همزمان با ارائه لايحه برنامه ششم، خبر برنامهريزي دولت براي كشت محصولات كشاورزي تراريخته در قالب اين برنامه منتشر شد، با درج اين خبر موجي از انتقادات و حمايتهاي مسئولان و كارشناسان آغاز شد، به طوري كه وزير جهاد كشاورزي در جمع خبرنگاران اعلام كرد توليد محصولات تراريخته جزو مصوبات مجلس بوده و ما در قالب برنامه ششم براي اجراي آن برنامهريزي كردهايم.
در اين برنامه رسول ديناروند رئيس سازمان غذا و دارو، محمود تولايي رئيس انجمن ژنتيك ايران، داوود حياتغيب نماينده سازمان محيط زيست كشور و آزاد عمراني عضو هيئت رئيسه انجمن ارگانيك ايران در يك ميز گرد نظرات موافق و مخالف خود را اعلام كردند. از نكات بسيار حائز اهميت اين گفتوگو اعلام موضع سازمان غذا و دارو نسبت به توليد محصولات تراريخته در كشور و همچنين اعتراف رئيس سازمان غذا و دارو به بهتر بودن محصولات ارگانيك نسبت به تراريخته بود. محمود تولايي رئيس انجمن ژنتيك ايران ميگويد: قسمت اعظم ذرت توليدي در دنيا تراريخته است كه قسمت اصلي خوراك طيور را تشكيل ميدهد. همچنين بخش قابلتوجهي از سوياي توليدي در دنيا جزو محصولات تراريخته است. رئيس انجمن ژنتيك ايران با بيان اينكه در حال حاضر هيچ برنج تراريختهاي در بازار مصرف وجود ندارد، ميافزايد: ذرت، سويا، كنجالهها، پنبه و چغندر قند كه مصارف غذايي دارند، بخش زيادي تراريخته هستند.
تولايي تأكيد ميكند: از 165 ميليون هكتار مساحت كشورمان 51 ميليون هكتار مستعد كشاورزي است، اما اين زمينهاي مستعد كشاورزي با محدوديت آب و شوري خاك مواجه هستند، بنابراين فقط 18/8 ميليون هكتار از سطح اراضي كشورمان به زير كشت محصولات كشاورزي ميرود. همچنين تمامي محصولات وارداتي تراريخته از جمله ذرت، سويا، چغندر قند و پنبه دانه در داخل كشور قابل كشت است و اگر ژن مقاوم شوري از گياه خانواده نمك گرفته و به گندم انتقال داده شود، ميتوان بهرهوري خوبي به دست آورد.
رسول ديناروند رئيس سازمان غذا و دارو ميگويد: برنج، گندم، چغندر قند و روغن پنبهدانه تراريخته به كشور وارد نميشود.
از سال گذشته اقداماتي را براي برچسبگذاري روي محصولات تراريخته آغاز كردهايم كه امسال عملياتي ميشود تا بدين ترتيب هر فرآورده تراريختهاي كه مجوز بينالمللي دارد و ما اجازه واردات آن را به كشور تأييد ميكنيم، حتماً با برچسب مشخصات به مصرفكننده عرضه شود.
ديناروند ميگويد: هنوز مصوبهاي در رابطه با محصولات تراريخته ابلاغ نشده، اما توليد و انبوهسازي محصولات تراريخته در پيشنويس اوليه لايحه برنامه ششم توسعه قرار دارد. ارائه اين پيشنهاد براي توليد و انبوهسازي محصولات تراريخته و گنجاندن آن در برنامه ششم توسعه از سوي وزارت جهاد كشاورزي بوده است و دليل آن هم اين بوده تا امكان بهرهبرداري از پيشرفتهاي علمي دنيا در ايران فراهم شود. ديناروند با بيان اينكه دليلي براي مخالفت كوركورانه وجود ندارد، ميگويد: وزارت بهداشت از توليد محصولات ارگانيك از توليد و مصرف محصولات ارگانيك حمايت ميكند، ولي اين حمايت بدين معنا نيست كه توليد يا مصرف تراريخته ممنوع شود و هيچجاي دنيا نيز چنين كاري را نكرده است.
معاون وزير بهداشت اظهار ميدارد: تمام محصولاتي كه بيم تراريختگي دارند، در سازمان غذا و دارو كنترل ميشود و در مورد رخدادهاي دستكاري ژنتيكي، اگر تأييديههاي معتبر جهاني وجود نداشته باشد، اجازه ورود به كشور پيدا نميكند، اما اگر محصولي تأييديه معتبر داشته باشد، اجازه واردات آن داده ميشود. وي تأكيد ميكند: تراريختگي محصولات كشاورزي، روغن و... در آزمايشگاههاي كشور قابلارزيابي است و واضح است كه محصولات ارگانيك خيلي بهتر از محصولات تراريخته است.
عمراني: توليد و انبوهسازي محصولات تراريخته ۵ سال تعليق شود عضو هيئت رئيسه انجمن ارگانيك ايران با اشاره به بندي در لايحه برنامه ششم توسعه مبني بر توليد و انبوهسازي محصولات تراريخته ميگويد: براي تضمين سلامت مردم و به سرانجام رسيدن مباحث علمي توليد و انبوهسازي اين محصولات پنج سال تعليق شود.
