تغییرات اقلیمی، کمبود منابع آب شیرین و
بیابانزایی از جمله چالشهای قرن 21 است که جهان را تهدید میکند. تغییر اقلیم و
مصرف بیرویه آب در بخشهای مختلف در مناطق خشک، وجود دام مازاد در مناطق خشک و
بیابانی و تخریب معادن باعث توسعه بیابانزایی شده و 250 میلیون نفر در دنیا را
دچار مشکل کرده است.
طبق آمار UNEP هر سال 12 میلیون هکتار به بیابانهای دنیا اضافه
میشود یعنی در هر دقیقه 23 هکتار بیابان به بیابانهای دنیا افزوده میشود.
ایران 2.4 درصد بیابانهای جهان را در خود
جا داده که در 17 استان پراکنده هستند؛ به طور متوسط در دنیا به ازای هر نفر
0.2 هکتار بیابان وجود دارد و این میزان در کشور و در استان اصفهان به ترتیب 0.5 و
0.66 هکتار بیابان به ازای هر نفر است. مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان در
گفتگو با "جوان" می گوید: بیابانها 30 درصد از مساحت استان اصفهان را
در برگرفتهاند. محمدحسین شاملی می افزاید: 1.9 میلیون هکتار از بیابانهای استان
اصفهان، تحتتأثیر فرسایش بادی قرار دارند که ریزگردها را نیز به همراه دارند و طبق
برآورد سال 1389، حدود 39 میلیارد تومان خسارت به منابع زیستی و اقتصادی وارد می
کند.
وی ادامه می دهد: در شرق اصفهان60 کوره فعال
گچ وجود دارد و 70 تن ریزگرد از طرف شرق اصفهان به آسمان این شهر سرازیر می شود.مدیرکل
منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان با بیان اینکه در شرق اصفهان و برخوار 349
کوره آجرپزی وجود دارد، اظهار می کند: این کورهها یا باید روش پخت خود را تغییر
دهند و یا تعطیل شوند.
وی به عملکرد اداره امور بیابان در طول
سالهای 49 تا 94 اشاره و اظهار می کند: نهالکاری و مراقبت و آبیاری حدود 340
هزار هکتار، بذرکاری و بذرپاشی حدود یکمیلیون هکتار، مالچپاشی به حدود 29 هزار
هکتار، مدیریت هرز آبها، ایجاد بادشکن، تهیه طرحهای بیابانزدائی و اجرایی شدن
پروژه ترسیب کربن در منطقه ورزنه به مساحت 70 هزار هکتار با مساعدت استانداری
اصفهان از جمله فعالیتهای اداره امور بیابان استان اصفهان بوده است.
وی اضافه می کند: هر چند با توجه به اینکه
این اقدامات باعث حفاظت از جاده، راهآهن، فرودگاه، تأسیسات و شبکه آبیاری، اراضی
کشاورزی و شهرها و روستاها شده است، اما علیرغم چهار دهه فعالیت، هنوز
کانون بحرانی فرسایش بادی در سطح استان وجود دارد به طوری که 1.9 میلیون هکتار از
بیابانهای استان اصفهان، تحتتأثیر فرسایش بادی قرار دارند.
بحران در یک قدمی اصفهان
بحران گرد و غبار و ریزگردها در یک قدمی
اصفهان است و به گفته استاندار اصفهان شرایط ویژه نشان می دهد که اگر امروز اقدام
عاجلی انجام نشود، با نابودی زمین های کشاورزی و سایر تاسیسات، بحرانی بزرگ در
کمین اصفهان خواهد بود.
