با اينكه بعد از اجرايي شدن برجام چنين به نظر ميرسيد كه در بسياري از عرصهها به خصوص بهداشت و درمان تحولات و اتفاقات خوبي در راه باشد و در همين زمينه اعلام آمادگي غولهاي داروسازي دنيا در ايران نويدبخش توسعه در اين عرصه بود، اما گويي با گذشت زمان، بايد پذيرفت دردهاي دارويي درمان نشدهاند و هنوز بايد زمان زيادي منتظر شد تا درياي متلاطم بهداشت و درمان به آرامش برسد. در همين رابطه روز گذشته مديركل دارويي سازمان غذا و دارو گفته بود عدم مديريت زنجيره تأمين دارو ما را با كمبود برخي از داروها مواجه ميكند. ضعف مديريت در بازار سلامت در شرايطي عنوان ميشود كه بايد گفت ايران از نحوه مصرف دارو بيش از هر چيز ديگري رنج ميبرد؛ موضوعي كه باعث شده در طول سال بودجه زيادي در اين عرصه بيجهت هزينه شود، به طوري كه رئيس اداره بهداشت و درمان سپاه پاسداران انقلاب اسلامي با اشاره به اينكه ايران مقام دوم مصرف دارو در جهان را به خود اختصاص داده است، گفته سه تا چهار برابر استاندارد جهاني در كشور دارو مصرف ميكنيم؛ مصرفي كه قاچاق دارو را هر روز چاقتر ميكند.
حجم كل داروي مصرفي ايران با يارانهاي كه دولت به آن تزريق ميكند، حدود هزار و 600 ميليارد تومان است. در حال حاضر ۹۶ درصد داروي مصرفي ايران، از سوي ۶۲ كارخانه داروسازي داخلي توليد ميشود. براي توليد اين داروها، حدوداً ۲۵۰ ميليون دلار براي واردات مواد اوليه و بستهبندي آن، ارز هزينه ميشود اما ۴ درصد باقي مانده بازار دارويي كشور در اختيار داروهايي است كه از خارج وارد ميشود. هزينه ارزي اين ۴ درصد هم نزديك به ۴۵۰ ميليون دلار است. بنابراين داروهاي وارداتي، داروهاي بسيار گرانقيمتي هستند كه عمدتاً براي بيماران خاص و داروهاي ضد سرطان و... صرف ميشوند. بدين ترتيب ارزبري تهيه مواداوليه براي توليد ۹۶ درصد توليد در داخل و همچنين واردات ۴ درصد باقيمانده روي هم رفته رقمي بالغ بر ۷۰۰ ميليون دلار ميگردد كه اين رقم ۴۵ درصد هزينه و ارزش بازار داروي كشور را به خود اختصاص داده است.
مصرف دارو 4 برابر استاندارد جهانيايرانيها هميشه از كمبود و در دسترس نبودن دارو مينالند. دردي كه بايد گفت درماني برايش نيست. همين مسئله باعث شده رقم قاچاق دارو به كشور عدد بزرگي را نشان دهد. بر اساس گزارشها در حال حاضر بيشترين مصرف دارو در كشور مربوط به آنتيبيوتيك است، دارويي كه مقاومت در برابر آن ميتواند يك فاجعه را رقم بزند. در همين رابطه رئيس اداره بهداشت و درمان سپاه پاسداران انقلاب اسلامي با اشاره به فرهنگ مصرف دارو در كشور ميگويد: «اين فرهنگ در كشور ما بسيار غلط بوده و ايران مقام دوم مصرف دارو بعد از كشور چين را كه بيش از يك ميليارد نفر جمعيت دارد، از آن خود كرده است و ما سه تا چهار برابر استاندارد جهاني در كشور دارو مصرف ميكنيم.»
وي ضمن انتقاد از اين مسئله كه هيچ حركتي در جهت فرهنگسازي مناسب درباره نحوه مصرف دارو در كشور صورت نگرفته است، ادامه ميدهد: «پزشكان ما متوسط هنگام ويزيت بيمار سه تا شش قلم دارو تجويز ميكنند، اين در حالي است كه در بيشتر كشورهاي دنيا، پزشكان حداكثر تجويز دو قلم دارو را دارند، همچنين در ايران اگر بيماري هنگام ويزيت برايش دارو ارائه نشود، پزشک متهم به بيسوادي میشود که بايد اين فرهنگ را اصلاح كنيم.»
ناصرخسرو مأمن قاچاقچيانمصرف بالاي دارو در ميان مردم دليل خوبي است تا قاچاقچيان دارو به خود اجازه بدهند در قلب پايتخت نقطهاي را براي جولان خود انتخاب كنند و تحت هيچ شرايطي هم اين عرصه را واگذار نكنند.
