اگرچه بعضي از افراد مغرض اعلام كردند كه ولي فقيه هيچگاه حق ندارد به كسي براي شركت در انتخابات امر و نهي كند و براي اين ادعاي خود به سيره بنيانگذار انقلاب اشاره ميكردند، اما بررسي كوتاهي در نحوه حكومتداري امام خميني (ره)، واقعيت ديگري را نشان ميدهد. در ادامه به بررسي سيره حضرت امام خميني(ره) در اينباره خواهيم پرداخت.
مخالفت حضرت امام(ره) با كانديداتوري بنيصدربنيصدر 15 بهمن 58 حكم تنفيذ خود را از امام دريافت كرد. حوادث آينده نشان داد امام هيچگاه با بنيصدر موافق نبود، اما هرگز نخواست اين روند قانوني لطمه ببيند، خود بنيصدر هم از مخالفت امام با رئيسجمهور شدنش مطلع بود. وي در مصاحبه با بيبيسي ميگويد: «آقاي خميني بعد نامه كتبي نوشت كه نه، من موافق نبودم. به خود من هم گفت شما به سه دليل نميشود رئيسجمهور باشيد. با ولايت فقيه مخالف هستيد، با اينكه روحانيت در مشاغل دولتي باشند، مخالفيد و با مالكيت خصوصي مخالفيد. آن حرف خود ايشان بود. بعد هم كه كتباً نوشت.»
ممانعت امام خميني (ره) از كانديداتوري شهيد بهشتي در انتخابات رياست جمهوريآيتالله مهدويكني در كتاب خاطراتش درباره مخالفت حضرت امام با كانديداتوري شهيد بهشتي مينويسد: ايشان در دوره اوّل رياستجمهوري اجازه ندادند كه يك شخص روحاني براي رياستجمهوري نامزد شود. به ياد دارم كه من و آقاي هاشمي و شهيد باهنر در قم خدمت امام رفتيم، زماني بود كه بنيصدر ميخواست كانديدا شود. ما به امام عرض كرديم شما اجازه بدهيد آقاي بهشتي هم جزو كانديداها باشند و مردم به هر كس بخواهند رأي بدهند اما امام اصرار داشتند كه بين نامزدها، شخص روحاني نباشد (خاطرات آيتالله مهدويكني، 1385، ص 424.) البته نظر حضرت امام درباره حضور روحانيت در مناصب اجرايي تغيير كرد و بر همين اساس ايشان به حضور آيتالله خامنهاي در انتخابات رياستجمهوري سال 60 رضايت دادند و در سخنراني تاريخي و مهم خود در 31 خرداد 61 در اين مورد به روشني نظر خود را بيان كرده و فرمودند: «ما آن روز خيال ميكرديم كه در اين قشرهاي تحصيلكرده و متدين و صاحب افكار، افرادي هستند كه بتوانند اين مملكت را به آن جوري كه خدا ميخواهد، ببرند، آنطور اداره كنند.
وقتي ديديم كه نه، ما اشتباه كرديم، آمدند بعضيشان خودشان را به ما جا زدند- ما هم كه غيب نميدانيم و بعضيشان هم خوب بودند لكن رأيشان با رأي ما مخالف بود- ما از حرفي كه در مصاحبهها گفتيم، عدول كرديم... اگر در يك ميليون احتمال، يك احتمال ما بدهيم كه حيثيت اسلام با بودن فلان آدم يا فلان قشر در خطر است، ما مأموريم كه جلويش را بگيريم تا آنقدري كه ميتوانيم. هر چه ميخواهند به ما بگويند، بگويند كه كشور ملايان، حكومت آخونديسم و از اين حرفهايي كه ميزنند و البته اين هم يك حربهاي است براي اينكه ما را از ميدان به در كنند. ما نه، از ميدان بيرون نميرويم...» (صحيفه امام، ج 16، ص 351)
تكليف امام (ره)به آيتالله خامنهاي براي كانديداتوري در سال 64آيتالله خامنهاي در سال 1364 با كسب بيش از 85 درصد آراي تمامي شركتكنندگان در انتخابات به عنوان چهارمين رئيسجمهور جمهوري اسلامي ايران برگزيده شدند. مهمترين مسئله جريانهاي فكري و سياسي كشور پس از برگزاري انتخابات رياست جمهوري مسئله تعيين نخستوزير بود. با توجه به جهتگيريهاي آيتالله خامنهاي در رقابتهاي انتخاباتي و سخنرانيهاي ايشان درباره سياستهاي دولت در دوره چهار سال اول رياست جمهوري ايشان برداشت محافل سياسي اين بود كه به احتمال قوي در دوره چهارساله دوم رياست جمهوري آيتالله خامنهاي، فرد ديگري غير از ميرحسين موسوي، نخستوزير خواهد شد. از سوي ديگر، ظاهراً ايشان قبل از انتخابات بنا نداشتهاند كانديدا شوند، ولي طي ملاقاتي كه با امام خميني (ره) انجام ميدهند، حضرت امام به ايشان جهت نامزد شدن در انتخابات تكليف ميكنند.
آيتالله خامنهاي پس از انتخابات در سخنرانياي اعلام كردند كه حضرت امام كانديداتوري را براي ايشان واجب عيني كرده بودند: «من يك روحاني هستم و در كار روحانيت خودم هم شما مشهديها اقلاً ميدانيد بيتوفيق نبودم، ميتوانم آدم تربيت كنم، ميتوانم شاگرد درست كنم، ميتوانم خط بدهم، ميتوانم آگاهي بدهم، ميتوانم درس بدهم، ميتوانم سخن بگويم براي مردم، دلم ميخواست ادامه بدهم به كار روحاني خودم، واقعاً نميخواستم من در اين انتخابات شركت كنم امام بر من واجب كرد، صريحاً گفتند بر تو لازم و متعين است، يعني نگفتند هم كه لازم است كه بعد بيايم بگويم واجب كفايي است شايد، نه، گفتند متعين است - يعني واجب عيني است بر تو - به من گفتند من هم آمدم توي نماز عيد قربان هم من همينطور گفتم البته قبل از انتخابات نميخواستم بگويم كه تصور نشود كه اين يك استفاده تبليغاتي از اين ميخواهيم بكنيم، نه انتخابات را گذاشتيم هر جور كه بناست بشود بشود و حالا ميگويم به شما و گفتم هم در عيد قربان.»
توصيه حضرت امام (ره) به كانديداتوري هاشمي در انتخابات سال 68انتخابات رياست جمهوري سال 68 در حالي در ششم مرداد 1368 برگزار شد كه حضرت امام رحلت كرده بودند، اما از مدتي قبل از رحلت ايشان بحث كانديداتوري هاشميرفسنجاني براي جايگزيني آيتالله خامنهاي مطرح بود. هاشميرفسنجاني در سال 78 و در مصاحبهاي كه در كتاب حقيقتها و مصلحتها منتشر شده است، ميگويد كه با توصيه امام خميني كانديداي رياستجمهوري شده و در آن شرايط اجتماعي سليقهها و جريانات مختلف از نامزدي وي حمايت كردند.
منبع: مشرق 
