نخست وزيرتركيه از انحلال گارد رياست جمهوري خبر داده و رئيسجمهور گفته كه تا كنون بيش از 13هزار نفر از حاميان گولن بازداشت شدهاند. دولت آنكارا به خاطر اين پاكسازي تحت فشارهاي گسترده بينالمللي است، به همين خاطر در فضاي بعد از كودتا تلاش ميكند همراهي كشورهايي را جلب كند كه در ساعتهاي كودتا، از دولت تركيه حمايت كردند و در فضاي بعد از كودتا خود را از مسائل داخلي تركيه كنار نگه داشتهاند.
به گزارش «جوان» سفير تركيه روز گذشته در يك كنفرانس مطبوعاتي در تهران اعلام مواضع مقامهاي ايراني در دولت تركيه در نخستين ساعات كودتا را فوقالعاده ارزشمند توصيف كرده و گفته كه اين نشاندهنده عمق مناسبات دو كشور است. وزير خارجه تركيه هم گفته كه روسها در جريان كودتا، بيشترين حمايت را از دولت تركيه كردهاند. اسماعيل قهرمان رئيس پارلمان تركيه از تقويت مناسبات آنكارا با تهران در فضاي بعد از كودتاي نافرجام در كشورش گفته و از رئيس مجلس ايران خواسته در رأس يك هيئت پارلماني به آنكارا سفر كند. رضا هاكان تكين سفير تركيه در تهران نيز كه اين روزها كشورش به دليل شرايط امنيتي و پاكسازي مخالفان، تحت فشارهاي گسترده بينالمللي به خصوص از طرف اروپا قرار گرفته، در تهران به يك تريبون رسانهاي دست پيدا كرده و ديروز در محل سفارت كشورش در جمع خبرنگاران گفته كه «اعلام موضع مقامات ايران در اولين ساعات پس از كودتا و ايستادگي آنها در كنار حكومت قانوني تركيه و همچنين حمايت از روند دموكراتيك در تركيه» براي آنكارا بسيار ارزشمند است. به گفته سفير تركيه، محمدجواد ظريف وزير خارجه ايران طي شب تا صبح كودتا سه مرتبه با وزير خارجه تركيه و حسن روحاني رئيسجمهور هم در تماس تلفني با اردوغان، به او گفته كه همانطور كه « تركيه شب تا صبح نخوابيد و بيدار ماند»، مردم ايران «هم نخوابيدند و از نزديك تحولات تركيه را پيگيري كردند.» هاكان تكين اين سطح از حساسيتهاي ايران به تحولات تركيه را «سند ديگري بر عمق روابط دو كشور» خوانده و گفته كه اردوغان بر لزوم همكاري بيشتر تركيه با ايران و روسيه در خصوص مسائل منطقه تأكيد كرده است، البته او گفته كه اين موضوع «نبايد به اين شكل تعبير شود كه تركيه سياست خارجي خود را تغيير داده» و « اگر بنا بر تغيير باشد شايد همه طرفها بايد يك گام عقب بگذارند تا بشود به شكلي خواستههاي هر دو ملت تركيه و ايران در نظر گرفته شود.» اين موضع مقامهاي تركيه در شرايطي ابراز شده كه روند پاكسازيها در تركيه، شدت كمسابقهاي به خود گرفته است. در تازهترين تحول، «بينالي ايلديريم» نخستوزير تركيه شنبه شب از تصميم دولت اين كشور براي انحلال گارد رياستجمهوري و تغيير ساختار نيروهاي مسلح خبر داد.
به گفته او، اين تصميم در پي مشاركت شماري از سران و نيروهاي گارد رياستجمهوري در كودتاي ناكام تركيه گرفته شده است. رجب طيب اردوغان رئيسجمهور تركيه هم ديروز با بيان اينكه تاكنون بيش از 13هزار نفر بازداشت شدهاند، گفت: بازداشتها تا پاكسازي كامل ادارات دولتي از عناصر وابسته به «فتحالله گولن» ادامه مييابد. حاميان اردوغان نيز عصر ديروز تظاهرات گستردهاي در حمايت از او و عليه كودتاگران در استانبول برگزار كردند. روند پاكسازيها در حالي با انتقاد كشورهاي اروپايي و امريكا روبهرو شده كه ايران، روسيه و سوريه كه طي پنج سال اخير چالش بزرگي با سياست خارجي تركيه داشتهاند، ديپلماسي سكوت نسبي در پيش گرفتهاند. وزارت خارجه ايران تقريباً هيچ موضعي درباره دستگيريهاي بعد از كودتا نگرفته است. بشار اسد رئيسجمهور سوريه روز جمعه در گفتوگو با پرسنا لاتينا، خبرگزاري رسمي كوبا، هرچند از پياده كردن برنامه اخوانالمسلمين در تركيه انتقاد كرد ولي تأكيد كرد كه آنچه در تركيه به وقوع ميپيوندد «مسئلهاي داخلي است و سوريه در امور داخلي تركيه دخالت نميكند.» اسد گفته است: «ما نبايد مرتكب اشتباه شويم و بگوييم كه اردوغان بايد برود يا بماند، اين موضوعي مربوط به تركيه است و مردم تركيه بايد در اين زمينه تصميم بگيرند.» موضع مساعد روسها در حوادث بعد از كودتا، به اندازهاي مثبت بود كه مولود چاووش اوغلو وزير خارجه تركيه روز گذشته به صراحت گفت كه روسيه از جمله كشورهايي است كه در جريان كودتاي نافرجام نظامي بيشتر از تأمين دموكراسي در تركيه حمايت كرده است. او گفته كه اكثر كشورها در جريان كودتا پيام حمايت از دموكراسي در تركيه را فرستادند، اما تنها روسيه بود كه بيشتر كمك عيني به تركيه كرد تا دموكراسي موفق شود. تحت چنين شرايطي برخي ناظران حدس ميزنند كه تركيه در فضاي بعد از كودتا چرخشي جدي به سمت ايران و روسيه خواهد داشت. يو اس اس تودي در گزارشي نوشته است: «كودتاي نافرجام تركيه ميتواند زمينه مناسبات نزديكتر (تركيه) با روسيه و ايران را فراهم كرده و منجر به تغيير مسير تركيه شود.» سايت روسي «آر بي تي اچ» و پايگاه امريكايي «المانيتور» پا را از اين هم فراتر گذاشته و گفتهاند كودتاي اخير در تركيه به صورت فزايندهاي بر شكاف ميان تركيه و غرب افزوده است؛ شكافي كه شايد پس از تصفيه و بازداشتهاي گسترده مخالفان در دوران پساكودتا توسط دولت اردوغان، عميقتر شود و تركيه را به سمت بهبود روابط با رقباي غرب از جمله ايران و روسيه سوق دهد.
