، در فصل گرم سال وقتي وارد فضاي اين شعبات ميشويد چندين دستگاه خنككننده همزمان در حال كار هستند تا سرماي مورد نياز آن فضا را تأمين كنند. هدررفت انرژي در اين مكانها به دليل رعايت نكردن ضوابط و مقررات ملي ساختمان بسيار بالاست. اين موضوع در ساختمانها و سازههاي شهري نيز صدق ميكند. براين اساس به تعداد ساختمانها و سازههاي شهري هدررفت انرژي به صورت تصاعدي بالا رفته و تأمين انرژي از يك سو و از بين رفتن ذخاير و منابع انرژي از سوي ديگر سبب ميشود تا كشور هزينههاي بالايي را براي هدررفت انرژي بپردازد.
نبود نظارتهاي سيستمي و كافي و استفاده نكردن از روش جديد و كارآمد در جلوگيري از هدررفت انرژي و همچنين بيتوجهي به انرژيهاي نو، كشور ما را در زمره كشورهايي قرار داده است كه مصرف انرژيهاي مختلف در بالاترين حد ممكن قرار دارد. در حقيقت ساختمان و انرژي، هر دو سرمايه ملي به حساب ميآيند و درست مصرف كردن را هم ميتوان از سرمايههاي ملي و معنوي جامعه به حساب آورد.
در اين زمينه مديرعامل شركت مادرتخصصي توانير با اشاره به ابلاغيه بهينهسازي مصرف انرژي در ساختمانهاي دولتي ميگويد: اين ابلاغيه وزارت نيرو مربوط به بحث استفاده از انرژيهاي نو در تأمين برق ساختمانهاست كه به تصويب دولت رسيده و به استانداريها ابلاغ شده است.
آرش كردي ميافزايد: ما هم از طريق شركتهاي توزيع در حال هماهنگي هستيم تا پس از هماهنگي در شوراهاي اداري، راهكارهاي آن را به افرادي كه دنبال خدمات هستند معرفي كنند تا اين بحث را توسعه دهيم و دولت در اين مسير از بدنه خود شروع ميكند. وي با بيان اينكه در بخش استفاده از انرژيهاي نو در ساختمانهاي دولتي، هزينهها واحد و به ازاي هر كيلو وات حدود 5 ميليون تومان هزينه صرف ميشود تأكيد ميكند: هرچه رقم بالاتر برود، قيمت پايينتر ميآيد و ارزانتر ميشود.
الزام به مديريت مصرف انرژي در معماري كردي با تأكيد بر اينكه ادارات دولتي بايد برآورد كنند تا در فضاهاي باز، پشت بامها و هرجايي كه امكان دارد از انرژيهاي تجديدپذير استفاده كرده و پنلهاي خورشيدي نصب كنند، ميگويد: توجه نهادهاي دولتي به اين موضوع مهم اجباري و الزامي است. كردي با بيان اينكه راهكارهاي تشويقي بيشتر مربوط به بخش خصوصي و راهكارهاي اجباري متوجه ارگانها و نهادهاي دولتي است، در پاسخ به اينكه چه اقداماتي انجام شده تا اين راهكارها الگويي براي ارگانهاي ديگر باشد، تأكيد ميكند: ما در اين زمينه سمينارهاي مختلفي برگزار ميكنيم و براي نمونه يكي از ظرفيتهاي ما استفاده از ظرفيت بسيج اصناف، ادارات و اقشار است كه ما سال گذشته در بحث مديريت مصرف از طريق بسيج بسيار فعاليت كردهايم. وي همچنين با اشاره به فعاليتهاي تبليغاتي در اين زمينه معتقد است آنچه جهتگيري ما در بخش مديريت مصرف را شامل ميشود، اين است كه بيشترين اثرگذاري را روي منابع اصلي انرژي داشته باشيم و روي مباحثي نظير جابهجايي ساعات پيك و موضوعات مشابه كار كنيم كه ميتواند پاسخگو باشد. كردي در عين حال مديريت مصرف انرژي را علم بسيار گستردهاي دانست كه داراي ابعاد و جهات بسيار مختلفي است و ميگويد: از جمله اين ابعاد كاهش ميزان شدت انرژي تا مباحث مربوط به جابهجايي ساعات پيك و مباحث مرتبط با مديريت مصرف است و اولويت فعلي ما جابهجايي ساعات پيك است.
