تابستان هر ساله شاهد بروز مدهاي جديد و نمايش آنها در سطح شهرهاي بزرگ بهخصوص تهران هستيم. يكسال مانتوهاي كوتاه و تنگ، سال بعد مانتوهاي بلند و گشاد بدون دكمه مد است. يك سال شلوارهاي فاقبلند مد ميشود، سال بعد شلوارهايي با فاق كوتاه كه با كمربند هم به زور در پا ميماند. امسال هم مدهاي 2016 تابستان ما را رنگين كردند؛ مدهايي كه از بدو ورودشان مشخص بود كه عمر يك يا دوماهه بيشتر ندارند؛ مانتوهايي با نوشتههايي به زبان انگليسي و شلوارهاي پارهپورهاي كه هيچ جاي سالمي روي آنها نيست.
مد چيز بدي نيست اما... واژه «مد» در لغت به معناى سليقه، اسلوب، روش، شيوه و... به كار مىرود و در اصطلاح، روش و طريقهاى موقتى كه بر اساس ذوق و سليقه افراد يك جامعه و سبك زندگى از جمله شكل لباس پوشيدن، نوع آداب پذيرايى و معاشرت و تزئين و معمارى خانه را شامل ميشود. بنابراين مد به تغيير سليقه ناگهانى و مكرر همه يا برخى از افراد يك جامعه اطلاق و منجر به گرايش به رفتارى خاص يا مصرف كالاى به خصوصى يا در پيش گرفتن سبكى خاص در زندگى مىشود.
با توجه به تعريفي كه از مد ارائه شده است نتيجه ميگيريم كه تبعيت از سبك خاصي در تمام جوانب زندگي از نوع لباس پوشيدن تا سبك غذا خوردن و چيدمان منزل ميتواند تمام اقشار مختلف جامعه در سنين مختلف را شامل شود ولي هميشه وقتي صحبت از مد ميشود تمام ذهنها به سمت جوانان و نوجوانان كشيده ميشود، زيرا اين سن با توجه به شرايط روحي و سركشيهاي مخصوص خود و خودنماييهايي كه در اين سنين به صورت تظاهرات خود را نشان ميدهد باعث ميشود كه نوك پيكان مدگرايي به سمت نوجوان و جوان جامعه كشيده شود. مد در زبان سادهتر تقليد از شخص يا اشخاص خاصي از جامعه است. با توجه به پيشرفت ابزارهاي ارتباطي و تكنولوژيهاي بهروز در دنيا، انتقال مد از جامعهاي به جامعه ديگر به راحتي خوردن يك ليوان آب است. حال تصور كنيد مدهايي كه در جوامع غربي رايج ميشود با سرعت نور به كشور ما وارد شده و همهگير ميشود. مدهايي كه هيچ سنخيتي با فرهنگ و ارزشهاي كشور ما ندارد و تنها افراد را به سمت بيهويتي ميكشاند. اگر شما از افرادي كه دنبالكننده مدهاي روز هستند سؤال كنيد كه چرا اين لباس را پوشيدهاي يا چرا مدل موي خود را اينطور اصلاح كردهاي جوابي غير از اينكه «اين مدل الان مد است» و «چون قشنگه» نميشنويد. در واقع دليل قانعكنندهاي براي اين تقليد خود ندارند. در واقع در بسياري از موارد تقليدها كوركورانه است. مديستهاي غربي با توجه به شرايط جامعه خود مدلهاي مورد نظر را مد ميكنند اما وقتي اين مدلها وارد جوامع ديگر ميشود به صورت ناهنجار خود را نشان ميدهند.
البته فراموش نكنيم مد اصلاً چيز بدي نيست به شرط اينكه به ضرر طرف مقابل نباشد و افراد را به سمت پوچگرايي و بيهنجاري نكشاند. وقتي ندانسته و كوركورانه و تنها به صرف اينكه اين مدل در دنياي غرب مد است از مد تقليد ميشود پس ما هم بايد استفاده كنيم تا مبادا از آنها عقب بمانيم! مثلاً شلوارهاي گشادي كه با ديدن آنها در نگاه اول اين تصور ايجاد ميشود كه هرآن امكان دارد از پا بيفتد و زنجيرهايي كه از اين شلوارها آويزان است در كنار مدل موهاي عجيب و غريب شكل و شمايل جالبي ايجاد نميكند و تنها ذهنيتهاي منفي افراد نسبت به كسي كه اين مدل را دنبال ميكند، به همراه دارد.
