وجود قناتهای قدیمی در هنگام بروز زمینلرزه و بارندگی، موجب رانش و یا فرونشست زمین در شهر کرمان میشود و در سالهای اخیر بروز چنين حوادثي در استان کرمان افزایشیافته است. کرمان که در گذشتههاي نه چندان دور به شهر قناتها شهرت داشت با کمک همين قناتهايي که امروز بر اثر وقوع خشکسالي تبديل به کابوسي براي مردم شدهاند، آب بخشهای مختلفی از شهر کرمان را با کمک وجود صدها قنات در زیر شهر کرمان تأمین میشد. وجود آبانبارها و یخدانهای متعدد در شهر کرمان بیانگر وجود این قناتها برای تأمین آب آنها درگذشته بوده است که بعد از گسترش کرمان از آن زمان تاکنون هیچ مطالعه دقیقی در خصوص مسیر و مکانهای این قناتها صورت نگرفته و آنها زیرپوست شهر کرمان همچنان وجود دارند و با هر تلنگري به طبيعت اين استان فرو ميريزند.
قناتهاي کرمان بستر حوادث گوناگون
اکنون این حفرههای زیرزمینی مثل سابق پرآب و خروشان نيستند و خشکسالي گريبانشان را گرفته است. به همين دليل نيز در اکثر اوقات خطرات بسیاری را برای شهر کرمان به وجود ميآورد. ازجمله این مشکلات ميتوان به حادثه اخيري که پس از اندکي بارش باران در خیابان قدوسی کرمان رخ داده اشاره کرد. پس از بارش اندکي باران در اين منطقه زمین فروکش کرده و حفرهای ۱۰ متری و با عمق زیاد در آن ایجاد شده که موجب ترس و نگراني مردم اين منطقه شده است.
البته این نخستین حادثه ازایندست در شهر کرمان نیست و در طول سال و بعد هر زمینلرزه و یا بارندگی مردم شاهد بروز حوادث متعددی در این خصوص هستند.
رئیس سازمان آتشنشانی شهر کرمان با اشاره به حادثه خیابان قدوسی ميگويد: خوشبختانه این حادثه خسارت جانی در برنداشت اما موجب فرونشست بخش قابلتوجهی از خیابان قدوسی و ايجاد حفرهای بزرگ شد که بر اثر اين حادثه ، زمين یک خودروي سبک و یک خودروي سنگین را به يکباره بلعيد.
محمد مؤمنی ميافزايد: قناتهای زیادی در زیر شهر کرمان قرار دارند که کار مطالعاتی در خصوص مکانسنجی این قناتها انجامنشده است و بعضاً بر روی آنها ساختوساز نیز شده است. متاسفانه اکثر قناتها در بافت قدیمی شهر قرار دارند و هر از چند گاهی شاهد بروز حوادثی ازاینچنيني خواهيم بود.
رئیس سازمان آتشنشانی شهر کرمان با اشاره به اینکه مطالعهای در خصوص مکانیابی این قناتها انجامنشده است و در صورت بروز بارندگی شدید و یا زمینلرزه قناتهای قدیمی مشکلساز خواهند شد و به مانعی ثانویه درراه خدماترسانی تبدیل میشوند، ميگويد: فعلاً کسی در این خصوص وارد نشده و نقشه قناتها مشخص نیست اما تهیه این نقشه ازنظر آتشنشانی بسیار مهم و قابلتوجه است.
گسلها از وجود قنات ها قدرت مي گيرند!
شهر کرمان اين روزها در کنار قناتها بستر حوادث ديگري نيز به حساب ميآيد. زلزلهای که ۳۰ هزار نفر را به کام مرگ برد، کانون این زمینلرزه در ۲۰۰ کیلومتری شهر کرمان است. البته شهر کرمان نیز به تنهايي ميزبان چندین گسل است. اکنون که این خطر را در کنار پدیدهاي مانند نشست زمین قرار دارد، وضعیت از قبل پیچیدهتر میشود.
پدیده فرونشست زمین همان مشکلی است که رئیس سازمان زمینشناسی استان کرمان بارها نسبت به بروز آن بهخصوص در شهر کرمان، هشدار داده است.
رئیس سازمان زمین شناسی کرمان، با اشاره به وقوع فروچالهها در اين استان ميگويد: وقتی ما آبهایی را که به مرور زمان جمع شده و فاصله بین سطوح زمین و ذرات شن و ماسه زیرزمین را پرکردهاند خارج کنیم، درنهایت یک خلأ را ایجاد ميشود. خروج ناگهانی این آبها موجب نشست زمین بهخصوص در مواقع زمینلرزه و یا رانش زمین میشود که خود نيز خطرات ديگري را رقم مي زند.
علی رشیدی در خصوص قناتهاي کرمان ميافزايد: این قناتها از قدمت بالایی برخوردار هستند و جریان آب در این قناتها پس از ساختوسازهای شهری بر روی آنها متوقفشده و حفرههایی خالی در زیرزمین ایجادشده است که در صورت بروز بارندگی و نفوذ آب از سطح زمین دچار ریزشهای ناگهانی شده و حادثه ساز ميشوند.
حوادثي که اين روزها در بستر شهر کرمان رخ ميدهد و براي مردم اين مناطق نگران کننده است، مردم استان فارس نيز شاهد آن هستند. عامل اصلي بروز چنين مشکلاتي خشکسالي و حفر چاهاي عميق و بيرون کشيدن مايه حيات تا آخرين قطرات است. مسئولان نيز زماني که ميتوانستند به سادگي از بروز چنين مشکلاتي جلوگيري کنند در خواب غفلت به سر ميبردند و اکنون نيز که آغاز فجايع اين چنيني هست، هنوز براي جلوگيري از چنين وقايعي برنامهاي ندارند. شايد اولين اقدام در چنين استانهايي مکانيابي قناتهاي قديمي باشد تا با پرکردن به موقع آنها بتوان از خسارات جاني و مالي که ممکن است در آينده به وجود بياورند، جلوگيري کرد.
