يكي از نابترين و ارزشمندترين نعمتهايي كه از جانب حق تعالي براي بشر مقرر و به همه انسانها به طور يكسان اعطا شده، زمان است. هديهاي كه ما انسانها در اكثر مواقع از ارزش و قيمتي كه دارد غافل هستيم و همانند ديگر داشتهها و ثروتهاي خود آن را شمارش نميكنيم، به فكر ذخيره و پسانداز آن نيستيم و به مقدار و چگونگي گذر آن اهميت زيادي نميدهيم.
انگار ثانيههايمان روي هم بيهوده تلنبار شدهاند. دقايق و ثانيههايي كه با انبار شدن روي يكديگر عمر يك انسان را تشكيل ميدهند و با هر نفس كشيدن لحظهاي از آن سپري ميشود، در صورتي كه اكثر ما از سرعت عبور و چگونگي گذر آن به مقولههاي مختلف غافل هستيم و در مديريت آن و توجه كردن به چگونگي خرج كردن و سرمايهگذاري آن در مقولههاي مختلف تعلل ميكنيم.
زمان امروزه براي ما حكم كلافي را دارد كه برخي از افراد از آن البسهاي زيبا و چشمانداز ميدوزند و عدهاي ديگر تار و پود آن را از هم جدا كرده و جز پشيماني و احساس گناه چيز ديگري عايدشان نميشود.
چه خوب است خود را در دسته و جايگاه گروه اول قرار دهيم و از زمانمان براي خود البسهاي زيبا از جنس خوشايندترين تجربهها، خاطرهها، شناخت از خويشتن و خدمت به جامعه خويش در موقعيتها و وقايع گوناگون بدوزيم تا بتوانيم از زمان زندگي خود بيشترين تعالي را كسب كرده و نيازهاي خود و جامعه بشري را سر و سامان دهيم.
اما واقعاً چند درصد از ما به اهميت مقوله زمان و ارزش آن فكر ميكنيم و مثلاً هر روز صبح هنگامي كه از خواب بر ميخيزيم براي ادامه روز خودمان برنامه، طرح و نقشهاي از پيش تعيين شده داريم؟ اين سؤالي است كه بهترين كسي كه در آن ميتوان براي آن پاسخ صحيح و قانعكنندهاي ارائه دهد خود ما هستيم و از همين جا ميتوان به اين قضيه پي برد كه واقعاً براي زمان خودمان چقدر ارزش قائل هستيم؟ ولي باز هم عدهاي از ما ممكن است به خودمان بگوييم كه گروه زيادي از اعضاي جامعه شاغل هستند و از صبح به صورت خود به خود برنامهاي از پيش تعيين شده دارند و از چگونگي گذر زمان خود آگاهي و حتي برنامهاي منظم دارند.
مثلاً زمان مشخصي را به صورت نيمه وقت يا تمام وقت به شغل خود اختصاص ميدهند و مابقي آن را در خانه صرف امور مختلف و انجام وظايف خود ميكنند، در اينجا يك خطا و حتي شايد نوعي تنبلي و اتلاف زمان صورت ميگيرد. در واقع افراد خود را مشغول برنامههاي از پيش تعيين شده و قالبي كردهاند و اگر اين روند را براي ادامه زندگي خود دنبال كنند قطعاً در آينده با موانع زيادي روبه رو خواهند شد زيرا ادامه يك روند تكراري براي انجام كارهاي ضروري بيشتر حكم روزمرگي و تكرار يك رويه را دارد تا استفاده بهينه و متناسب با ارزش زماني كه هيچ گاه قابل برگشت نيست.
پس بهتر است در هر مقطع تحصيلي و با هر جنسيتي كه هستيد، هر نقش و شغلي كه در آن وظيفهاي را داريد براي زندگي خود ارزش قائل باشيد به عنوان مثال اگر شاغل هستيد در كار خود بهترين خودتان باشيد تا علاوه بر دستيابي به بيشترين ميزان كارايي، بهترين بهرهبرداري از زمان خود را داشته باشيد و براي هر لحظه از آن برنامهاي تدارك ببينيد.
