شايد كمتر كسي پرسيده باشد كه چرا از ميان كتاب سرخ اسلام كه سرشار از رشادتهاست، امام خميني(ره) از محرم به عنوان قلب تپنده اسلام ياد كرده و فرمودند:«اين محرم و صفر است كه اسلام را زنده نگه داشته است.» قيام امام حسين(ع) عليه ظلم زمانه- فارغ از تمام اهداف خود - يك خروجي و نتيجه بسيار مهم در داخل جامعه اسلامي داشت و آن «بيداري سياسي و اجتماعي و به راه افتادن موجي از قيامهاي حقجويانه» بود. پس از واقعه عاشورا بسياري از گروههاي فكري سازشكار و كساني كه به اسلام «ماكياوليستي» معاويه كه به انواع فساد آلوده شده بود تن داده بودند، عليه ظلم زمان خويش خروج كردند. آرمان بسياري از اين انقلابها الگوپذيري از قيام عاشورا و سپس «تشكيل حكومت اسلامي يا حكومت صالحان» در جامعه بود. دامنه چنين خيزشهايي متأثر از«حماسه حسيني» تا عصر حاضر كشيده شده است. بدون شك ريشه امواج بيداري اسلامي كه امروزه مرزهاي كشورها و تمدنهاي مختلف جهان را درمينوردد، بايد به آرمانهاي سياسي قيام عاشورا مربوط دانست. الگوپذيري از مهمترين سلاح امام حسين(ع) در كربلا، يعني توكل و مقاومت، زمينهساز تحركات اجتماعي و جريانهاي اسلامي متعددي پس از خود بوده است. شكلگيري «جريانهاي مقاومت» در مقابل نيروي ظالم يا غاصب در سرزمينهاي مختلف اسلامي نشان از تحقق نتايج بلندمدت عاشورا و از نشانههاي اعجاز سياسي نهضت حسيني است.
با نگاهي تطبيقي به ويژگيهاي سياسي زمانه امام حسين(ع) و شرايط آغازين انقلاب اسلامي ميتوان به مشتركات قابل توجه در هر دو برهه و نيز نقش نهضت عاشورا در بيدارسازي سياسي و اجتماعي در قرن حاضر پي برد. قيام امام حسين(ع) در شرايطي بود كه جامعه اسلامي فشار شديدي را ناشي از ظلم و فساد و بيعدالتي متحمل بود.«انحراف از درون» بزرگترين خطري به شمار ميرفت كه جامعه زمان حسينبنعلي(ع) با آن دست به گريبان بود. امام حسين(ع) با علم به اينكه انحراف از داخل تفكر اسلامي از تهديدات بيرون بدنه اسلام خطرناكتر است، عليه آن قيام كرد و تا پاي جان مقاومت و مبارزه كرد. تاريخ گواه است در زمان حكومت پهلوي نيز جامعه ايران از فساد و بيعدالتي مشابهي رنج ميبرد. اگرچه مردم ايران در آن زمان نيز مسلمان و شيعه بودند، اما به علت حكومت غيراسلامي و فاسد، جامعه از درون در حال فروپاشي بود و در چنين دورهاي آموزههاي عاشورا و تأسي از مقاومت امام حسين(ع) و يارانش در كربلا نقشه راه مردم ايران در انتخاب سرنوشت جمعي و سياسي خود و آزادي از زير بيرق جور شد. در بيان اعجاز و روشنگري سياسي واقعه عاشورا در عصر حاضر علاوه بر ملت ايران، ميتوان به ملتهايي اشاره كرد كه اگرچه مسلمان يا شيعه نبودهاند، اما «مقاومت» را از نهضت حسيني آموخته و مدل فكري و رفتاري خود قرار دادهاند. در حقيقت عاشورا قيامي نه تنها براي زنده نگه داشتن اسلام كه براي احياي آزادگي و انسانيت در تمام طول تاريخ بوده است. نداي زيباي «ياحسين» مسلمانان فلسطيني - كه بسياري از آنان شيعه نيستند- طنينانداز شعائر نهضت حسيني چون شهادت و مقاومت به معناي واقعي آن در عصر حاضر است. به جرئت ميتوان گفت قيام عاشورا «احياي تفكر اسلام سياسي» پس از پيامبر(ص) بود كه دشمنان سعي در تخريب و انحراف آن داشتند و جريانهايي چون نيروي مقاومت اسلامي و امواج بيداري اسلامي در عصر حاضر نشئت گرفته از آن است. بازخواني واقعه و انگيزههاي قيام امام حسين(ع) در محرم هر سال در كشورهاي اسلامي، يك امكان دائمي و تكرارشونده براي ترويج تفكر حسيني و اسلام سياسي در جهان به وجود آورده است كه بايد با بهرهگيري از ابزارهاي نوين ارتباطي و شيوههاي بهروز و تأثيرگذار آن را تبليغ كرد. قيام عاشورا را در حقيقت بايد يك قيام بلندمدت با اثرات جهاني دانست كه تغيير در نظام سياسي برخي كشورها و حركت به سمت بيداري اسلامي در جوامع متأثر از آن است. از همين رو است كه رهبر فرزانه انقلاب از محرم به عنوان عامل بقاي اسلام ياد ميكند. اين مهم بدون شك بر رسالت افراد و نهادهاي ديني در جامعه براي حفظ «نهضت حسيني» و ايجاد معرفت و شعور در كنار شور حسيني ميافزايد.
