اكثريت جمهوريخواه نمايندگان مجلس بعد از ظهر پنجشنبه طي يك رأيگيري شفاهي دو متمم را كه به لايحه بودجه خدمات مالي پيوست شده بود تصويب كردند كه راه فرود بوئينگهاي امريكايي در ايران را ميبندد آن هم به بهانههاي واهي چون امكان حمل سلاح با اين هواپيماهاي غيرنظامي.
دولت باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا، گفته است هرگونه مصوبهاي را كه باعث تضعيف توافق اتمي با ايران شود وتو خواهد كرد.
پيتر روسكام، نماينده اهل ايلينوي كه تهيهكننده اين متممها بود گفت: اين هواپيماهاي مسافربري ممكن است مورد استفاده سپاه پاسداران ايران قرار گيرد. وي گفت: «دادن اين نوع هواپيماها به رژيم ايران به اين معني است كه كالايي در اختيار آنها ميگذاريم كه ميتواند براي مقاصد نظامي استفاده شود.» او ادعا كرد ميتوان هواپيماهاي بوئينگ را طوري بازطراحي كرد كه ۱۰۰ موشك بالستيك يا ۱۵ هزار گلوله آرپيجي را حمل كند.
مارك دابوويتز، مدير اجرايي بنياد دفاع از دموكراسي كه به عنوان يكي از كارشناسان در اين نشست حاضر بود، گفت: نيازي نيست شهروندان ايران تنها براي انجام سفر به «ايراناير» يا «ماهاناير» وابسته باشند! وي گفت: آنها ميتوانند روي شركتهاي خارجي معتبرتر براي برطرف كردن نيازهاي مسافرتيشان تكيه كنند. وي سپس مطابق روال معمول ايران را به انجام اقدامات مخرب در منطقه، حمايت از تروريسم و نقض حقوق بشر متهم كرد.
دابوويتز گفت: «قبل از اينكه اجازه پيشروي اين توافق صادر شود، كنگره بايد فشار را روي ايران براي تغيير رفتارش افزايش دهد و فروش هواپيما به اين كشور را به تغييرات محسوس در رفتارهايي كه وضع تحريم را در پي داشته، گره بزند. » خوزه سرانو، نماينده دمكرات اهل نيويورك در مخالفت با اين متممها گفت كه هدف جمهوريخواهان تضعيف برجام است.
اگر طرح تازه در كنگره تبديل به قانون شود، يعني رئيسجمهور امريكا آن را امضا كند، ميتواند بر ساير شركتهايي كه قصد فروش هواپيما به ايران را دارند اثر بگذارد، چون تقريباً همه جتهاي امروز حاوي بيش از ۱۰ درصد قطعات امريكايي هستند و بنابراين به مجوز صادراتي امريكا نياز دارند. ايران قراردادي براي خريداري ۱۰۰ فروند هواپيماي اروپايي ايرباس امضا كرده اما ايرباس ميگويد اجراي اين قرارداد كندتر از حد انتظار پيش ميرود. آن قرارداد هم نيازمند مجوز صادراتي از امريكاست.
به گزارش رويترز، براساس تفاهمي كه ميان ايران و بوئينگ امضا شده قرار است ايران ۸۰ هواپيما را بخرد و ۲۹ هواپيماي ديگر را با حمايت بوئينگ اجاره كند و تحويل آنها قرار است از ۲۰۱۷ شروع شود و تا ۲۰۲۵ ادامه يابد.
واكنش ايران سخنگو و رئيس مركز ديپلماسي عمومي و رسانهاي وزارت امور خارجه در واكنش به مصوبه اخير مجلس نمايندگان امريكا به منظور جلوگيري از فروش هواپيماهاي بوئينگ به ايران گفت: دولت امريكا موظف است هرچه با برجام مغايرت داشته باشد را رفع كند. بهرام قاسمي تأكيد كرد: براي جمهوري اسلامي ايران عمل به تعهدات طرف مقابل اهميت دارد و ما به مسائل داخلي امريكا كاري نداريم و دولت ايالات متحده را مسئول اجراي تعهدات آن كشور ميدانيم.
قاسمي افزود: حساسيتها و گروكشيهاي جناحهاي داخلي در امريكا آن هم در آستانه انتخابات رياست جمهوري قابل درك است اما بي شك زيان جبرانناپذير اين اختلافات داخلي و كارشكنيها و بدعهديها نصيب خودشان خواهد شد.
