برنامه موشكي ايران از ابتدا به عنوان يكي از محورهاي فشار عليه ايران در برهههاي مختلف بوده است. پيش از مطرح شدن بحث هستهاي نيز موشكهاي ايران يكي از مهمترين هدفهاي ديپلماسي تهاجمي امريكا در قبال ايران بوده است، به گونهاي كه بنيامين نتانياهو نخست وزير رژيم صهيونيستي در سال 1997 و در زمان آزمايش موشك شهاب 3 بر اين مسئله تأكيد كرده بود كه بايد مقابله با موشكهاي بالستيك ايران در رأس برنامههاي اين رژيم قرار گيرد.
امريكاييها نيز در برهههاي مختلف بر اين مسئله تاكيد كردند كه برنامه هستهاي ايران ميتواند تهديدي عليه امنيت منطقه شود. در چنين ميانهاي بود كه بحث هستهاي نيز مطرح شد و ايران متهم به توسعه سلاحهاي هستهاي شد.
ايران از زمان جنگ با عراق سرمايه گذاري سنگيني در برنامهاي موشكياش كرده است. سپاه پاسداران مجموعهاي از موشكهاي با بردهاي مختلف در اختيار دارد كه به صورت بومي طراحي شدهاند. براي درك برنامه موشكي ايران، بايد به تلاشهاي كلي ايران براي توسعه صنايع دفاعياش نگاه كرد. تلاشی که از 100 سال پيش آغاز شد. اما چون در رژیم سابق به غرب وابسته بود، توسعه چندانی نداشت.
بعد از انقلاب 1357، تهران نميتوانست به غرب اتكا كند و روابط خودش را با اسرائيل نيز قطع كرده بود. در همان زمان، عراق كه قدرتي منطقهاي بود به ايران حمله كرد. اين جنگ هشت ساله واقعيت را براي ايران عيان كرد. در نتيجه، حكومت انقلابي تصميم به سرمايه گذاري سنگين در صنايع نظامي گرفت، اما توسعه نظامي در شرايط انزوا فرآيند بسيار پيچيده و دشواري بود.
ولی از آنجا كه ضرورت تقويت بنيه دفاعي به اصلي انكارناپذير براي قدرت بازدارندگي جمهوري اسلامي ايران تبديل شده بود، نيروهاي مسلح چاره كار را در آن ديدند كه با كمك نيروهاي جوان و متخصص داخلي، به سمت بومي كردن تجهيزات دفاعي و افزايش توان بازدارندگي پيش بروند، تواني كه ثمره تلاش دانشمندان بزرگي، همچون شهيد تهراني مقدمها و همكاران ايشان بود كه اكنون با توليد انبوه انواع موشكها فرصت هرگونه تحرك را از دشمنان جمهوري اسلامي ايران گرفته است. اما اين پايان ماجرا نبود و غرب سراسيمه از توان و اقتدار دفاعي ايران دنبال راهي براي محدود كردن اين توان بود.
براي اولين بار پس از مطرح شدن توسعه برنامه هستهاي بود كه در سال 2006 بحث ممنوعيت توسعه موشكهاي بالستيك هستهاي ايران مطرح شد و پس از آن بود كه شركتها و گروههاي مختلف و همچنين نيروهاي نظامي ايران كه در توسعه موشكهاي مختلف دخيل بودند، مورد تحريمهاي مستقيم و غيرمستقيم قرار گرفتند.
شايد شديدترين قطعنامه درباره موشكهاي هستهاي ايران قطعنامهاي بود كه در سال 2009 صادر شد كه آن به صورت غيرمستقيم به كشورها اجازه داده شده بود تا از اقدام نظامي براي مقابله با برنامه نظامي ايران استفاده كنند.
در مذاكرات هستهاي سال 2013، ايران به صراحت اعلام كرده بود كه برنامه موشكياش جزو خطوط قرمزي است كه به هيچ وجه در مورد آن مذاكره نميكند. از نگاه تهران، برنامه موشكي مسئلهاي مستقل از برنامه هستهاي است و جزو تواناييهاي نظامي متعارف به حساب ميآيد كه ربطي به تواناييهاي غيرمتعارف مانند كلاهك هستهاي ندارد. در ماههاي بعد از اين مذاكرات، كارشناسان [غربي] بارها مسئله موشكهاي ايران را پيش كشيدند. آنها ميگفتند كه بدون محدود كردن اين برنامه، توافق هستهاي براي جامعه بينالملل اطمينان بخشنخواهد بود اما صحبتهاي آنان راهي به مذاكرات پيدا نكرد و برنامه موشكي ايران جزئي از گفتوگوها نشد، تا ساعات آخر مذاكرات.
در نهايت براي اساس قطعنامه 2231 توافقي بينابيني بر سر موشكهاي بالستيك ايران بهدست آمد. بر اساس اين توافق در برجام هيچ بحثي درباره موشكهاي هستهاي صورت نگرفت، اما در اين قطعنامه به ايران توصيه شد تا از توسعه موشكهاي بالستيك خودداري كند و ممنوعيتي سفت و سخت نيز براي توليد هرگونه موشك داراي توان حمل سلاح هستهاي نيز در نظر گرفته شد.
از همان روزهاي اول پس از به پايان رسيدن مذاكرات بر سر برجام اين نكته توسط مذاكرهكنندگان ايران بيان شد كه برنامه موشكي ايران با برجام هيچ ارتباطي نداشته و وزارت امورخارجه نيز اعلام كرد كه ايران محدوديتهاي تعيين شده بر سر برنامه موشكي خود را طبق قطعنامه جديد شوراي امنيت سازمان ملل متحد به هيچ عنوان به رسميت نميشناسد. در اين ميان و پس از تصويب برجام بود كه امريكاييها بار ديگر با يك جنگ رواني همهجانبه درصدد اعمال تحريمهاي جديد ضد ايران به دليل آزمايش موشك عماد بر آمدند.
واقعيت اينجا است كه برنامه موشكي ايران سالهاست كه مورد تحريم غيرمستقيم غرب قرار دارد، با اين حال به عنوان يك برنامه درونزاي دفاعی همواره رو به پيشرفت بوده است. ايران نيز هيچ معاهدهاي را كه توان اعمال محدوديت بر برنامه هستهاي خود را داشته باشد، نپذيرفته است، از اين رو بهانهگيريهاي جديد امريكا را ميتوان دستاندازي جديد در مسير اجراي برجام عنوان كرد كه بدون ترديد با واكنش قاطع ايران درباره اجراي برجام روبهرو خواهد شد؛ نكتهاي كه مقام معظم رهبري در نامه خود درباره اجراي برجام بر آن تأكيد كردهاند.
