اين منطقه از شمال به خيابان قزوين، از جنوب به بزرگراه جوانه، از شرق به بزرگراه شهيد نوابصفوي و از غرب به جاده ساوه منتهي ميشود. منطقه 17 با وجود تلاشهاي صورت گرفته براي آباداني هنوز هم با خيل مسائل و مشكلات بسياري روبهرو است. بيش از 30 درصد اين منطقه را بافت فرسوده تشكيل داده است، به گونهاي كه بافتهاي ريزدانه و ناپايدار را ميتوان در بيشتر محلات آن به صورت آشكار و پنهان مشاهده كرد. بافت متراكم و معابر باريك و تنگ سبب شده است بهرغم تسهيلات ارائهشده نوسازي و احياي بافت فرسوده به كندي انجام شود. وجود امامزاده حسن (ع) در شمال منطقه و بازار مبل يافتآباد در حاشيه غربي اين منطقه باعث شده تا حدودي رونق اقتصادي در اين منطقه صورت بگيرد. به دليل وجود اينگونه مراكز تجاري ارزش اقتصادي اين محلات رشد خوبي داشته باشد تا آنجا كه به گفته يكي از مسئولان فروش يك متر مربع از برخي مراكز تجاري به قيمت حدود 50 ميليون تومان انجام ميشود. منطقه 17 پيش از اين به واسطه قرار گرفتن بين خطوط راهآهن تهران - تبريز و خط تهران - اهواز و بزرگراه آيتالله سعيدي، جزيره لقب گرفته و در معرض انواع آسيبهاي اجتماعي بود و به نوعي محروميت و فقر را براي اهالي ايجاده كرده بود، البته پيش از اين اگر مسافري با قطار گذرش به تهران يا امامزاده حسن (ع) ميافتاد، هنگام ورود به اين بخش پايتخت با ساختمانهايي بدقواره و نافرم روبهرو ميشد كه شباهتي به خانه نداشتند و فشردگي خانهها و كوچهها و وجود پنهان برخي آسيبهاي اجتماعي را در سطح ميشد مشاهده كرد. سرانه واحدهاي مسكوني در اين منطقه به 12/16 مترمربع ميرسد، اين در حالي است كه اين سرانه در مناطق ديگر تهران 20 مترمربع است. وجود فضاهاي سبز كوچك و در كنار بافتهاي فرسوده همچنان به دليل پرجمعيت بودن، سرانههاي اين منطقه را در سطح پايين نگه داشته است.
۳۰ درصد بافت منطقه 17 فرسوده است
در دومين برنامه شبگردي قائممقام شهردار منطقه 17 توضيحاتي درباره «ترين»هاي اين منطقه بيان كرد. علي رضايي گفت: اين منطقه بيش از ۴ هزار شهيد تقديم انقلاب كرده كه به همين دليل به عنوان دارالشهداي مناطق تهران معروف است و به لحاظ تعداد شهيد، منطقهاي است كه بيش از ساير مناطق تهران شهيد داده است، از سوي ديگر اين منطقه متراكمترين و پرجمعيتترين منطقه تهران است و سرانه جمعيت آن چهار برابر ميانگين متوسط جمعيت تهران است.
شهردار منطقه ۱۷ درباره جمعيت اين منطقه نيز گفت: با توجه به دو بازار مهم امامزاده حسن (ع) كه بورس پوشاك، كيف و كفش است و بازار مبل و محصولات چوبي (يافتآباد)، جمعيت شناور منطقه ۵۰۰ هزار نفر است و بسياري از مردم اين منطقه را با دو بازار بزرگش ميشناسند.
امامزاده حسن (ع) از نوادگان امام حسن مجتبي(ع) ميباشد كه 860 سال پيش به همراه فرزند گراميشان در اين مكان به شهادت رسيده و به خاك سپرده شدهاند. ايشان با حضرت عبدالعظيم حسني (ع) پسرعموي تني ميباشند. بارگاه ملكوتي آن حضرت در شمال غربي منطقه و در خيابان امينالملك (بازار كيف و كفش) واقع شده است. در اين خصوص قائم مقام شهردار با اشاره به بقعه امامزاده حسن (ع) از نوادگان امام حسن مجتبي(ع) گفت: وجود امامزاده حسن (ع) منطقه ۱۷ را به قطب مذهبي تبديل كرده است، با اين حال در يك دهه اخير رشد بسيار چشمگيري داشته، ولي به لحاظ عمراني شرايط مناسبي نداشته است. در دهه اخير بيش از ۵۰۰ ميليارد تومان در موضوعات عمراني به آن كمك شده به طوري كه سرانه فضاي سبز آن از 5/2 متر به پنج متر رسيده است.
