درد دندان امانم را بريده بود. شب تا صبح پلك بر هم نزده بودم. چنان درد ميكرد كه دردش تمام قسمت فوقاني بدنم را در بر گرفته بود و در و ديوار را چنگ ميزدم. صبح كه شد سريع لباس را پوشيدم و سريع به دندانپزشكي كه نزديك منزلمان بود رفتم. آخرين باري كه به اين مطب دندانپزشكي رفته بودم به 15 سال پيش برميگشت. دندانپزشكي طبقه دوم يك ساختمان بود كه ظاهر ساختمان و راهپلههاي آن از قدمت و كهنگي ساختمان خبر ميداد. وقتي وارد مطب شدم از تعجب وا رفتم. نه تنها كوچكترين تغييري با سالهاي گذشته نكرده بود بلكه خرابتر هم شده بود و شكل ظاهر اتاقها نامرتب و كثيف بودند. ظاهر مطب آنقدر بد بود كه درد دندان را فراموش كرده بودم. نميدانستم چه كار كنم، دلم راضي به ماندن نبود و اگرچه ديگر طاقت تحمل درد دندان را هم نداشتم ولي با عجله از مطب خارج شدم.
توي مسيري كه براي يافتن يك دندانپزشكي خوب و بهداشتي بودم با خودم فكر ميكردم پزشكي كه پولهاي كلان براي درمان يك دندان ميگيرد چگونه راضي ميشود محل كارش چنين غيربهداشتي باشد. آيا به چنين پزشكي ميتوان اعتماد كرد كه نكات بهداشتي و استانداردهاي درمان را رعايت كند و فرد به بيماريهاي ديگري نظير ايدز، هپاتيت و غيره مبتلا نشود؟ نميدانم مراكز درماني و مطب پزشكان به رغم دريافت حق ويزيتهاي پر و پيمان چگونه و در چه دورههاي زماني بازرسي ميشوند، اما كاملاً واضح و مبرهن است كه اين حق بيمار است كه در قبال پرداخت حق ويزيتي كه هر سال افزايش مییابد باید بهترين و بيشترين خدمات درماني را در بهترين مراكز درماني دريافت كند.
بهداشت محيط و سلامت بيماران
يكي از دوستان تعريف ميكرد به پزشكي حاذق و نامي مراجعه كرده بود. ميگفت حق ويزيت و شلوغي و انتظار را ميشود تحمل كرد اگر شرايط محيط هم مناسب باشد ولي از شانس بد آن روز بوي تعفن سرويس بهداشتي تحمل را برايش سخت كرده بود و هنگامي هم كه به خانم منشي اعتراض ميكند چنان جوابي به او داده كه از روي ناچار مجبور شده چيزي نگويد و تحمل كند.
آنچه مسلم است محيطهاي درماني هم بخشي از پروسه بهداشت و سلامت مراجعان به اين مراكز است. اگر قرار باشد فردي براي درمان و بهبود سلامتي خود به يكي از اين مراكز مراجعه كند قاعدتاً نبايد به علت قصور و كوتاهي مديريت آن مجموعه دردي بر دردهايش افزوده شود. تميزي و بهداشت مطب پزشكان و دارا بودن حداقلهاي بهداشتي از جمله حقوق بيماران محسوب ميشود و نبايد پزشكاني كه براي سلامت مراجعين خود اهميت قائل ميشوند به اين بخش بيتوجه و بيمسئوليت باشند. اين حق بيمار است كه در برابر حق ويزيتها و هزينههاي درماني هنگفتي كه پرداخت ميكند از امكانات خوبي برخوردار شود، نه آن كه اخمها و ژستهاي مديريتگونه منشيها را كه آرامش روحي و رواني بيمار را زير شلاق ميگيرد تحمل كند بلكه بايد از محيطي بهداشتي و سراسر لذتبخش همراه با روي خوش برخوردار باشد. البته از وظيفه نهادهاي نظارتي هم نبايد غافل شد، زيرا اين نهادها مطابق با وظيفه ذاتي خود بايد با خاطياني كه با جان مردم به راحتي بازي ميكنند و دور از چشم نهادهاي نظارتي هر كاري با هر وسيله غيربهداشتي و گاهي بدون تخصصهاي لازم را انجام ميدهند برخورد كنند.
