در اولين روزهاي 2010 موجي انقلابي در تونس آغاز شد كه گام به گام بسياري از
كشورهاي منطقه از شمال آفريقا تا حوزه غرب آسيا را در حوزه عربي فراگرفت. اتفاق
بسيار ساده بود. يك پليس زن اجناس و لوازم دستفروشي به نام طارق طيب محمد بن
بوعزيزي را با تحقير توقيف كرد. بوعزيزي كه تمام زندگي اش به همان چند قلم جنس
وابسته بود در اعتراض به اين تحقير و توقيف خود را جلوي ساختمان شهرداري به آتش
كشيد. اين اعتراضي عليه تحقير اجتماعي و فقر مداوم بود كه تخت پادشاهي بسياري را
در منطقه شكست و بسياري از آنها را نيز به لرزه درآورد كه تنها با ضرب گلوله و
سركوب تا كنون حفظ شده است.
كاري كه بوعزيزي در 17 دسامبر 2010 (26 آذر 1389) انجام داد و موجب سرنگوني
حكومت 23 ساله زين العابدين بن علي شد و او را به پايگاه و پادگان ديكتاتوري منطقه
در رياض فرستاد، الگويي شد براي ديگر جوانان كشورهاي منطقه تا ديگر ديكتاتورها
نتوانند آرام سر بر بالين بگذارند. مصر و حسني مبارك دومين هدفي بود كه با اين موج
اعتراض تحقير، فقر و ضديت با استبداد و تمايل به حاكميت اسلامي مواجه شد. موجي از
انقلابات دومينويي كه اگر چه به انحراف كشيده شد اما همچنان زنده است و هر لحظه مي
تواند گريبان ديكتاتورهاي ديگر را بگيرد.
حال پرسش اين است كه آيا تونس در نتيجه انقلاب سال 2010 به خواست هاي خود رسيد
يا خير؟ آيا ديگر كشورهايي كه در منطقه با انقلاب مواجه شدند، توانسته اند به
نتيجه لازم برسند يا خير؟ نگاهي به تحولات و تحركات اخير تونس نشان مي دهد كه
بسياري از تلاش ها بي نتيجه مانده است. تونس پس از حدود شش سال بار ديگر در اولين
روزهاي سالگرد انقلاب خود، شاهد اعتراضات خياباني است. زيرا هنوز تحقير اجتماعي،
فقر اقتصادي و استبداد سياسي در اين كشور برچيده نشده است.
شعارهايي كه مردم تونس در اعتراضات جديد خود فرياد مي زنند بسيار شبيه همان
شعارهاي سال 2010 است: «كار، آزادي، كرامت» اين نشان مي دهد كه مخالفان انقلاب
در تونس و همچنين حاميان ديكتاتوري در منطقه، هنوز سد راه كرامت و انسانيت در كشورهاي
انقلابي منطقه هستند. تونسي ها در شعار «كار» فرار از فقر را جويا هستند. در شعار
«آزادي» به عبور از بازسازي ديكتاتوري فكر مي كنند و در فرياد «كرامت» از تحقير
گريزان هستند.
عاملي كه باعث شد اين اعتراضات و فريادها بار ديگر به خيابان هاي تونس بازگردد
بسيار شبيه رخداد 2010 است، يعني زماني كه رضا يحياوي، جواني از اهالي شهر
فقيرنشين القصرين دست به خودكشي زد. بعد از اين اتفاق ديگر جوانان اين شهر نيز
تهديد كرده اند كه در اعتراض به عملكرد حكومت دست به خودكشي خواهند زد و تا كنون
چنين تهديدي را عملي كرده اند.
گزارش ها حكايت از آن دارد كه فقر و استبداد دو عامل مهم در بازآفريني انقلاب
در تونس است. انقلاب اول زماني رخ داد كه نرخ بيكاري تونس 12 درصد بود در حالي كه
اكنون و در آغازين روزهاي 2016 به بيش از 15 درصد رسيده است. نرخ بيكاري در ميان
افراد تحصيلكرده نيز به بيش از يك سوم رسيده است.
اين در حالي است كه حكومت مسقتر در تونس هيچ علاقه اي ندارد كه سخن مردم را
بشنود و طي اعتراضاتي كه از شنبه گذشته آغاز شد، بيش از هر چيز دست به سركوب و
دستگيري زده است. همين مسئله واكنش تند معترضان را به همراه داشته به گونه اي كه
يك پليس جان خود را از دست داده است.
اگر چه حبيب الصيد، نخست وزير تونس كه در مجمع جهاني اقتصادي داووس به سر مي
برد و براي سروسامان اوضاع كشور بازگشته است، اما اعتراضات تند همچنان ادامه دارد.
اعتراض ها كم كم به سمت فراگير شدن در حوزه هاي مختلف پيش مي رود به گونه اي كه
اعتصابات عمومي و نافرماني هاي مدني به شكل سازمان يافته اي ايجاد شده است.
در ميان اعتراضات مردمي از عملكرد برخي از كشورهاي عربي نام برده مي شود كه
مخالف انقلابات بوده و همواره از خواست ها و تمايلات مردمي موضع مخالف گرفته اند.
اين معضلي است كه انقلابات عربي از ابتدا با آن مواجه بوده و با پناه دادن
ديكتاتورهاي سابق نه تنها به سمت سركوب انقلابيون و خواسته هاي آنها گام برداشته
اند بلكه در مراحل بعدي عليه مردم انقلابي و مبارزان ضد ديكتاتوري حملات نظامي را
آغاز كرده اند.
همزمان با اين تحركات در تونس برخي از كشورها منطقه همه تلاش خود را براي
جلوگيري از بازگشت احتمالي انقلاب انجام مي دهند. با توجه به اينكه مصر دومين كشور
انقلابي بود، در حال حاضر دولتمردان نظامي فعلي اين كشور در اكثر استان ها تدابير
شديد امنيتي برقرار كرده اند. اين ترس و نگراني اميد انقلابات ديگر را در ميان
مردم ايجاد كرده است كه همچون گذشته با مدافعان ديكتاتورها بسيار ناخوش آيند است.