كاهش مصرف انرژي در بخش ساختمان عضو هيئت علمي دانشگاه شيراز با تأكيد بر اجراي قوانين انرژي در ساختمانسازي كشور، ميگويد: توسعه پايدار و حفظ محيط زيست در فعاليتهاي صنعت ساختمان امر مهمي است كه توجه متخصصان امر را در اغلب كشورهاي جهان به خود جلب كرده است. محمدحسن فلاح افزود: متأسفانه اكنون بهكارگيري مصالح ساختماني مدرن با استفاده از روشهاي ساخت و ساز سنتي و سازگار نبودن سيستمهاي ساختمانسازي رايج در كشور براي كارگذاري عايق حرارتي كه سبب هدر رفتن مقدار زيادي انرژي در بخش ساختمان ميشود، امري بارز و مشكلساز در صنعت ساختمانسازي امروز كشور است. وي معتقد است اين شيوه ساختوساز در كشور نشان داده است كه مشكلات كمي (برآورده نكردن نيازها) و كيفي (مقاومت مناسب ساختمانها در برابر زلزله، كوتاهي عمر مفيد بنا، فرسايش به علت عوامل اقليمي، توليد ضايعات ساختماني بيش از حد در حين اجرا، ناكارايي امكان بازيافت مصالح ساختماني و غيره) را به همراه دارد.
اين استاد دانشگاه تأكيد ميكند: اين عوامل مشكلات محيطزيست و توسعه پايدار در صنعت ساختمانسازي كشور است كه نيازمند مطالعه و تحقيق و ارائه راهكارهاي مناسب جهت تعيين معياري براي انتخاب مصالح ساختماني مناسب و سيستمهاي ساختماني كارآمد براي هدفهای مختلف و در اقليمهاي متفاوت است. فلاح با اشاره به اينكه يكي از راهحلهاي مناسب و اجرايي براي كاهش مصرف انرژي، كيفيسازي ساختمان است ميگويد: توسعه و اجراي معماري پايدار شامل دو بعد سنجش و ارزيابي انرژي موردنياز و بعد دوم ارائه جزئيات اجرا است.
عضو هيئتعلمي دانشگاه شيراز به سایت صما تأكيد ميكند: معماري پايدار را شايد بتوان يكي از جريانهاي مهم معاصر بهحساب آورد كه عكسالعملي منطقي در برابر مسائل و مشكلات عصر صنعت به شمار ميرود. براي مثال، 40 درصد از ذخاير سوختي در ساختمانها مصرف ميشود كه اين به نوبه خود منجر به بحرانهاي زيستمحيطي شده و خواهد شد. بنابراين، ضرورت ايجاد و توسعه هرچه بيشتر مقوله پايداري در معماري بهخوبي قابلمشاهده است.
وي در مورد اهداف معماري پايدار معتقد است هدف معمار در كنار كارفرما در اصل براي رسيدن به يك تراكم بالا در عين حفظ كيفيت بنا و امكانات آن در حدي فوقالعاده و ايجاد يك سبك زندگي پايدار است. ضمن آنكه طراحي و ساختوساز آنكه نتيجه شگردهاي خاص كالبدي و محيط داخلي است با خرد اقليم و زيستبوم خود كاملاً سازگار است. بسياري از اين اهداف با احترام به معيارهاي گذشته و انعكاس آن در زندگي امروز حاصل ميشود. فلاح ميگويد: معماري پايدار بايد از نقطه صفر شروع و به نقطه 100 برسد. افزودن تجهيزات مؤثر براي كاهش مصرف انرژي مكمل معماري پايدار است و اين تجهيزات صرفاً نميتواند بنايي باعنوان معماري پايدار ايجاد كند.