همين چند هفته پيش پزشكي كه در شرايط كاملاً غيربهداشتي و صددرصد ميكروبي اقدام به درمان دندان ميكرد و مردمي كه از سطح درآمد كمتري نيز برخوردار بودند غافل از همه جا خود را به دست چنين پزشك قلابي ميسپردند. بنابراين لازم و ضروري است تا نگاه به محيطهاي درماني تغيير كند و علاوه بر نظارت جدي بر اين گونه مراكز در دورههاي زماني كوتاه شرايطي فراهم شود تا سطح خدماترساني به بيماران با ميزان حق ويزيتها همخواني داشته و حتي بالاتر و بهتر باشد.
استانداردها را بشناسيمخيلي از مشكلات و مسائلي كه براي مردم در شرايط و نسبت به موضوعات مختلف پيش ميآيد ناشي از عدمآگاهي افراد جامعه در برابر حق و حقوق خود است. خيلي از ما زماني كه به پزشكي مراجعه ميكنيم از حقوق متقابل خود آگاه نيستيم و بعضاً اين عدم آگاهي خسارات جبران ناپذيري را به همراه ميآورد.
يكي از موضوعاتي كه افراد بايد نسبت به آن آگاهي داشته باشند و در برابر آن حساسيت بالايي از خود نشان دهند بهداشت محيطهاي درماني اعم از مطب پزشكان، درمانگاهها و بيمارستانهاست، زيرا قصور و كوتاهي نسبت به بهداشت اين مراكز ميتواند نه تنها بيماري ما را بدتر كند بلكه بيماريهاي ديگري نيز براي ما به وجود بياورد، لذا لازم است از حضور و مراجعه به مراكزي كه از حداقلها و استانداردهاي لازم برخوردار نيستند، جداً خودداري و به موارد زير توجه كنيم:
- مطب به محلي اطلاق ميشود كه پزشك داراي پروانه تأسيس مطب در آن به تشخيص بيماري و ارائه درمان اشتغال دارد. در اين محل بيماران، خدمت سرپايي تشخيص و درماني را دريافت كرده و در صورت نياز به تحت نظر يا بستري بودن به درمانگاه يا بيمارستان ارجاع ميشوند. پس در مطبها اعمال جراحي و كاملاً حساس نبايد انجام گيرد.
- فروش و تحويل هرگونه دارو، ملزومات و تجهيزات پزشكي در مطب ممنوع ميباشد. عملي كه در برخي از مطبها و توسط بعضي از پزشكان تحت عنوان اينكه اين اقلام و داروها اصل ميباشند، انجام ميشود.
- هر مطب پزشكي بايد حداقل داراي اتاق معاينه با فضاي مناسب، يك سالن انتظار با مساحت مناسب و سرويسهاي كامل بهداشتي منطبق با شرايط منطقهاي و زير نظر دانشگاه يا دانشكده علوم پزشكي مربوطه باشد.
- پوشش ديوارها و سقف بايد سالم، صاف، بدون درز و شكاف و تميز باشد.
- كف تمامي اتاقها، راهروها، توالت و محوطه دستشويي بايد سالم، صاف، بدون درز و شكاف و از جنس قابل شستوشو باشد.
- نصب دستشويي همرا با مايع صابون در واحد تزريقات و پانسمان ضروري است.
- در و پنجرهها بايد سالم و رنگآميزي شده و تميز باشد (در و پنجرههاي آلومينيومي نيازي به رنگآميزي ندارند.) همچنين ميز و صندلي و نيمكتها بايستي سالم و قابل نظافت باشند.
- تفكيك زبالههاي خطرناك (وسايل عفوني، سوزن، تيغ بيستوري و ساير وسايل برنده، مواد آلوده به انساج و خون و سرم) از زبالههاي عادي ضروري است و بايد در كيسههاي مقاوم زباله قرار گرفته و به طريق بهداشتي دفع نشود.
- اتاق كار دندانپزشك بايد داراي نور و تهويه مناسب بوده و حداقل فضاي لازم براي اتاق كار 12 متر براي هر يونيت ميباشد و محل نصب آن بايد به نحوي باشد كه پس از قرارگيري كابينتها و ساير ملزومات به منظور جلوگيري از آلودگي محيط اطراف حداقل به شعاع يك متر در اطراف يونيت، فضاي باز وجود داشته باشد.
- در مواردي كه در مطبهاي دندانپزشكي اقدام به درمانهاي كانال ريشه يا جراحي ريشههاي نهفته و دندانهاي نهفته ميشود، وجود دستگاه راديوگرافي الزامي است تا بيمار مجبور نباشد براي گرفتن عكس وقت و هزينه زيادي صرف كند.