رضايي با اشاره به سرانهورزشي نيز گفت: در اين زمينه نيز اقدامات قابل تقديري صورت گرفته به طوري كه هماكنون چند طرح ورزشي را در دست ساخت داريم. در حال حاضر سرانه ورزشي منطقه 18/0 مترمربع است.
به گفته اين مقام مسئول ۳۰ درصد منطقه بافت فرسوده دارد كه با بستههاي تشويقي براي مردم ۱۵ درصد آن نوسازي شده، ضمن اينكه ما بافت پايدار در منطقه نداريم. بافتهاي ما يا فرسوده است يا ناپايدار، لذا تأكيد داريم نسبت به نوسازي بستههاي تشويقي بيشتري در نظر گرفته شود.
جزيرهاي 50 ساله ميان دو خط راهآهن
قائم مقام شهردار منطقه ۱۷ در ادامه مسير شبگردي به دو خط ريلي تهران- تبريز و تهران- خرمشهر اشاره كرد و گفت: سالها بود اين محدوده همانند جزيرهاي شده بود كه به مكاني براي بزهكاري تبديل شده بود.
در ادامه مهندس نوروزي معاون حمل ونقل وترافيك منطقه 17 در توضيح زيرزميني شدن خط راهآهن تهران – تبريز گفت: متأسفانه ما در حدفاصل اين دو خط كه به آن جزيره ميگفتند، شاهد انواع آسيبهاي اجتماعي بوديم، اما در سالهاي اخير خط راهآهن تهران- تبريز به زير زمين كشيده شده و روي آن صاف و هموار شد كه اين موضوع عاملي شد براي كاهش آسيبهاي اجتماعي.
وي در ادامه مسير با حضور در سطح مسطح شده راهآهن تهران- تبريز گفت: وسعت اين منطقه ۱۰ هكتار است يعني چهار كيلومتر در ۳۰ متر كه اين مسير از سال 86 تا سال 91 به زيرزمين منتقل شده است و اكنون ميتوانيم از اين فضاي ۱۰ هكتاري كمبود سرانههايمان را جبران كنيم.
نوروزي اضافه كرد: ۵۰ سال بود اين خط با عبور از روي زمين مشكلاتي را براي مردم منطقه ايجاد كرده بود كه در نهايت با كمك شهردار تهران به زيرزمين منتقل شد و ما فضاي خالي ۱۰ هكتاري داريم كه به زودي قرار است به سرانههاي موردنياز منطقه تبديل شود.
وي تأكيد كرد: طرحهاي مدنظر در حال آمادهسازي است و به زودي اجرايي خواهد شد. همچنين در اين محدوده پل امينالملك را داشتيم كه فضاي مرده شهري زيادي ايجاد كرده بود كه زمينه بروز آسيبهاي اجتماعي بود. اين پل جمعآوري شده و به جاي آن ميدان زكات را ايجاد كرديم.
معاون ترافيك شهردار منطقه ۱۷ در ادامه به ايجاد پاركينگ زيرزميني با ظرفيت ۱۲۰۰ خودرو اشاره كرد و گفت: ما همچنين در اين فضا توانستيم پاركينگي زيرزميني براي ۱۲۰۰ خودرو آماده كنيم كه به زودي به بهرهبرداري ميرسد. اين پاركينگ روي ريل راهآهن زيرزميني تهران- تبريز تعبيه شده است.
نوروزي همچنين به ايجاد پاركينگ طبقاتي براي پوشش ترافيك بازار امامزاده حسن (ع) و يافتآباد اشاره كرد و گفت: اين پاركينگ نيز به زودي افتتاح ميشود.
موزه مبلمان از دوران باستان تاكنون
بازديد از موزه مبل و دكوراسيون مقصد بعدي خبرنگاران و مسئولان شهرداري منطقه ۱۷ بود.
خانم رتبهاي مدير موزه با اشاره به اينكه چهار سال است موزه مبلمان به بهرهبرداري رسيده، گفت: اين موزه در چهار سال متوالي از سوي يونسكو به عنوان موزه برتر ايران معرفي شده است.
وي توضيح داد: در اين موزهميتوان تاريخ مبل ايران را از دوران باستان تاكنون مشاهده كرد، ضمن اينكه تفاهمنامهاي با دستگاههاي مختلف از جمله آموزش و پرورش، دانشگاهها و سازمان ميراث فرهنگي منعقد كردهايم تا بتوانند از تسهيلات اين موزه برخوردار شوند.
