بعد از تماس تلفني ولاديمير پوتين با باراك اوباما، رؤساي جمهور روسيه و امريكا، توافقي بر سر برقراري آتشبس در سوريه براي ترك مخاصمه به دست آمد و با بيانيه مشترك هر دو طرف معلوم شد كه قرار است اين آتشبس از نيمهشب شنبه 27 فوريه به وقت دمشق، پايتخت سوريه شروع شود. اين توافق را بايد نتيجه تلاشي دانست كه دو هفته قبل و در نشست بينالمللي مونيخ انجام شده بود. آن موقع، امريكا خواستار آتشبس فوري در سوريه بود اما روسيه از آتشبس در دو هفته ميگفت و سرانجام هر دو طرف بر سر برقراري آتشبس طي يك هفته توافق كردند. يك هفته گذشت و آتشبسي برقرار نشد و حالا كه روسيه همان دو هفته مهلت را به دست آورده با طرف امريكايي به توافق رسيده است، پس به لحاظ جدول زماني براي اعلام آتشبس اين خواست روسيه است كه محقق شده و حالا مسئله اين است كه با توافق اين دو كشور و تعهدشان به اجراي آتشبس، اين كار ميتواند آب سردي بر آتش جنگ خونين سوريه بشود يا نه.
دستكم و در ظاهر امر اين توافق مورد استقبال كشورهاي مختلف و از جمله دولت سوريه و هيئت معارضان سوريه قرار گرفته است. وزارت خارجه سوريه با صدور بيانيهاي موافقت دولت اين كشور را با برقراري آتشبس بر مبناي بيانيه مشترك روسيه-امريكا اعلام اما بر ضرورت كنترل مرزها و توقف حمايت برخي از كشورها از گروههاي مسلح تأكيد كرده است. هيئت معارضان سوري تحت حمايت عربستان هم موافقت خود را اعلام كرده اما اجراي آتشبس را مستلزم رفع محاصره شهرها و مناطق تحت تصرف اين گروهها، رساندن كمكها به اين مناطق، توقف بمبارانها و آزادي زندانيان دانسته است. پيداست كه هر دو طرف به طور مطلق به استقبال بيانيه مشترك روسيه-امريكا نرفتهاند و هر كدام به سهم خود شرط و شروطي در نظر گرفتهاند. گذاشتن اين شرط و شروط بيشتر به آن جهت است كه هيچ كدام از دو طرف نميخواهد آتشبس مجالي براي تقويت طرف مقابل فراهم كند به خصوص دولت سوريه كه با پيروزيهاي چشمگير نظامي اخير خود موقعيت گروههاي تروريستي را به شدت تضعيف كرده و نگران تقويت اين گروهها در طول آتشبس و از طرف كشورهاي حامي آنهاست. بشار اسد، رئيس جمهور سوريه قبل از اين چنين هشداري را داده بود و وزارت خارجه سوريه در اين بيانيه بر كنترل مرزها تأكيد ميكند. حالا بايد ديد كه روسيه و امريكا به عنوان حاميان اصلي آتشبس چه ساز و كاري براي كنترل مرزها در نظر گرفتهاند و چه تضميني به دولت سوريه ميدهند تا خيالش بابت ورود سلاح و مهمات به داخل كشور براي تقويت گروههاي تروريستي راحت شود. شايد به دليل همين مسئله است كه كشورهاي حامي اين گروهها به خصوص تركيه و عربستان چندان استقبال گرمي از بيانيه مشترك روسيه- امريكا نكردهاند. تركيه تنها در حد معاون نخست وزير از موافقت كشورش نسبت به آن سخن گفته آن هم با بيان اما و اگرهايي و سكوت معنادار عربستان هم نشان ميدهد كه بيشتر از آتشبس نگران سرمايه خود در سوريه است كه همان گروههاي تروريستي در اين كشور است. اين دو كشور در جريان روزهاي قبل سعي داشتند ورود نيروهاي زميني خود به سوريه را تحت ائتلاف امريكايي ضد داعش به راه بيندازند كه در نشست 22 فوريه سران نظامي اين ائتلاف در كويت معلوم شد كه چنين گزينهاي عملي نيست و از دستور كار ائتلاف خارج شد. به نظر ميرسد آل سعود بعد اين اتفاق و نااميد شدن از حمله زميني به سوريه ديگر انتظار توافق روسيه و امريكا بر سر برقراري آتشبس نداشته، چه رسد به اينكه مفاد بيانيه مشترك اين دو كشور را هضم كرده تا بتواند نسبت به آن واكنشي نشان بدهد. به هر حال، آتشبس از ناحيه اين دو كشور و متحدان كوچك منطقهاي آنها به شدت تهديد ميشود و استقبال سرد به آن نشان ميدهد كه اين دو كشور هنوز به فكر چگونگي حمايت تسليحاتي و انساني از گروههاي تروريستي در سوريه هستند تا آتش جنگ را در اين كشور گرم نگه دارند. اين موضوع با توجه به ضمانتهاي لازم براي اجراي آتشبس قابل توجه است، به خصوص اينكه موقعيت يكي از گروههاي مستثني از آتشبس چالش جدي براي پايدار ماندن آن ايجاد كرده است. جبههالنصره و گروههاي تروريستي مرتبط با القاعده طبق بيانيه مشترك روسيه-امريكا از آتشبس مستثني شدهاند و همانند داعش از اهداف نظامي شمرده ميشوند. مشكل كار اينجاست كه نيروهاي جبههالنصره و اين گروهها با بسياري از گروههاي معارض ديگر در سوريه ارتباط دارند و حتي به صورت مشترك فعاليت ميكنند و حمله به اين نيروها ميتواند بهانهاي به ديگر گروههاي تروريستي براي نقض آتشبس بدهد. اين مسئله باعث ميشود تا وضعيت آتشبس بسيار شكننده باشد و گروههاي تروريستي به محض اينكه آن را وفق ميل خود نديدند به بهانههاي مختلف به نقض آن بپردازند. به دليل اين مسائل است كه نميتوان انتظار زيادي از اين آتشبس داشت و انتظار ريختن آب سردي توسط آن بر آتش جنگ سوريه چندان محتمل به نظر نميرسد.