طرحي براي چگونگي گذر زمان بريزيد و از قبل آگاهي داشته باشيد كه در هر بازهاي از زمان قرار است به چه جايگاهي برسيد؟ مطابق با جايگاه و موقعيتي كه داريد قرار است با زماني كه در دست داريد چه كارهايي انجام بدهيد؟ دليل موفقيت يا عدم موفقيت شما براي برنامهريزي و استفاده بهينه از زمانتان چه عواملي بوده؟ يا اصلاً چرا عدهاي از افراد هميشه با مسئله كمبود وقت مواجه هستند؟
يكي از سودمندترين راهكارها براي اينكه بيابيد هر روز چطور زمان خود را صرف مقولههاي گوناگون ميكنيد، يا صرف چه اموري ميسازيد كه به انجام بسياري از كارهاي برنامهريزي شده خود نميرسيد و مجبور شدهايد آن را به زمان ديگري موكول كنيد، يادداشتبرداري از عملكرد روزانه خودتان براي مدت چند هفته است. اينكه بنويسيد در هر ساعت از روز مشغول انجام چه فعاليتي بودهايد؟ با انجام اين كار ظرف مدت كوتاهي با يك نگاه گذرا روي دفترچه يادداشت خود تمام تلههاي زماني كه باعث هدر رفتن اين گوهر ناياب و غيرقابلبازگشت ميشود را مييابيد.
به عنوان مثال عدهاي زمان بسيار زيادي را صرف خوردن، تماشاي تلويزيون، تفريح بيش از حد و اندازه، بازيهاي رايانهاي و وبگرديهاي بيپايان با دوستان و اقوام ميكنند و با انجام تمام اين اعمال وقت و زماني را كه ميتوانند صرف كسب ارزشمندترين تجربهها، به دست آوردن موقعيتهاي تحصيلي و شغلي و از همه مهمتر خويشتنسازي و خودسازي و خودكاوي كنند به خاطر كسب لذتهاي آني و حتي غيرمنطقي و غيرعقلاني هدر ميدهند و لحظههاي ناب جواني، فرصت خودسازي و شناخت تمامي استعدادها و علايق خود را از دست داده و به اشكال مختلف زمان خود را هدر ميدهند.
در هر صورت با وجود اشتغال، كار، تحصيل، ازدواج و... هر يك از ما در قبال زمان ارزندهترين چيزي كه داريم مسئول هستيم و با وجود تمام مشغلهها بايد بتوانيم در حفظ و بهرهبرداري از آن تلاش بسزايي را انجام بدهيم، مثل اينكه زميني رايگان را در اختيار يك برنجكار قرار ميدهيم و او بايد با كار و تلاش، برنامهريزي و رسيدگي مستمر به آن در فصل خاصي برنجهاي خود را بكارد و از آن مراقبت و آبياري كند و در زمان خاصي محصول مرغوب به دست آمده را برداشت كند. زمان هم براي ما همين حكم را دارد پس بهتر است با برنامهريزي، ايجاد طرحهاي بلندمدت و هدفهاي كوتاهمدت بهترين راه را براي چگونه خرج كردن اين لطف الهي بيابيم.
علاوه بر اين سعي كنيم تمام عادات غلط كه زمان زيادي از ما ميگيرد را شناسايي كنيم و خود را به داشتن برنامه و نوعي انضباط براي انجام كارها و سپري كردن زمان خود ملزم سازيم تا هم از اين نعمت الهي به بهترين وجه ممكن سود ببريم و هم بتوانيم با استفاده بجا از آن به بيشترين ميزان كارايي و توانايي براي شكوفايي استعدادها و تواناييهاي خود برسیم.
در دهكده جهاني امروز هر لحظه با هجوم انواع و اقسام اطلاعات گوناگون روبه رو ميشويم كه همين عوامل خود علتي براي مشوش شدن افكار ما و از بين رفتن نظم ذهني و تمركز ما است و علاوه بر اينكه زمان زيادي را از ما ميگيرد ما را با نوعي اضافهبار ذهني هم مواجه ميسازد، به همين دليل در امور گوناگون براي جلوگيري از غرق شدن در اتلاف زمان در امور مختلف به سمت و سوي تخصصي شدن در حيطهها گام برميداريم تا بتوانيم جلوي اضافهبار ذهني و اتلاف بيش از حد زمان در مقولههاي مختلف بايستيم و براي گام برداشتن در جهت توسعه و پيشرفت واقعي حركت كنيم زيرا در طول تاريخ بشري زمان جزو مهمترين عناصر براي پيشرفت و شكوفايي ملتها بوده است.
