به گزارش «جوان» حمايت بيقيد و شرط وزير صنعت و تجارت از پتروشيميها و مخالفتش با فروش محصولات پتروشيمي در بورس كالا تمامي ندارد، به طوري كه اوايل شهريور در يكي از سفرهاي استاني به قم براي چندمين بار با فروش محصولات پتروشيمي در بورس ابراز نارضايتي كرد و گفت: ارائه پتروشيمي در بورس خلاف قانون بوده و بنده براي رفع اين مشكل ميجنگم زيرا تضميني براي برده شدن واحدهاي توليدي در بورس وجود ندارد و اين امر سبب ميشود، اين واحدها مواد پتروشيمي مورد نياز خود را گرانتر از قيمت واقعي خريداري كنند و دلالان بهرههاي سنگين را به خود اختصاص دهند.
مخالفت محمدرضا نعمتزاده در حالي است كه عرضه محصولات پتروشيمي در بورس كالا درصد ناچيزي از توليدات پتروشيميهاست، اما همين مقدار ناچيز نيز به طور كامل در بورس براي تأمين نياز واحدهاي توليدي عرضه نميشود و شركتهاي پتروشيمي اقدام به صادرات كالاهاي خود با قيمتهايي ارزانتر از بازار داخل ميكنند اما براي مصرف صنايع پايين دست داخلي، حاضر به كاهش قيمت نيستند. هرچند كه در ارديبهشتماه امسال، رئيس سازمان بورس و اوراق بهادار با پتروشيميها اتمام حجت كرد و گفت: بر اساس مصوبه ستاد تنظيم بازار بايد تمام محصولات خود را در بورس كالاي ايران عرضه كنند و به اين ترتيب توليدكنندگان محصولات پتروشيمي به عرضه در بورس كالا ملزم شدند، اما در چند ماه گذشته با صدور اين مصوبه، نعمتزاده همچنان از مخالفتش با عرضه پتروشيمي در بورس كالا سخن گفت و نهادهاي نظارتي به فروش در بورس اصرار كردند، تا اينكه روز گذشته شوراي رقابت در دويست و شصت و دومين جلسه خود كه به منظور بررسي بازار محصولات پتروشيمي با تمركز بر عرضه در بورس كالا با حضور وزير صنعت، معدن و تجارت برگزار شده بود، تصميمات لازم را اتخاذ كرد.
در اين جلسه ابتدا گزارش مختصري توسط مسئولان مركز ملي رقابت از روند بررسيها و نتايج اقدامات صورت گرفته در راستاي تكليف شوراي رقابت مبني بر تهيه دستورالعمل عرضه محصولات پتروشيمي ارائه شد. سپس وزير صنعت، معدن و تجارت نقطهنظرات خود را در مخالفت با طرح پيشنهادي و در ادامه معاون اين وزارتخانه موارد را به تفكيك و با توضيحات مطرح كردند.
متقابلاً اعضای جلسه به ويژه سازمان بازرسي، آقايان محمدي رئيس سازمان بورس و اوراق بهادار، سلطانينژاد رئيس بورس كالا و محتشميپور نماينده شركت ملي صنايع پتروشيمي و همچنين اعضاي شوراي رقابت نظرات و استدلال خود در خصوص موارد اعلامي را مطرح كردند.
مهمترين محورهاي اعلامي وزارت صنعت در مخالفت با الزام به عرضه محصولات پتروشيمي در بورس كالا و توضيحات ارائه شده موافقان طرح پيشنهادي به طور خلاصه به شرح زير مطرح شد:
1- واحدهاي پتروشيمي و نيز صنايع پايين دستي براي فعاليت خود نياز به برنامهريزي دارند در حالي كه مكانيسم بورس كالا حالت روزمرگي داشته و امكان برنامهريزي توليد را به آنان نميدهد.
پاسخ آنكه در بورس ابزارهاي مختلفي مانند معاملات سلف وجود دارد كه با استفاده از اين ابزارها امكان برنامهريزيهاي كوتاه مدت و ميان مدت براي واحدهاي صنعتي مهيا ميشود.
