آشفته بازار انتقال بازيكنان فوتبال ايران امسال نيز همچون سالهاي گذشته و حتي با شدت بيشتر در جريان است و دستهاي پشت پرده از بيقانوني، بيتدبيري مديران و فرصتطلبي بازيكنان بيكيفيت وطني كمال استفاده را ميبرند بدون آنكه كسي جلودارشان باشد. هرچند در سالهاي اخير با ترفندهايي چون تعيين سقف قرارداد براي بازيكنان و سقف بودجه براي باشگاهها سعي شد تا از بالا رفتن بيحساب و كتاب دستمزدها جلوگيري شود اما دلالان و سوءاستفادهكنندگان حرفهاي اين ترفندها را نيز كاملاً حرفهاي دور زدند تا در فصل پيشرو مسئولان آنها را به حال خود رها كنند و واكنشي به حيف و ميل شدن ميلياردها تومان بودجه دولتي نشان ندهند!
رو كم كنيمديران ايراني دم از حرفهاي شدن فوتبال ايراني ميزنند اما هنوز به اين اصل مديريتي نرسيدهاند كه ورزش حرفهاي جاي انتقام گرفتن يا به اصطلاح رو كم كني نيست. اتفاق جالب و منحصر به فردي را همين چند هفته پيش در نقل و انتقالات ليگ برتر شاهد بوديم. بازيكني كه قرار بود با نيم ميليارد در فصل آتي پيراهن قرمز به تن كند با دو برابر شدن رقم قراردادش در عرض چند ساعت رنگ عوض كرد تا با شروع ليگ پيراهن آبي بپوشد؛ به همين راحتي! بحث تعصب و عرق به يك تيم خاص، آرزوي بازي كردن در تيم محبوب و احترام به شعور مخاطب و هوادار از جمله موضوعات نخنما شده فوتبال ماست كه به تاريخ پيوسته است اما سؤال اصلي اين است كه چرا مديران باتجربه و موسفيد كرده همچون جواني خام رفتار ميكنند و آتش به دامان دلالان ميزنند؟
بازارگرمي داخلي و خارجي بالا بردن نرخ در فوتبال تجاري كشورمان راه و رسم خود را دارد و متفكران اين عرصه براي آنكه گوي سبقت را از بقيه بربايند هر سال شيوههاي جديدي را رو ميكنند. قديميترين روشي كه تقريباً همه آن را ياد گرفتهاند مصاحبه با رسانهها و روزنامههاي ورزشي است، مصاحبههايي كه در آن فوتباليست وطني از پيشنهادهاي پرتعداد خيالي حرف زده و از اينكه انتخاب تيم جديد واقعاً تصميم سختي است. دستاندركاران فعال نقل و انتقالات هم كه از خواندن اينگونه مصاحبهها به شدت استقبال ميكنند سريع وارد عمل شده و براي مذاكره پا پيش ميگذارند. فوتباليست مورد نظر كه اين بار واقعاً يكي دو پيشنهاد داخلي دريافت كرده با مشاوران معتمد يا همان دلالان كاركشته مشورت و دوباره براي بالا بردن نرخ ترفندي جديد رو ميكند؛ پيشنهاد خارجي دارم! اين روزها اين جمله را از دهان بازيكنان زيادي ميشنويم. بازيكن مورد نظر اگر در فصل گذشته عملكرد نسبتاً خوبي داشته باشد و چند گل هم به ثمر رسانده باشد بدون شك ادعاي داشتن پيشنهادهاي اروپايياش را به گوش همه ميرساند. اگر هم بازيكنان اسم و رسمداري نباشد به داشتن پيشنهاد از كشورهاي عربي همسايه بسنده ميكند. ولي همين دروغهاي جذاب هم براي بالا رفتن نرخ كفايت ميكند. تا جايي كه باشگاههاي سرمايهدار اين بازيكنان را با رقمهاي غيرواقعي جذب ميكنند و در آخر هم سر هواداران منت ميگذارند كه فلان بازيكن تيم ما پيشنهاد خارجي داشته است. در صورتي كه بازيكن اگر پيشنهاد خوب خارجي داشته باشد قطعاً در ايران نميماند. سردار آزمون و عليرضا جهانبخش نمونههاي ايراني هستند كه چند سالي است در اروپا توپ ميزنند.