هرچند اكثر كارشناسان معتقدند مردم براي دستيابي به داروهاي كمياب و گرانقيمت به اين نقطه از شهر پناه ميبرند. اما همگان به خوبي ميدانند كه اكثر داروهاي زيرزميني ناصرخسرو قاچاق و تقلبي هستند. البته بايد در نظر داشت كه ابعاد داروهاي تقلبي در جهان در حال توسعه است، چراكه سود اين قبيل داروها بسيار كلان و وسوسهانگيز است.
احمدرضا دهپور، استاد دانشگاه علوم پزشكي تهران با بيان اينكه به طور عمده داروهاي تقلبي بيشتر مربوط به داروهاي گرانقيمت است، ميگويد: «متأسفانه سالهاست كه برخي از مردم براي تهيه دارو راهي ناصرخسرو ميشوند در حالي كه برخي مواقع داروهاي اين مكان نه تنها زندگي بخش نيست بلكه مرگبار است. ممكن است داروهاي تقلبي به هر شكلي و حتي در داروخانهها نيز عرضه شوند پس مردم بايد در خريد دارو نيز دقت نظر كافي به خرج دهند و به داروخانههاي شناخته شده و معتبر مراجعه كنند. ضمن اينكه قبل از خريد دارو نيز نسبت به اصالت آن اطمينان حاصل كنند.»
سود داروي قاچاق بالاتر از پول تقلبيبررسيهاي سازمان بهداشت جهاني نشان ميدهد در حال حاضر سود داروهاي تقلبي از سود قاچاق مواد مخدر و توليد پول تقلبي نيز بسيار فراتر است. به همين خاطر بازار داروهاي تقلبي روز به روز در دنيا داغتر ميشود و تبهكاران بيشتري به سوي اين بازارجذب ميشوند.
در همين رابطه مدير ثبت دارو و مبارزه با داروهاي تقلبي يك شركت فرانسوي در ايران نيز گفته، بررسيهاي سازمان بهداشت جهاني نشان ميدهد حدود 30 درصد داروهاي كشورهاي جهان سوم و عقب مانده تقلبي است. اين رقم در كشورهاي در حال توسعه از جمله ايران حدود 10 درصد و در كشورهاي پيشرفته حدود يك درصد است.
قاچاق عظيم دارو به كشور و توزيع داروهاي تقلبي در حالي صورت ميگيرد كه هنوز مسئولان بهداشت و درمان كشور درگير دريافت طلبهاي خودشان از شركتهاي بيمهاي هستند. جايي كه رئيس سازمان غذا و دارو گفته: «اگر بيمهها طلب خود را به داروخانهها و بيمارستانها نپردازند، چرخه كاهش نقدينگي در زنجيره تأمين دارو و تجهيزات پزشكي مختل ميشود و اين شرايط را خطرناك ميكند.» رسول ديناروند محدوديتهاي بودجهاي را بزرگترين مشكل اين حوزه عنوان كرده و ادامه داد: «همواره محدوديتهاي بودجهاي را تجربه كردهايم به طوري كه حتي اعتبار مصوب سال 94 را به وزارت بهداشت ندادند و انتظارات سال 95 هم برآورده نشده است. اين روند، مشكلاتي ايجاد ميكند. همچنين مطالبات مراكز دارويي و درماني از بيمهها نيز بسيار زياد است و اين طلب به حدود 8هزار ميليارد تومان رسيده است.»
وي گفت: «البته داروخانهها نسبت به مراكز درماني وضع بهتري دارند و حدود سه ماه پرداختهايشان جلوتر افتاده اما به طور كلي حدود 10 ماه است كه شركتهاي بيمهگر طلب خود را ندادهاند و اين شرايط را خطرناك ميكند. اگر هزينه دارو و تجهيزات پزشكي به مراكز دارويي درماني از طرف بيمهها پرداخت نشود اين مراكز نميتوانند بدهي خود را به شركتها بپردازند، مطالبات شركتهاي توليدي به تبع آن عقب ميافتد. در نتيجه چرخه كاهش نقدينگي در زنجيره تأمين دارو و تجهيزات پزشكي مختل ميشوند.»
رئيس سازمان غذا و دارو تأكيد ميكند كه عواقب اين اتفاق ايجاد كمبود و مشكلات شديد دارو و تجهيزات پزشكي خواهد بود. البته به دليل اهميت اين موضوع وزارت بهداشت به شدت پيگير است تا مشكل حل شود.
بسم الله سلام،درکشورما با توجه به تعداد زیاد تحصلیکرد ه های داروسازی وهمچنین علوم مرتبط با ان مانند شیمی وبیوتکنولوژی و... زمینه برای احداث کارخانه های دارو سازی و همچنین توسعه کارخانه های موجود وافزایش ظرفیت وکیفیت بسیار فراهم ومهیا است بازار 80میلیونی کشور و400میلیونی کشور های همسایه ومجاور مستعد سرمایه گذاری میباشد وفقط به همت وتدبیر وکار وتلاش دلسوزانه و(نه منفعت طلبانه) مسئولان ومدیران کشوربرای تحقق این امر مورد نیاز است. یاحق 
