رئيسجمهوري تركيه براي دفاع از طرح جنجالي خود با هدف گسترش اختيارات رياست جمهوري، به آلمان نازي تحت رهبري آدولف هيتلر اشاره كرد؛ ادعايي كه دفتر اردوغان تكذيب ميكند.
رجب طيب اردوغان پنجشنبه در زمان بازگشت از عربستان پس زمينه ذهني خود را روشن كرد و در حضور خبرنگاران در استانبول گفت: در يك سيستم واحد همانند آنچه ما در تركيه داريم، يك سيستم رياست جمهوري ميتواند عالي عمل كند. نمونههايي از اين مورد در جهان و در تاريخ وجود دارد. شما ميتوانيد اين مسئله را زماني كه به آلمان هيتلر نگاه ميكنيد، ببينيد. با اين حال دفتر رياست جمهوري تركيه با انتشار بيانيهاي گفت كه تعبير سخنان اردوغان به دفاع از نازيسم غيرقابل توجيه است. در اين بيانيه آمده است: رئيسجمهوري ما گفت كه هولوكاست و يهوديستيزي در كنار اسلامهراسي جرائم عليه بشريت است. آلمان تحت رهبري هيتلر اثرات فاجعهباري روي سيستم سياسي داشت و نميتوان از آن به عنوان يك مدل استفاده كرد. در اين اطلاعيه آمده است: «نبايد سخنان اردوغان را به نشانه حمايت او دانست بلكه منظور نخست وزير عنوان كردن مثالي از چگونگي سوءاستفاده از قدرت بوده است.» جايگاه اردوغان پس از پيروزي قاطع حزب عدالت و توسعه وي در انتخابات ماه نوامبر به شدت تقويت شد و وي خواستار برگزاري رفراندومي بر سر اصلاحات قانون اساسي است. احمد داوود اوغلو، نخستوزير تركيه هفته گذشته مذاكراتي را با احزاب سياسي آغاز كرد تا فصل جديدي را در قانون اساسي 1980 جايگزين كند. اين قانون اساسي پس از كودتاي همان سال به دست نظاميان تدوين شد.
مسكو: خيلي مسائل روشن شد «ماريا زاخارووا» سخنگوي وزارت خارجه روسيه در واكنش به اظهارات اخير رئيس جمهوري روسيه كه بر نظام حاكم بر آلمان در دوران «آدولف هيتلر» مهر تأييد زده بود، گفت: اظهارات اخير اردوغان خيلي از مسائل را روشنتر كرده است. نشريه آلماني زبان «اشپيگل» در اين زمينه نوشت: «اردوغان دچار سوء تفاهم شده است. تقريباً هيچ سياستمداري در مقايسه خود با هيتلر به آنچه ميخواهد نميرسد. اين چيزي است كه اكنون اردوغان هم آن را تجربه ميكند.» در اين زمينه «آيلا آكتا آتا» يكي از رهبران حزب حامي كردها (BDP) در اين مورد به روزنامه تركيهاي «توديزمان» گفت: «اردوغان دچار فراموشي شده است چرا كه حاكميت هيتلر برابر با مفهوم فاشيستي و مساوي با مسائل غيرانساني است.» روزنامه «فرانكفورترآلگماينه» در اين مورد نوشت: «اردوغان براي قدرت بيشتر تلاش ميكند چرا كه از ديد وي ساختار دولتي كارآمد ميتواند با دوران آلمان در زمان حكومت سياه نازيها مشابه باشد. با اين حال دفتر رياستجمهوري وي ميگويد كه اردوغان نخواسته است تصوير مثبتي از دوران نازيها ارائه دهد.» نشريه «فوكوس» اين مطلب را با عنوان «مقايسهاي كه قابل گفتن نيست» منتشر كرد و نوشت: «روز به روز اردوغان به دليل شكل حكومتي كه وي به عنوان رئيسجمهور تركيه ارائه داده است، بيشتر مورد انتقاد قرار ميگيرد و اكنون پس از اشاره به حكومت هيتلر در آلمان بار ديگر تصوير منفي از خود به نمايش گذاشته است.»
نياز تركيه و اسرائيل به هم انگار كه سفر به عربستان تمام ادعاهاي اسلامي اردوغان را پوك و بي معنا كرده باشد، او در بازگشت از اين سفر در گفتوگو با خبرنگاران علاوه بر تمجيد از هيتلر در واكنش به تلاشها براي احياي روابط تركيه و رژيم صهيونيستي گفت: اسرائيل به كشوري مانند تركيه در منطقه نياز دارد. بايد بپذيريم كه ما نيز به اسرائيل نياز داريم. اين واقعيت منطقه است. وي گفت: طرف صهيونيستي پذيرفته كه كالاها و مصالح ساختماني را از تركيه به غزه منتقل كند اما آنكارا منتظر است اين توافقنامه مكتوب گردد. اردوغان افرود: «اگر بتوانيم اين گامها را با صداقت متقابل برداريم، عاديسازي نيز انجام خواهد شد. ما بايد مواظب برادر فلسطينيمان باشيم.» وي گفت: «پايان دادن به نقض قداست مسجدالاقصي» مسئله ديگري است كه براي تركيه اهميت بسياري دارد. اردوغان همچنين انتقادها مبني بر اينكه ائتلاف جديد ضدتروريسم به رهبري عربستان يك برنامه فرقهاي است را رد كرد. وي گفت: «اين ائتلاف اصولاً بر نبرد با تروريسم متمركز است و داراي ماهيت فرقهاي نيست.»