رتبهاي در ادامه با اشاره به اينكه ۲۰۰ اثر در اين موزه نگهداري ميشود، گفت: آثار شاخص ما صندليهاي مربوط به هزاره سوم قبل از ميلاد، صندلي اتابك اعظم و صندلي امام راحل است كه از جماران به اينجا منتقل شده است.
بوستانهاي قرآن و عترت در دل منطقه دارالشهدا
گروه شبگردي منطقه ۱۷ در ادامه مسير خود به بوستان بهاران به مساحت ۶۵ هزار و ۸۲ متر مربع رسيد؛ فضايي آرام و دلنشين كه با نردههايي از فضاي پارك بهاران جدا شده بود و روي ستونها و المانهاي اين بوستان آيات الهي نقش بسته بود.
قائم مقام شهردار منطقه ۱۷ درباره اين بوستان گفت: مجموعه بوستان بهاران قطب تفريحي، ورزشي، فرهنگي و اقتصادي منطقه است. اينجا كه روزگاري فضايي متروكه بود، در دهه گذشته به شكل فعلي تغيير وضعيت داده است.
رضايي افزود: بوستان بهاران بزرگترين پارك منطقه است، سينمايي دارد با ظرفيت ۶۰۰ نفر، فروشگاه شهروند و ورزشگاه بزرگي نيز دارد. همچنين فضايي در اين بوستان براي تعزيهخواني طراحي و اجرا شده است.
وي گفت: ما در اين بوستان، دو بوستان عترت و قرآن را كه الهام گرفته از موضوعات قرآني و هفت شهر عشق است طراحي و اجرا كرديم.
دست آخر به مجموعه خيريه بهشت امام رضا(ع) محل نگهداري كودكان ايتام رسيديم كه در آن از فرزندان يتيم و بيسرپرست از سنين 5/1 سال تا ۲۱ سال تحت پوشش قرار مي گيرند.
به گفته يكي از مسئولان بهشت امام رضا(ع) اين كودكان در مدارس عادي ثبتنام شدهاند و رمضان هر سال شهردار تهران ميهمان يكي از اين مجموعههاست.
درحالي منطقه 17 تهران را ترك كرديم كه در ساعات پاياني شب در برخي از معابر وانتها و دستفروشان در حال عرضه كالا و محصولات خود بودند. قيمت اجناس از روي اتيكتها نشان ميداد اجناس و ميوهها به قيمت كمتر از ساير نقاط تهران عرضه ميشود.
نماي نزديك
به رغم تلاشهاي صورت گرفته در سالهاي اخير از سوي مديريت شهري متأسفانه به دليل بيتوجهي دولتها بسياري از مسائل و مشكلات زيرساختي منطقه17 فقط بين دولتها دست به دست شده است و چهره محروميت را ميتوان هم در سيماي شهر و هم چهره شهروندان ديد. درحقيقت اين منطقه داراي ظرفيت و پتانسيلهاي اقتصادي همچون بازار مبل است كه در يك دهه اخير بخش كوچكي از اين منطقه محروم را به قطب اقتصادي تبديل كرده است، به گونهاي كه ارزش اقتصادي اين محله به دليل اقدامات صورت گرفته با مناطق شمال شهر همچون نياوران و ظفر از لحاظ قيمت برابري و حتي بيشتر ارزشگذاري شده است، بنابراين لازم است با فراهم ساختن بسترهاي لازم و با سرمايهگذاري و حمايت از بخش خصوصي زمينه رونق اقتصادي بيشتر اين بخش فراهم شود تا بتوان با رشد ارزش افزوده عرصههاي اين منطقه گامي در جهت ايجاد اشتغال پايدار براي محروميتزدايي و كاهش آسيبهاي اجتماعي اين منطقه برداشته شود. همچنين با توجه به وجود بافتهاي فرسوده كه حدود 30 درصد منطقه 17 را در بر گرفته ضروري است دولت به خصوص وزارت مسكن و شهرسازي وارد عرصه كار شده و با ارائه تسهيلات و تقويت بستههاي تشويقي در جهت نوسازي و احياي بافتهاي فرسوده اين منطقه با كمك مديريت شهري – شهرداري و شورا – گامهاي بلندي بردارد تا آرامش و ايمني سازه كه همواره تهديد جدي براي اين منطقه محسوب ميشود، زمينه كاهش محروميت را به دنبال داشته باشد و توسعه پايدار را به اين منطقه ارزاني كند تا علاوه برافزايش سرانه و برطرف شدن خلأهاي موجود زمينه توسعه شهري و ارتقاي شهرنشيني بيشتر فراهم شود؛ اقداماتي كه شهروندان اين بخش پايتخت مستحق داشتن آن هستند.