رسول زرگرپور در گفتگو با
"جوان" مجموعه ای از معضلات آلودگی هوا، آب و ریزگردها را عمده مشکلات
زیست محیطی استان اصفهان می داند و بیان می کند: علیرغم اینکه معضلات مربوط به
ریزگردها در استان سالانه تشدید می شوند، اما متاسفانه مقابله با ریزگردها هنوز به
عزم عمومی نرسیده و به مطالبه ی اصلی تبدیل نشده است. به گفته وی مسائل زیست محیطی
استان از آنچه که فکر می شود عمیق تر است و به همین دلیل کارگروه مربوط به
ریزگردها قبل از ابلاغ کشوری در استان دایر گردیده است. وی با بیان اینکه برخی از سودجویان در کنار جاده
ها اقدام به برداشت خاک کردهاند، می گوید: با این اقدام های غیر معقولانه دور از
انتظار نیست که در چند سال آینده اصفهان به اهواز دوم تبدیل شود چرا که در آینده
امکان مقابله وجود نخواهد داشت .
بحران فرسایش بادی,گسترش بیابان زایی در
اصفهان
مدیرکل حفاظتمحیط زیست اصفهان هم با
اشاره به وجود بحران ريزگردها در اصفهان، اعلام می کند: 1.9 میلیون هکتار کانون
بحرانی فرسایش بادی در استان اصفهان وجود دارد که وجود برخی صنایع و خشکی تالابها
و همچنین خشکی زایندهرود به این گردو غبار دامن میزند.
حمید ظهرابی می گوید: از 1.9 میلیون هکتار کانون
بحرانی فرسایش بادی استان اصفهان، ۲۴۰ -۲۵۰ هکتار آن نزدیک شهر اصفهان قرار دارد
که میتوانند منشا ایجاد گردو غبار محیطی باشد، این کانونها سبب شده است که در
نقاط دارای ایستگاه سنجش، غلظت آلایندههای ذرات معلق ۲ و نیم میکرونی اعدادی را
نشان دهد که نیاز شدید به برنامه ریزی و مدیریت در این عرصهها احساس شود.
وی ادامه می دهد: از طرف دیگر استقرار
واحدهای معدنی و صنایع مختلف در اطراف شهر اصفهان و تعدادی واحد صنعتی بزرگ که در
رابطه با کانیهای غیر فلزی فعالیت میکنند میتوانند منشا ایجاد گرد و غبار
باشند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان اظهار
می کند: در کنار این مجموعه، معادن سطحی
تولید گچ نیز وجود دارد که نقش مهمی را در افزایش کانونهای فرسایش بادی ایجاد میکنند
که با فعاليت آنها مخالفيم، زیرا رونق اقتصادی که این معادن ایجاد از خساراتی که
به بار ميآورند کمتر است.
وی با اشاره به اینکه مشکلات مربوط به
تالابهای این استان نیز به پدیده گرد وغبار در اصفهان دامن زده است، اضافه می
کند: در حال حاضر کمبود آب در زاینده رود، عدم تامین حقآبه تالاب بینالمللی گاو
خونی، افت آبهای زیرزمینی منطقه و کاهش رطوبت منطقه باعث شده است که بیابانزایی
به شدت در منطقه شرق اصفهان افزایش پیدا کند و منجر به شوری اراضی و ایجاد مداوم
کانونهای جدید فرسایش بادی شود.
ظهرابی تصریح می کند: افت آبهای زیر
زمینی، کاهش سطح پوشش گیاهی و ازبین رفتن رطوبت خاک نتیجه جز تبدیل شدن زمین به
کانون بحران فرسایش بادی ندارد، در کنار آن کمبود آب باعث شده است که بخش عظیمی از
اراضی کشاورزی به عنوان اراضیای که آب برایشان قابل تامین نیست، تبدیل به بیابان شوند.
در بحران ریزگردها ، به دلیل جدی نگرفتن
تهدید از قبل و عدم برنامه ریزی لازم جهت پیشگیری متاسفانه به جای پیش بینی بحران
به یکباره در متن بحران قرار گرفته ایم که می طلبد مسؤولان چاره ای گره گشا برای
حل ای معضل بیندیشند.