2- به دليل مشكلات نقدينگي براي واحدهاي توليدي، امكان تسويه مدتدار در خارج بورس وجود دارد در صورتي كه در بورس چنين امكاني وجود نداشته و تسويه حساب نقدي است.
پاسخ آنكه بورس آمادگي دارد امكان تسويهحساب متعاملان را بر اساس توافق طرفين و البته با مسئوليت خود آنان برقرار كند.
3- در مورد برخي محصولات پتروشيمي به دليل محدوديت توليد، از سوي وزارت صنعت، معدن و تجارت به نوعي سهميهبندي اجرا ميشود در صورتي كه اين اقدام در بورس ناممكن است.
پاسخ آنكه در طرح پيشنهادي، كارگروه امكان تعريف كالاي خاص را داشته و حتي در صورت لزوم خارج ساختن اينگونه كالاها از بورس نيز امكانپذير خواهد بود.
4- به دليل تنوع محصولات پتروشيمي برخي گريدها به طور ويژه با توافق و طراحي طرفين به منظور كاربرد خاصي تعريف و توليد ميشود كه اين امكان در بورس وجود ندارد.
پاسخ آنكه در اين راستا دقيقاً تعريف كالاي خاص و عرضه آن خارج از بورس پيشبيني شده است.
5- ضرورت عقد قراردادهاي بلند مدت در برخي محصولات با مكانيسم بورس كالا تطبيق ندارد.
پاسخ آنكه اين امكان در دستورالعمل پيشنهادي قابل پيشبيني و امكان پذير است.
(در اين خصوص خسروتاج نيز اعلام كرد كه برخي از اين ايرادات مربوط به شرايط حاكم بر بورس كالا در سالهاي قبل است كه با پيشرفتهاي صورت گرفته در قابليتهاي بورس ميتواند مرتفع شده باشد.)
6- خدمات بعد از فروش در قراردادهاي دو جانبه پيشبيني ميشود لكن در بورس مطرح نيست.
پاسخ آنكه با توجه به كالايي بودن (Commodities) محصولات پتروشيمي مهمترين نكته در اين خصوص رعايت استانداردها است كه جزو ويژگيهاي كالايي است كه در بورس الزاماً بايستي رعايت شود. ضمن آنكه با افزايش رقابت، تعهدات فروشنده نقش بسيار مهمي در افزايش تقاضا و قيمت محصول هر شركت را خواهد داشت، همچنين لازم است در آينده الزامات مهندسي فروش در بورس نقش بيشتري ايفا كند.
7- نزديكي جغرافيايي صنايع پايين دستي به واحدهاي پتروشيمي در خارج از بورس موجب سهولت معاملات و مبادلات ميشود كه اين سهولت در بورس وجود نخواهد داشت.
پاسخ آنكه در معاملات بورس كالا در واقع هيچگونه رجوع به مركز بورس كالا ضرورت نداشته و معامله از طريق شبكه ديجيتال صورت ميگيرد و در مورد تحويل نيز الزاماً نياز به تحويل كالا از مسافتهاي دور نبوده و ميتواند از انبار صورت گيرد.
8- استفاده از مكانيسم بورس كالا در امر صادرات محصولات پتروشيمي مشكل ايجاد ميكند.
پاسخ آنكه در اين دستورالعمل هيچ الزامي به عرضه محصولات صادراتي در بورس پيشبيني نشده است.
9- مشكل كارمزدهاي بالاي بورس كالا
پاسخ آنكه با توجه به عضويت و حضور وزير محترم صنعت، معدن و تجارت و جناب آقاي خسروتاج و دبيري آقاي دكتر محمدي در شوراي بورس، پيشنهاد لازم از طريق شوراي بورس قابل طرح و اتخاذ تصميم است.
10- با توجه به مسئوليت وزارت صمت در بخش صنعت كشور، مسئوليت و مديريت كارگروه به اين وزارتخانه داده شود.
پاسخ آنكه اين كارگروه به نوعي در بخش وظايف تنظيمي شوراي رقابت فعاليت ميكند و لذا مسئوليت آن قانوناً بايد با شوراي رقابت باشد.