مقام معظم رهبري درباره مد در فرازهايي ميفرمايند: «تقليد فرهنگي خطر خيلي بزرگي است، اما اين حرف اشتباه نشود با اينكه بنده با مُد و تنوع و تحول در روشهاي زندگي مخالفم؛ نخير، مُدگرايي و نوگرايي اگر افراطي نباشد، اگر از روي چشم و همچشمى رقابتهاي كودكانه نباشد، عيبي ندارد. لباس و رفتار و آرايش تغيير پيدا ميكند، مانعي هم ندارد؛ اما مواظب باشيد قبلهنماي اين مدگرايي به سمت اروپا نباشد؛ اين بد است. اگر مديستهاي اروپا و امريكا در مجلاتي كه مدها را مطرح ميكنند، فلانطور لباس را براي مردان يا زنان خودشان ترسيم كردند، آيا ما بايد اينجا در همدان يا تهران يا در مشهد آن را تقليد كنيم؟ اين بد است. خودتان طراحي كنيد و خودتان بسازيد.»
مدهاي پارهپورههمانطور كه گفته شد مد يك پديده اجتماعي است و افراد جامعه تبعيت از مد را نشانه پيشرفت و مدرن بودن خود ميدانند و هرگز نميخواهند از اين قافله عقب بمانند ولي آيا پوشيدن هر نوع لباسي در جامعه و آرايش مو و صورت با آخرين مدل دنيا بدون در نظر گرفتن ابعاد آن، از جنبه زيبايي درست و صحيح است؟ تابستان امسال مانتوهايي با نوشتههايي به زبان انگليسي كه مضامين مختلفي داشت، مد شد. يكي از اين نوشتهها Iam Queen است. عابري كه از پشت اين نوشته را ميخواند خيل مشتاق است كه اين ملكه را ببيند! هميشه در تمام دنيا اگر فردي نسبت به وضعيتي در جامعه اعتراضي دارد، نوشته اعتراضي خود را روي پارچهاي يا لباس خود مينويسد و در سطح شهر حركت ميكند. اين نوشتههاي روي مانتوها چه هدفي را دنبال ميكند؟ خانمي كه اين مانتو را ميخرد چه هدفي از اين خريد دارد؟ هيچ. فقط چون مد است ميخرد و ميپوشد. در كنار اين نوع مانتوها شلوارهاي پارهپورهاي كه هيچ جاي سالمي ندارد نيز مد شده است. شايد پوشيدن اين شلوارهاي پاره در كشورهاي ديگر كه حجابي براي خانمها وجود ندارد منظره زشتي را ايجاد نكند و اصلاً بد هم نباشد اما در كشور ما ديدن خانمي كه به همراه مانتو و روسري خود شلوار پارهاي به پا دارد اصلاً منظره زيبايي ايجاد نميكند. حال شما تصور كنيد خانمي در جلوي شما در حال حركت است كه مرتب به شما ميگويد من ملكه هستم. به سرعت خود اضافه ميكنيد تا اين ملكه را از روبهرو هم ببينيد. بيچاره ملكه شلوارش از صدجا پاره شده است!
روانشناسان معتقدند افرادي كه از مد تقليد ميكنند در واقع به دنبال ارضاي كمبودها و عقدههاي رواني خود در جهت جلب توجه ديگران هستند. غرق شدن در مد و هميشه طبق آخرين مد بودن، حس حسادت را در افراد بسيار قوي كرده كه به طبع اين حس حسادت از درون، افراد را بيمار ميكند.
بنابراين پيروى از مد و زيبايىخواهى و تنوعپسندى كه ريشه در نهاد انسان دارد بسيار خوب و پسنديده است اما وقتي به صورت افراطى (مدپرستى) و در نتيجه جهل و ناآگاهى و ضعف ارزشهاى معنوى و تبليغات وسيع بيگانگان و خودباختگى و تقليد كوركورانه از ديگران باشد افراد را مبتلا به خصايصي چون خودنمايى، فخرفروشى، احساس حقارت و خودكمبينى ميكند.
