جمهوري اسلامي ايران در حالي جنگي هشت ساله را پشتسر گذاشت كه بسياري از كارشناسان بينالمللي بر اين باور هستند رژيم بعثي عراق در طول اين جنگ نابرابر از كمكهاي شايان دوستان غربي و شرقي خود برخوردار بود؛ كمكهايي كه ميكوشيد به وسيله آن انقلاب نوپاي ايران كه منافع نامشروع بسياري از ابرقدرتها را از ميان برده بود، با چالشي جدي روبهرو و در نهايت زمينگير كنند. يكي از اين كشورها كه در ايام جنگ از هيچ كمكي به رژيم بعثي عراق فروگذار نكرد، دولت امريكا بود؛ دولتي كه كمكهاي خود را در قالب فروش تجهيزات مدرن نظامي و كمكهاي اطلاعاتي به رژيم بعثي عراق ارائه ميكرد.
رامسفلد؛ سفير جنگشايد نقطه عطف همكاريهاي امريكا با عراق در جريان جنگ تحميلي، سفر دونالد رامسفلد فرستاده ويژه «ريگان» به عراق و ملاقات وي با صدام حسين بود؛ سفري كه چندين دستاورد براي دولت عراق به همراه داشت.
دستاورد نخست اين سفر آغاز فعاليت سفارت امريكا در بغداد و توسعه روابط امريكا و عراق بود. دستاورد ديگري كه اين سفر براي عراق به همراه داشت، توقف جريان فروش سلاح به ايران توسط دلالان خارجي بود؛ موضوعي كه صدام به صورت مستقيم از رامسفلد تقاضا كرد و اين موضوع با موافقت دولت امريكا همراه شد. نطفه اقدامات امريكا براي ممانعت صدور تسليحات به ايران و مجازات شركتها و اشخاصي كه در روند فروش غيرقانوني تسليحات به تهران نقش داشتند و بعدها به عمليات «استانچ» معروف شد، درپي همين ملاقات رامسفلد با صدام منعقد شد.
در همين حال، مهمترين دستاورد سفر رامسفلد به عراق، زمينهسازي براي توسعه روابط عراق و امريكا و دريافت كمكهاي نظامي و اطلاعاتي بيشتر از امريكا بود؛ موضوعي كه سرانجامش صدور بيانيهاي از سوي دولت امريكا با اين مضمون بود كه «دولت امريكا هر آنچه لازم و از نظر قانون موجه است را انجام ميدهد تا عراق در جنگ با ايران مغلوب نشود.»
كمكهاي امريكاييحال در اين بخش به بخش كوچكي از كمكهايي كه امريكاييها در جريان جنگ ايران و رژيم بعثي به اين حكومت ارائه كردند، اشاره ميكنيم؛ كمكهايي كه با واسطه عربستان سعودي يكي از متحدان رژيم بعثي به دست آنان ميرسيد و باعث شد جنگ بيش از آنچه كارشناسان ميپنداشتند به درازا بكشد و خسارات جمهوري اسلامي ايران تا حد زيادي بالا برود. اين در حالي است كه بسياري بر اين باور بودند كه اگر چنين كمكهايي از سوي حكومتهاي غربي به عراق نميرسيد، سرنوشت جنگ با فتح خرمشهر توسط ايران به گونهاي ديگر رقم ميخورد و جمهوري اسلامي در مرز آزادسازي بسياري از مناطق عراق قرار ميگرفت.
يكي از مهمترين كمكهاي امريكا به عراق، ارائه كمكهاي اطلاعاتي اين كشور به حكومت بعثي بود. بر اين اساس پيش از شروع جنگ تحميلي و در روزهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي، امريكا اطلاعات حساس نظامي ايران را كه شامل نقاط ضعف ارتش ايران و مراكز حساس نظامي بود، در ملاقاتهايي با بعضي سران نظامي حكومت پهلوي از آنها دريافت ميكرد و اين اطلاعات را از طريق عربستان سعودي به دست سازمان اطلاعات عراق ميرساند. همچنين ابوالحسن بنيصدر نيز پس از انقلاب و فرار از ايران، ملاقاتهايي در همين ارتباط با نمايندگان امريكا در پاريس انجام داد.
