ترديدي نيست كه سفر دو روزه رجب طيب اردوغان، رئيس جمهور تركيه به عربستان و ديدارش با پادشاه اين كشور بيارتباط با اوضاع سوريه نيست. اين موضوع به خصوص بعد از انجام مبادلات در سه منطقه از كشور قابل توجه است. طبق اين مبادلات، نيروهاي وابسته به گروههاي تروريستي از شهر زبداني خارج شده و بعد از ورود به لبنان به تركيه فرستاده شدند تا بعد بخشي از آنها دوباره به صف معارضان بپيوندند و در مقابل، خانوادهها و مدافعان ساكن در دو روستاي كفريا و فوعه هم بعد از رفتن به تركيه وارد لبنان شدند. هر چند فرآيند اين مبادلات از چند ماه قبل شروع شده بود اما سفر اردوغان درست بعد از انجام آنها نشان دهنده اهميت انجام آنها در بعد از اين و به خصوص برنامه مذاكرات دولت سوريه و گروههاي معارض در ابتداي ژانويه است كه او لازم ديده در اين خصوص با پادشاه عربستان مذاكرهاي داشته باشد.
يك وجه موضوع به وضعيت ميداني در سوريه مربوط ميشود چرا كه خروج باقيمانده گروههاي تروريستي از زبداني به معناي آزاد شدن آخرين پايگاه اين گروهها در طول مرز سوريه با لبنان است. حالا ميتوان گفت دولت سوريه در طول اين مرز و از حمص در شمال تا جنوب آن را تحت كنترل خود دارد كه به طور طبيعي به معناي تثبيت بيشتر دولت در وضعيت ميداني و جنگ با گروههاي تروريستي است. از طرف ديگر، محاصره طولانيمدت دو روستاي كفريا و فوعه در شمال غربي استان ادلب توسط گروههاي تروريستي مشكلي در جهت مبارزه با اين گروهها را ايجاد كرده بود زيرا آنها از محاصره مدافعان اين روستا به عنوان اهرم فشاري در برابر حمله ارتش سوريه به خود استفاده ميكردند. حالا با خروج مدافعان و خانوادههايشان از اين دو روستا زمينه مساعدي براي طرحهاي نظامي ارتش و مبارزه با گروهها تروريستي مستقر در اين استان فراهم شده است. مجموعه اين تحولات باعث ميشود مذاكرات ابتداي ژانويه بين دولت و گروههاي معارض مجاز به شركت در اين مذاكرات تغيير قابل توجهي پيدا كند. نخستين تغيير در آرايش موقعيت ميداني دو طرف است كه اين مبادلات منجر به يكدست شدن بيشتر وضعيت ميداني ميشود كه اين تغيير با ادامه پيروزيهاي ارتش و مقاومت و نيروهاي مردمي سوريه بر گروههاي تروريستي شكل مشخصتري به وضعيت ميداني ميدهد. دومين و البته مهمترين نكته در پيامدهاي اين تغيير است كه حالا با تسلط دولت سوريه بر زبداني و خلاص شدن از نگرانيهايش بابت آن دو روستا ميتوان گفت كه دولت براي مذاكرات ژانويه موقعيت بهتري نسبت به قبل دارد. روشن است كه اين نتايج نميتواند مطلوب اردوغان و ملك سلمان، پادشاه عربستان، باشد و نگرانيهايي براي آنها در مورد نحوه روند مذاكرات ابتداي ژانويه ايجاد كرده است. اين نگرانيها با كشته شدن زهران علوش، رهبر سابق گروه تروريستي جيش الاسلام، تشديد هم شده است. جيش الاسلام يكي از مهمترين گروههاي تروريستي مورد حمايت عربستان است كه كشته شدن فرمانده با نفوذ آن نگراني ملك سلمان بابت رقابت درونگروهي و حتي فروپاشي اين گروه تروريستي را موجب شده جداي از اينكه اين موضوع بر تلاش عربستان براي وارد كردن اين گروه در مذاكرات تأثير ميگذارد. نگراني عربستان تا آن حد بود كه پاي امريكا هم به موضوع كشيده شد و مارك تونر، سخنگوي وزارت خارجه امريكا، به صراحت انتقاد خود را از كشته شدن فرمانده اين گروه تروريستي بيان كند. هرچند تونر سعي داشت به اين وسيله حمايت كشور خود را از عربستان بيان كرده باشد اما او هم متوجه هزينه اين كار بود و به اين دليل نتوانست اشارهاي به سابقه تروريستي اين گروه و علوش نكند. در هر صورت، به نظر ميرسد وضعيت ميداني سوريه چندان در جهت مطلوب حاميان منطقهاي گروههاي تروريستي در اين كشور پيش نميرود. اردوغان به اين جهت عازم عربستان شده تا با پادشاه عربستان رايزني كرده و ببيند تا قبل از انجام مذاكرات به چه نحو ميتوان كاري انجام داد تا آنكه اين دو بتوانند كمكي به موقعيت تضعيف شده جناح معارض در مذاكرات ابتداي ژانويه در برابر دولت سوريه انجام بدهند.