برگشت خوردههاي پرمدعامتأسفانه فوتبال كشورمان بازيكن پرمدعا كم ندارد. گذشت آن روزهايي كه لژيونرهاي ايراني بهترينهاي آسيا در اروپا بودند. هم ميدرخشيدند و هم ادعاهاي نسل فعلي را نداشتند. با اين حال پسرفت فوتبال ما در سالهاي اخير به حدي بوده كه برخي بازيكنان با تلاشهاي مديربرنامههايشان در نهايت سر از تيمهاي عربي و ليگهاي بيكيفيتشان در آوردهاند يا در بهترين حالت به تيمهاي دسته دومي و ناشناخته قاره سبز رضايت دادهاند. با اين حال در اين فصل حتي اين تيمها نيز بسياري از بازيكنان ايراني را برگشت زدهاند و آغوش تيمهاي دولتي هميشه براي اين بازيكنان باز است. بازيكني كه از تيمش در حوزه خليج هميشه فارس كنار گذاشته شده چند پيشنهاد ميلياردي از تيمهاي ايراني دارد، آن يكي معلوم نيست در كدام تيم آلماني بازي ميكرده كه دوباره هواي وطن به سرش زده و آبيها براي گرفتنش شيرجه رفتهاند. بازيكن مورد نظر تيمش به دسته سوم آلمان سقوط كرده و اعلام كرده تا يورو 2016 تمام نشود تصميم نهايياش را نميگيرد! در واقع اين شيوه همان سنگ، قلاب كردن معروف خودمان است؛ يعني اگر باز تيمي دسته چندمي برايش در اروپا پيدا شود قطعاً قيد ليگ ايران را خواهد زد و در غير اين صورت قرارداد ميلياردياش را با تيم ايراني به گونهاي امضا ميكند كه هر زمان اراده كرد مشكلي براي جدايي نداشته باشد.
بودجه دولتي و نيكوكاران فوتباليدولتي ماندن امان فوتبال ايران را بريده است. تا وقتي پولهاي هنگفت به حساب باشگاههاي دولتي واريز شود قطعاً نميتوان انتظار سروسامان گرفتن اوضاع را داشت. با وجود آنكه ورزش كشور در آستانه المپيك با مشكلات مالي شديد دست و پنجه نرم ميكند اما تيمهاي متمول فوتبالي با بودجههاي ميلياردي بازيكن خريد و فروش ميكنند. مديران باشگاهها نيز كه براي به دست آوردن بودجه هيچ تلاشي نكردهاند بيحساب و كتاب و براي به خدمت گرفتن بازيكنان اسم و رسم دار چك ميكشند و قرارداد ميبندند. از سوي ديگر هستند سرمايهداراني كه خود را شيفته فوتبال مينامند و حتي حاضرند چند ميليارد ناقابل را در اختيار تيم محبوب خود قرار دهند. اين افراد كه به خود لقب نيكوكاران فوتبالي دادهاند در سالهاي اخير از طريق همين فوتبال به شهرتي عجيب و غريب رسيدهاند. تا جايي كه رد پاي آنها در خريد برخي بازيكنان كاملاً مشهود است. اين نيكوكاران به تازگي از طريق شبكههاي اجتماعي خبر به خدمت گرفتن فلان بازيكن را زودتر از موعد به هواداران ميدهند:«كارها تمام شد، صدايش فردا در ميآيد.» مديرعامل يك باشگاه پرطرفدار ديگر كه به تازگي به اين سمت انتخاب شده نيز براي آنكه از همتايان تهرانياش جا نماند به شبكههاي اجتماعي پيوسته و هنوز امضاي قرارداد بازيكن خشك نشده عكسش را منتشر ميكند. رقمها روز به روز بالاتر ميرود و فاصله فوتبال ايران با اقتصاد مقاومتي كه خيليها دم از آن ميزنند هر روز بيشتر ميشود. بدون شك تا وقتي آقايان مسئول، مدير و دستاندركار همچون تيمهاي بزرگ براي درآمدزايي و تأمين بودجه زحمت نكشند آش همان آش است و كاسه همان كاسه.
