سرطان در بازار پول و مداوای سرپایی بانک مرکزی

از زمان روي كار آمدن سيف در بانك مركزي تلاش‌هاي زيادي براي ساماندهي بازار پولي در كشور شده است و در همين سال‌ها دو مؤسسه نيز كارشان به ورشكستگي كشيده شده كه حاصل نظارت ناقص بوده است. با اين حال تلاش‌ها هر چه باشد نسبت به دولت قبل بيشتر بوده و كارنامه قابل قبول‌تري دارد.  اما تمام عمليات‌ها و تمركز بانك مركزي و دستگاه‌هاي نظارتي معطوف به مؤسسات بوده و تقريباً بيشتر تمركز رسانه‌ها هم به آن سو بوده است اما نگاهي به موج تغييرات مديريتي در بانك‌ها كه آرام و بي‌سروصدا و در بعضي موارد پرسرو صداو همراه با حقوق‌هاي نجومي در حال انجام است نشان مي‌دهد بازار پول ديگر يك مريضي ساده اقتصادي با قابليت درمان سريع ندارد بلكه گرفتار بيماري سخت و سرطاني شده كه تقريباً بيشتر بانك‌ها به آن مبتلا هستند. به نحوي كه در كنار اين تغييرات به نام فيش‌هاي حقوقي نشانه‌هايي از تخلفات بانكي هم ديده مي‌شود و افشاگري‌هايي درباره انحرافات سيستم بانكي را نشان مي‌دهد، به عنوان مثال در بانك‌هاي «م » و «ر- ك» بحث همكاري با صرافي خاص مطرح بوده كه ردپاي برادر يكي از مسئولان بلندپايه را در آن ديده‌اند. بانك «د» كه چندي پيش مدير عاملش در فضايي آرام تغيير كرد اين روزها درگير خبري است كه رابطه صرافي در دوبي را بانك مذكور نشان مي‌دهد. بانك «س» همتراز حسابداري آن نشان از وضعيت وخيم وي دارد و در سوي ديگر بانك «پ» هم كه چندان وضعيت مناسبي ندارد. بانك تخصصي «ت» نيز با افت صادرات به حوزه بورس ورود پيدا كرده و...

نكته قابل تأمل درباره اين بانك‌ها نقش دولت در آنهاست كه بايد بانك مركزي بيش از اينها به موضوع حساس باشد و نظارت‌هاي خود را اتفاقاً در حوزه بازار پولي متصل به دولت بيشتر كند. هر چند بانك خصوصي «خ» نيز طي ماه‌هاي اخير در حال اقدام مشتركي با يك مؤسسه آلماني است كه بايد بانك مركزي نسبت به درز اطلاعات مشتريان به اسم شفافيت و استاندارد شفافيت حساس باشد.
به عبارت بهتر اين اخبار انتشار يافته كه لابد بخشي از كوه يخ قابل رؤيت در بازار پولي است نشان دهنده ناتواني بانك مركزي در ساماندهي حوزه تحت نفوذ خود است و در اين شرايط بانك مركزي با تأسي از ساير حوزه‌هاي اقتصادي تحت نظارت دولت بيشتر به دنبال افزايش دامنه نظارتي خود بوده تا انجام درست در محدوده دامنه تحت پوشش خود، يعني همان طور كه بيش از سه سال از عمر دولت رفت و اقتصاد بخش‌هاي مختلف معطل گشايش‌هاي برجام بود بانك مركزي نیز به جاي اينكه تلاش خود را در حوزه‌هاي تحت نظارتي‌اش بيشتر كند همواره ترجيح داد تا از نبودن برخي فعاليت‌ها‌ي بازار پولي زير چتر بانك مركزي گلايه كند، البته منظور نگارنده بحق نبودن اين گلايه نبوده و منظور ناديده گرفتن تلاش‌هاي قابل تقدير اين بانك نيست ولي آيا وقت آن نرسيده كه بانك مركزي كلاه خود را قاضي كند و كارنامه عملكردي خود را بررسي كند؟ آيا بانك مركزي هنوز به اين درك نرسيده است كه ميزان تلاش‌ها و نتيجه آن چه بوده است؟ آيا سيستم بانكي به غير از خبرهاي منفي كه طي سه سال و اندي از آن منتشر شده كارنامه‌اي براي تخصيص بهينه منابع به خصوص براي توليد دارد؟

پاسخ بدون شك هر چه باشد مسير حركت بانك مركزي را مشخص خواهد كرد؟ بديهي است اكنون مجلس به گفته دولتمردان همسويي بيشتري با دولت دارد و هنوز درگير مسائل حاشيه‌اي نشده است، مي‌تواند همراهي بيشتري براي حل مشكلات بانك مركزي داشته و بخش نظارتي و نقش توسعه‌اي بانك مركزي را احيا كند. آيا سيف و همراهانش در بانك مركزي و وزارت اقتصاد حاضر به استفاده از اين ظرفيت جديد خواهند شد؟‌آيا سيف و همقطارانش فرصت باقي‌مانده دولت يازدهم را غنيمت خواهند شمرد يا سيستم بانكي گرفتار در سرطان انحراف منابع و كسب سودهاي غيرنامتعارف را به حال خود تا زار و نحيف شدن همه بخش‌هاي اقتصاد رها خواهند كرد؟