رونمايي از جلد دوم مبحث نوزدهم مقررات ملي ساختمان همزمان با برگزاري دومين همايش قوانين انرژي در ساختمان با حضور وزير راه و شهرسازي و مسئولان عاليرتبه نظام مهندسي، وزارتخانههاي نيرو، راه و شهرسازي و كميسيون انرژي مجلس، از جلد دوم كتاب «راهنماي مبحث نوزدهم مقررات ملي ساختمان» رونمايي خواهد شد. اين كتاب توسط كميته مبحث نوزدهم مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي و نيز گروه تدوين مبحث نوزدهم مقررات ملي ساختمان تدوين شده است كه محتواي آن دربرگيرنده جزئيات اجرايي عايقكاري حرارتي ساختمانها و هدف از انتشار آن بهروزرساني قوانين و مقررات جهت توسعه و ساخت ساختمانهاي كممصرف است.
گفتني است در حال حاضر اجراي مبحث 19 مقررات ملي ساختمان در تمامي ساختمانهاي دولتي اجباري است و اجراي آن براي بخش غيردولتي در تمامي ساختمانهاي تهران و شهرهاي تابعه، در ساير شهرها بر اساس زيربناي ساختمان و مطابق با برنامه زمانبندي الزامي ميباشد.
شايان ذكر است براساس گزارش دبيرخانه دومين همايش قوانين انرژي در ساختمان، اولويت و اهميت اصلاح الگوي مصرف در راستاي تحقق اقتصاد مقاومتي، آشنايي با آخرين دستاوردهاي علمي- اجرايي در حوزه بهينهسازي مصرف انرژي و توليد انرژي پاك، آشنايي با تكنولوژي و آخرين دستاوردهاي بينالمللي در اجراي راهكارهاي بهينهسازي مصرف انرژي، ايجاد همافزايي ميان ارگانهاي ذيربط جهت اجراي راهكارهاي بهينهسازي مصرف انرژي و ترويج فرهنگ بهينهسازي مصرف انرژي در ميان بهرهبرداران و تأكيد بر اهميت انرژي و محيط زيست از شاخصترين اهداف اين همايش به شمار ميرود.
درست مصرف کردن، گامی برای تحقق اقتصاد مقاومتی برخي كارشناسان معتقدند با رعايت مسائل و ضوابط و مقررات در ساخت و سازها، علاوه بر مصرف بهينه انرژي ميتوان با صرفهجويي بلندمدت هزينهها را براي مقاومسازي سازهها به كار برد. در حقيقت توجه به برچسب انرژي ساختمان در كشور ايران كه ساخت و ساز در آن در جريان است ميتواند به عنوان يك عامل اصلي مورد توجه قرار گيرد و جلوي عقبماندگي ما را در مصرف بالاي انرژي بگيرد. اينكه بتوانيم با كمترين انرژي بيشترين بهرهبرداري را به عمل آوريم هنري است كه بايد بدون توجه ويژهاي صورت بگيرد و گام برداشتن در اين مسير در شرايط كنوني كشور كه در مسير توسعه پايدار قرار گرفته است ميتواند ما را در تحقق يافتن اقتصاد مقاومتي ياري برساند و در بيان ديگر ميتوان گفت ابزار اصلي در حوزه ساخت و ساز بعد از مقاومسازي و بهينه کردن مصرف و جلوگيري از هدررفت انرژي در سازههايي است كه ميتواند ما را در دستيابي به بخشي از اقتصاد مقاومتي ياري برساند. اين اقدام گامي است كه ميتوان با يك تير چند نشان را همزمان مورد هدف قرار داد و به توسعه پايدار كشور كمك بسزايي كرد و سبب جلوگيري از تخريب محيط زيست و زيست شهري شد؛ گامي كه ميتواند در توسعه كشور بسيار مؤثر واقع شود.