در ادامه اين گفتوگو آزاد عمراني عضو هيئت رئيسه انجمن ارگانيك ايران ميگويد: تناقضهاي زيادي در مورد محصولات تراريخته وجود دارد و بحث در مورد توليد و مصرف آن نيازمند كار كارشناسي است. انجمن ارگانيك ايران بنابه رسالتي كه دارد، مخالفت خود را با هرگونه واردات، توليد و رهاسازي محصولات دستكاري شده ژنتيكي اعلام كرده است.
عمراني با بيان اينكه موافقان توليد محصولات تراريخته مخالفان توليد را ذينفع واردات تراريخته عنوان ميكنند، ميگويد: اينها جسارت داشته باشند و آدرس اشتباه ندهند و اعلام كنند، چه كساني ذينفع واردات هستند.
وي با بيان اينكه در توليد محصولات تراريخته كشاورز و مصرفكننده به عنوان اركان اصلي مغفول ماندهاند، تأكيد ميكند: گاهي تصميماتي گرفته ميشود كه مخالفان با آن به فناوريستيزي و داناييستيزي متهم ميشوند. بايد بررسي كرد كه آيا امكان كشت محصولات تراريخته براي كشاورزان وجود دارد و كشاورزان بعدها بر اثر كشت و انبوهسازي اين محصولات دچار آسيب و مخاطرات زيست محيطي نميشوند. عمراني به گياه آزولا اشاره كرده و ميافزايد: چند سال پيش اين گياه از كشور فيليپين به ايران وارد شد و در حال حاضر به معضلي براي شاليزارهاي كشور تبديل شده است.
30 درصد توليد ناخالص داخلي از محل توليد كشاورزي است و گاهي كشاورزان با يك تصميم غلط دولتمردان دچار آلودگيهاي زيست محيطي ميشوند.
عضو هيئت رئيسه انجمن ارگانيك ايران ميگويد: سؤال من اينجا است كه آيا در صورت بروز مشكلي براي كشاورزان حسابرسي زيست محيطي انجام خواهد شد، چه تضميني وجود دارد كه اگر برنج و پنبه تراريخته انبوهسازي شد و بر اثر آن مشكلاتي براي كشاورزان و محيط زيست پيش آمد دولتمردان و آنهايي كه الان سنگ توليد محصولات تراريخته را به سينه ميزنند اين قشر را تنها نگذارند؟
وي تأكيد ميكند: از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي ميخواهم كه در مورد بررسي برنامه ششم توسعه كه در بندي از آن به توليد و انبوهسازي محصولات دستكاري شده ژنتيكي پرداخته شده دقتنظر بيشتري داشته باشند و در راستاي تضمين سلامت مردم به مدت پنج سال توليد و انبوهسازي محصولات دستكاري شده ژنتيكي را براي به نتيجه رسيدن بحثهاي علمي معلق نگاه دارند.
نماينده محيط زيست نيز مخالفت اين سازمان را با كشت تراريخته اعلام كرده ودر پاسخ به اين سؤال كه چرا در شرايطي كه كشورهاي توليدكننده و حتي كشورهاي اروپايي رويكردي احتياطآميز نسبت به توليد و كشت محصولات تراريخته دارند، ما نسبت به آن بازتر عمل ميكنيم، ميافزايد: اين سؤال را بايد از مسئولان پرسيد. براساس آمار وزارت بازرگاني از 10 سال گذشته مواد غذايي تراريخته براي مصارف انساني و دام و طيور از كشور برزيل به ايران وارد شده است.
حيات غيب اظهار ميدارد: محصولات تراريخته در كشور ما طي اين سالها وجود داشته اما بهرغم اينكه در سال 1388قانون ايمني زيستي در كشورمان تصويب شد، در رابطه با مخاطرات محصولات تراريخته مطابق قانون ايمني زيستي و پروتكل كارتاهنا عمل نكرديم.
وي ميافزايد: توليد و انبوهسازي محصولات تراريخته در لايحه برنامه ششم توسعه در بخش فناوري آمده است، نه در بخش كشاورزي و بنابراين بخش فناوري نميتواند تصميمگيرنده براي بخش كشاورزي باشد و از سال 2105 سطح زير كشت محصولات تراريخته در دنيا روبه كاهش بوده است. نماينده سازمان محيطزيست در پاسخ به اين سؤال كه آيا واردات محصولات تراريخته تحت كنترل است، اظهار ميدارد: واردات و كشت محصولات تراريخته قابل كنترل است، به شرطي كه اراده سياسي پشت آن باشد و به صورت نظاممند انجام شود.
حياتغيب ميافزايد: گفته ميشود كه محصولات وارداتي تراريخته به كشور آزمايش ميشود، اما نميدانم چه آزمايشي روي آنها انجام ميشود؟30 درصد از محصولات كشاورزي جزو ضايعات است كه اگر با روشهاي علمي و استفاده از مكانيزاسيون در بخش كشاورزي اين رقم را كاهش دهيم، نيازي به استفاده از محصولات دستكاري شده ژنتيكي وجود ندارد. اگر روشهاي كشت اصلاح شود، ميتوانيم ضايعات را به 10 درصد كاهش دهيم، بنابراين 20 درصد افزايش توليد در محصولات كشاورزي داشته باشيم. حياتغيب اظهار ميدارد: تا زماني كه توليد محصولات تراريخته در آزمايشگاه انجام شود، امكان كنترل و نظارت بر آن وجود دارد، اما وقتي محصولي كشت و رهاسازي شود، ديگر امكان كنترل آن وجود ندارد.