همچنين نشريه فارين پاليسي چاپ واشنگتن چند سال پس از پايان جنگ ايران و عراق عنوان كرد كه امريكا در جريان جنگ ايران و عراق با وجود اطلاع از تصميم عراق براي استفاده از سلاحهاي شيميايي، كمكهاي اطلاعاتي در اختيار اين حكومت گذاشته است. اين كمكها پس از پيروزيهاي استراتژيك ايران در جبهههاي نبرد و براي جلوگيري از پيروزي نهايي ايران در اختيار عراق گذاشته شد.
علاوه بر اين اسناد ديگري نيز در دسترس قرار دارد كه ادعا ميكند، رونالد ريگان شخصاً به ويليام كيسي(رئيس سازمان سيا) دستور ميدهد جهت جلوگيري از شكست عراق در جنگ با ايران، بايد سازمان سيا به اين كشور كمك اطلاعاتي كند.
در همين خصوص اطلاعات ديگري نيز عنوان ميكند كه سازمان سيا از سال ۱۹۸۰ شروع به در اختيار گذاردن تصاوير هوايي به رژيم بعث عراق ميكرد. اين تصاوير توسط ماهوارههاي جاسوسي امريكا از مواضع نيروهاي نظامي ايران و تأسيسات نفتي ايران گرفته شده بود و اين كمكرساني اطلاعاتي تا برقراري آتشبس ميان ايران و عراق ادامه پيدا كرد.
همچنين در ۳۰ سپتامبر ۱۹۸۰ نيروي هوايي امريكا پنج فروند هواپيماي شناسايي آواكس را جهت شناسايي عملياتهاي هوايي نيروي هوايي ايران و اطلاعرساني آنها به ارتش عراق، به عربستان سعودي منتقل كرد.
نكته جالب در اين خصوص اعتراف دو خلبان عراقي است كه پس از ساقط شدن هواپيماهايشان و اسير شدن به دست نيروهاي ايراني عنوان كردند مركز فرماندهي و كنترل نيروي هوايي عراق در نخيب در نزديكي مرز عربستان سعودي بهصورت روزانه گزارشهاي اطلاعاتي از طرف ايالاتمتحده دريافت ميكنند.
كمكهاي مستقيم نظامياما ايالاتمتحده در كنار كمكهاي اطلاعاتي خود به رژيم بعثي، كمكهاي مالي و نظامي مستقيمي را در اختيار اين رژيم قرار داد. ايالاتمتحده در طول جنگ كمكهاي مالي فراواني را به واسطه فشار به كشورهاي عربي در اختيار صدام قرار داد و همين پول در ادامه زمينه خريد تسليحات مدرن از امريكا و همپيمانانش را فراهم كرد. علاوه بر اين امريكا همواركننده مسير خريد تسليحات مدرن غربي از فرانسه و آلمان توسط رژيم بعثي بود.
در خصوص كمكهاي نظامي مستقيم امريكا به رژيم بعثي در ايام جنگ ميتوان به فروش ۴۸ فروند هليكوپتر نظامي بل ۲۱۴استي اشاره كرد؛ هليكوپترهايي كه به سفارش حكومت قبلي ايران ساخته شده بود اما توسط دولت امريكا مصادره و به عراق فروخته شد. علاوه بر اين اسنادي در اختيار است كه اثبات ميكند، شركت علمي American Type Culture Collection يك بار در سال ۱۹۸۶ مجموعهاي از عوامل بيماريزا شامل سهگونه سياهزخم، پنج نوع سم بوتولينيوم و سهگونه بروسلا به دانشگاه بغداد فروخته كه پس از آن در جنگافزارهاي شيميايي عراق عليه رزمندگان كشورمان مورد استفاده قرار گرفت.
بازي دو سر برد براي امريكاحال واقعيت آن است كه امريكا يك بازي دو سر برد در جريان جنگ ايران و عراق دنبال ميكرد؛ بازياي كه از يك سو ميكوشيد منافع از دست رفته خود در ايران را بار ديگر بازيابي كند و از سوي ديگر با فروش تسليحات نظامي خود به عراق، باعث ترميم اقتصاد شكستخورده خود در آن سالها شود؛ اقتصادي كه همزمان با آغاز جنگ ميان ايران و عراق دچار ركودي شديد بود اما از مسير فروش تسليحات اين ركود شكسته شد و سودي كلان را عايد اين كشور كرد؛ سودي كه در ديگر حوزههاي اقتصادي اين كشور سرمايهگذاري شد.
